Dienstverslag/Rapport betreffende wangedrag. J. van Leeuwen, controleur bij het Marktwezen. De Bedrijfschef van de Centrale Markt. Rapport betreffende:
C. Rep J. v. Galenstr. 145.

№ 77/30/1 M. 1942 25/4

Ondergetekende, J. van Leeuwen, controleur bij het Marktwezen rapporteert U dat hedenmorgen omstreeks 7.15 uur, terwijl hij belast was met de controle op de toegangskaarten, de koper C. Rep, wonende Jan van Galenstraat 145 (Reg. kaart 1837), door hem werd staande gehouden wegens het niet tonen van zijn legitimatiekaart. Rep meende deswege te moeten opmerken dat wij (controleurs) allen „klootzakken” zijn, blijkbaar menende, daar hij zijn entree per jaar betaalt, dat het niet nodig is die kaart te tonen daar wij (controleurs) zulks behooren te weten.
Hij toonde daarna zijn kaart onder de opmerking aan mij persoonlijk gericht: „Hier heb je hem, klootzak.”
Ik heb zijn toegangskaart daarna ingehouden en verzoek U zoodanige maatregelen tegen deze persoon te nemen, dat zijn houding, tegenover hem controleerende ambtenaren, ten gunste zou wijzigt.

Amsterdam, 25 April 1942
de Controleur
[Handtekening: J. van Leeuwen]

Aantekening in de linkermarge (rood):
Ik adviseer C. Rep minstens 3 dagen van de markt uit te sluiten.
[Initialen]

Onderaan links:
Den Heer Bedrijfschef der Centrale Markt
br 77/30/2 St. (in rood)

Aantekening rechtsonder (rood en blauw/zwart):
1 week geen toegang
25-4-42
[Initialen]
m.i.v. 28 April 1942.
(wangedrag tegenover een op de C.M. dienstdoenden ambtenaar) Het document is een zakelijk verslag van een incident op de werkvloer van de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is een weigering van een koper (C. Rep) om zijn legitimatiebewijs te tonen aan een controleur. De koper baseert zijn weigering op het feit dat hij een jaarabonnement heeft en vindt dat de controleurs hem daarom moeten herkennen.

De taal in het rapport is formeel, maar geeft expliciet de beledigingen weer ("klootzakken", "klootzak") om de ernst van de insubordinatie te onderstrepen. De controleur reageert strikt volgens het protocol: hij houdt de kaart in en escaleert de zaak naar de bedrijfschef met een verzoek om disciplinaire maatregelen.

Opvallend is de administratieve verwerking onderaan het document. Er is eerst een advies voor een uitsluiting van 3 dagen (in de marge), maar uiteindelijk wordt besloten tot een zwaardere straf van één week ontzegging van de toegang, beginnend op 28 april 1942. Dit rapport dateert uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (april 1942). In deze tijd was de voedselvoorziening en de controle daarop van cruciaal belang. De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de stedelijke distributie.

Vanwege de schaarste en de rantsoenering was er een strikt regime van vergunningen en toegangsbewijzen. Ambtenaren van het Marktwezen hadden de taak om toe te zien op een ordelijk verloop. De frustratie van de koper, die zich door zijn vaste status verheven voelde boven de dagelijkse controles, botste hier met de bureaucratische noodzaak van de bezettingstijd, waarin regels uiterst strikt werden gehandhaafd. Het document biedt een klein inkijkje in de dagelijkse spanningen en omgangsvormen in oorlogstijd op een vitale plek in de stad. C. Rep J. van Leeuwen Marktwezen