Handgeschreven ambtelijk briefje / notitie. 9 maart 1943. J. Renz. Waterlooplein.
9 Maart 43

Den Heer
Inspecteur

Het is mij niet mogelijk bijgaand verzoek
te beantwoorden, aangezien E. Moscoviter,
noch zijn vrouw Moscoviter-Fresco, zoolang
hun een vaste plaats is toegewezen, 13 Juli '42,
geen gebruik van hun vaste plaats gemaakt
hebben.

J. Renz Dit korte schrijven legt een tragisch moment in de geschiedenis van de Joodse marktkooplieden in Amsterdam vast. De afzender, J. Renz, reageert op een niet nader gespecificeerd verzoek over de marktplaatsen van het echtpaar Moscoviter. Hij stelt vast dat zij sinds 13 juli 1942 hun vaste standplaats op het Waterlooplein niet meer hebben gebruikt.

De zakelijkheid van de bureaucratische taal maskeert de gruwelijke werkelijkheid van die tijd. De datum 13 juli 1942 is cruciaal: dit was de week waarin de grootschalige deportaties van Joden vanuit Amsterdam naar doorgangskamp Westerbork en vervolgens naar de vernietigingskampen in Polen begonnen. Het feit dat zij vanaf die dag niet meer op de markt verschenen, is een direct gevolg van hun arrestatie of deportatie. Het Waterlooplein was decennialang het hart van de Joodse buurt en de bijbehorende straathandel in Amsterdam. Tijdens de Duitse bezetting werden Joodse handelaren stapsgewijs geïsoleerd en uiteindelijk volledig uit het economische leven verwijderd.

Onderzoek in de archieven van het Joods Monument bevestigt het lot van de genoemde personen. Het gaat hier vrijwel zeker om Elias Moscoviter (geboren te Amsterdam, 20 maart 1883) en zijn echtgenote Clara Moscoviter-Fresco (geboren te Amsterdam, 18 september 1888).
* Clara Moscoviter-Fresco werd op 21 september 1942 vermoord in Auschwitz.
* Elias Moscoviter werd op 30 september 1942 vermoord in Auschwitz.

Op het moment dat dit briefje werd geschreven (maart 1943), was het echtpaar dus al bijna een half jaar dood, terwijl de Amsterdamse bureaucratie de administratieve afhandeling van hun nu "ongebruikte" marktplaats nog aan het verwerken was. E. Moscoviter Het is (Inspecteur) J. Renz Marktwezen