Zakelijke brief (typschrift op briefpapier). 3 maart 1942. Ir. A. K. Zweede, Directeur van het 'Instituut voor Onderzoek op het Gebied van Verwerking van Fruit en Groenten'. Ir. G. F. Sixma, Hoofdambtenaar Marktwezen, Amsterdam. [Briefhoofd links]
INSTITUUT VOOR ONDERZOEK
OP HET GEBIED VAN
VERWERKING VAN FRUIT
EN GROENTEN

Directeur: Ir A. K. ZWEEDE
Rijkstuinbouwconsulent

No.: 52

Antwoord op schrijven:

Onderwerp: drogestof-gehalte
aardappelen .

[Briefhoofd rechts]
WAGENINGEN, 3 Maart 1942.

Men wordt verzocht alle correspondentie zonder ver-
melding van persoonsnamen uitsluitend te adresseeren.
Aan den Directeur van het Instituut voor onderzoek
op het gebied van verwerking van fruit en groenten.
Haagsteeg 3, Wageningen.
Telefoon 2281 Postrekening 90513

[Stempel]
Nº 48/5/4 M. 1942 5/3

[Adres ontvanger]
Den Weledelgestrengen Heer
Ir. G.F.Sixma,
Hoofdambtenaar Marktwezen,
Stadionweg 106,
A m s t e r d a m – Z.

[Inhoud]
Weledelgestrenge Heer,

Hierbij deel ik U mede, dat Ir. van
Stuivenberg Vrijdag a.s. te plm. 10.30 ten Uwent hoopt te
zijn.
In verband met de discussie over het drogestof-ge-
halte van de gekookte aardappels, deel ik U mede, dat
gebleken is, dat tusschen het koken en de analyse gerui-
men tijd verloopen blijkt te zijn.
Daar deze gekookte aardappels terloops in het Chem.
Laboratorium gebracht werden, heeft onze analyst n.l.
eerst zijn volledige series aardappels volgens het pro-
gramma afgemaakt, alvorens aan de gekookte exemplaren te
beginnen.
De aardappels waren toen natuurlijk reeds ver inge-
droogd!! Hierdoor worden de abnormaal hooge cijfers voor
droge stof verklaarbaar.

Instituut voor Onderzoek op het Gebied
van Verwerking van Fruit en Groenten,

[Handtekening]
A.K. Zweede

[Onderaan links drukkersmerk]
H. VEENMAN & ZONEN WAGENINGEN * Doel van de brief: De brief dient als rectificatie en verklaring voor foutieve meetresultaten. De afzender legt uit waarom het gemeten drogestofgehalte van geteste aardappelen onrealistisch hoog uitviel.
* De kern van de fout: Er is een procedurefout gemaakt in het laboratorium. Omdat de gekookte aardappelen "terloops" (tussendoor) werden binnengebracht, kregen ze geen prioriteit. De analist maakte eerst zijn reguliere werk af, waardoor de gekookte aardappelen te lang lagen en uitdroogden voordat de analyse plaatsvond. Dit leidde tot een vertekend (te hoog) percentage droge stof.
* Toon en taalgebruik: De brief is geschreven in de formele, ambtelijke stijl van die tijd ("Weledelgestrenge Heer", "ten Uwent"). De spelling is nog volgens de oude regels (bijv. "tusschen", "adresseeren"). De dubbele uitroeptekens bij "ingedroogd!!" benadrukken de evidentie van de fout. * Historische context: De brief is gedateerd op 3 maart 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Voedselvoorziening, kwaliteitseisen en rantsoenering waren in deze periode van kritiek belang. Het 'Marktwezen' (de ontvanger) speelde een centrale rol in de controle op de handel en distributie van levensmiddelen.
* Wetenschappelijke context: Het onderzoek vond plaats in Wageningen, het centrum van landbouwkundig onderzoek. Het genoemde instituut is een voorloper van wat later het Sprenger Instituut werd. Onderzoek naar het drogestofgehalte van aardappelen was essentieel voor de verwerkende industrie (zoals de productie van aardappelmeel of gedroogde voedingsproducten), wat zeker in oorlogstijd een strategische waarde had voor de efficiënte verwerking van voedselvoorraden.