Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen. 22 september 1943. A.H. Polstra, Oetewalerstr. 46, Amsterdam (Oost). De Heer Directeur (waarschijnlijk van de Marktwezen/Gemeente Amsterdam). No. 29/32/1 M. 1943 22/9 | W.O. Amsterdam 22/9/'43.

Geachte Heer Directeur.
w. Jurg (paraf)

Naar aanleiding der ophanden zijnde reorganisatie op de Nieuwmarkt, zou ik gaarne ook in aanmerking willen komen voor een vaste standplaats.
Ik heb een vaste standplaats gehad op den Alb: Cuypstr; met ger: vis. Maar daar er weinig of geen vis meer komt, is mijn vrouw, daar ik ziekelijk ben, voor enige tijd geleden, met tweede hands goederen op de Nieuwmarkt gaan staan. Nu hoorde ik pas, dat een ieder een vaste standplaats moet hebben, en in verband daarmee verzoek ik u ed beleefd, mij ook een vaste standplaats aan te wijzen. Ik ben in het bezit van een wettelijk inkoop register.

Hopende op een goedgegunstige beslissing teken ik mij inmiddels Hoogachtend
A.H. Polstra.
Oetewalerstr: 46 (bel A.)
Amsterdam (Oost)

[Kanttekeningen en ambtelijke notities:]

Links boven/midden:
H. Ströer;
Spoedig advies.
27/9-'43.
(Handtekening/Paraaf)

Schuin door het midden geschreven:
gestraft
v. vischvervalsing
reeds afgelopen
mevr. nu hier.
vaste plaats geven
8/11 '43 (Paraaf Secr.)

Onderaan:
Mej. Polstra maakt geregeld gebruik van een of twee losse plaatsen op de Nieuwmarkt.
Kan voor een vaste plaats in aanmerking komen.
28/9 '43
(Handtekening) Ströer
[Paraaf]

Rechts onderaan:
oplengen
1/11
opb D

--- Dit document is een verzoekschrift van A.H. Polstra aan de directeur van de Amsterdamse markten in september 1943. Polstra vraagt om een vaste standplaats op de Nieuwmarkt vanwege een aanstaande reorganisatie.

De schrijver voert een aantal persoonlijke redenen aan:
1. Beroepsverandering: Voorheen verkocht hij vis op de Albert Cuypstraat, maar door schaarste ("weinig of geen vis meer") is men overgestapt op de handel in tweedehands goederen op de Nieuwmarkt.
2. Gezondheid: De schrijver geeft aan "ziekelijk" te zijn, waardoor zijn vrouw de eigenlijke handel drijft.
3. Legitimiteit: Hij benadrukt in het bezit te zijn van een "wettelijk inkoop register", wat essentieel was voor de handel in tweedehands goederen (om heling tegen te gaan en controle uit te oefenen).

De ambtelijke reacties in de kantlijn tonen de bureaucratische afhandeling. Er wordt genoteerd dat de aanvrager eerder is "gestraft voor vischvervalsing", wat blijkbaar een rol speelde in de beoordeling. Desondanks adviseert inspecteur Ströer positief omdat ze al geregeld op de markt staan ("losse plaatsen"). Uiteindelijk lijkt er groen licht te zijn gegeven ("vaste plaats geven") in november 1943.

--- De brief is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De context is in meerdere opzichten tekenend voor deze periode:

1. Voedselschaarste: De opmerking dat er "geen vis meer komt" wijst op de nijpende tekorten en de ontwrichting van de visserij en handel door de oorlog. Veel marktkooplieden moesten noodgedwongen overstappen op andere handelswaar.
2. De Nieuwmarkt: Deze markt bevond zich in het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam. In 1943 was de deportatie van de Joodse bevolking in volle gang, waardoor de buurt en de marktdynamiek drastisch veranderden. De genoemde "reorganisatie" had waarschijnlijk te maken met het feit dat veel Joodse standplaatshouders waren weggevoerd, waardoor er plekken vrijkwamen of de markt opnieuw moest worden ingedeeld onder strikt toezicht van de bezetter en de gelijkgeschakelde gemeentelijke instanties.
3. Regulering: De nadruk op het inkoopregister en de ambtelijke controle op "vischvervalsing" laten zien hoe streng de handel gereguleerd was. In een tijd van zwarte handel en schaarste probeerde de overheid maximale controle te houden over wie wat waar mocht verkopen.
4. Locatie: De Oetewalerstraat in Amsterdam-Oost was een typische arbeidersbuurt. De afstand naar de Albert Cuyp of de Nieuwmarkt was voor een "ziekelijke" man of zijn vrouw met handelswaar een aanzienlijke dagelijkse tocht. A.H. Polstra H. Str W.O. Amsterdam Gemeente Amsterdam Marktwezen