Officieel proces-verbaal / Rapport van bevindingen. [Linksboven in pen/stempel]
No. 37/65/1 M. 1943 4/6

[Rechtsboven in pen/potlood]
37/65/2
afgelegd
Brandes Comm.

[Centraal]
R A P P O R T

Ik ondergetekende, controleur J.W. de Vos, rapporteer U het volgende:
Op Donderdag 3 Juni 1943, omstreeks 4.30 uur n.m., bevond ik mij met toezicht belast in het Halgebouw van de Centrale Markt en constateerde het volgende.
Op datum en tijd voornoemd werd het signaal voor luchtgevaar gegeven. Twee mij van aanzien bekende personen begaven zich in het Halgebouw en hielden zich op in de omgeving van Nis 3 van het Halgebouw. Op een gegeven moment zag ik, dat een van deze personen, die mij later desgevraagd opgaf te zijn genaamd:
Cornelis Johannes Vulhop,
geboren te Amsterdam, chauffeur-monteur bij de Gemeentelijke Luchtbeschermings-Brandweer, wonende Marco Polostraat 205/III alhier, zich toegang verschafte tot nis 3 door over het hek te klimmen. Voorts constateerde ik, dat Vulhop van een handkar welke in nis 3 stond en beladen was met groente verscheidene malen een hoeveelheid groente van de bedoelde handkar wegnam en dat overgaf aan de tweeden persoon die in de Hal buiten Nis was gebleven. Deze persoon die mij later desgevraagd opgaf te zijn genaamd:
Joseph Johannes Veltman
geboren te Amsterdam 26 Januari 1910 Chauffeur bij de Gemeentelijke Luchtbeschermings-Brandweer, wonende Bestevaerstraat 111/II alhier, stopte de groente die hem door Vulhop werd aangereikt in de tasschen van een rijwiel dat hij bij zich had terwijl hij ook een gedeelte stopte in een zak. Na hen eenigen tijd te hebben gade geslagen, begaf ik mij naar deze personen waarop zij direct hun handelingen staakten. Bij gehouden controle bleek mij, dat zich in de fietstasschen en in de zak die Veltman bij zich had de volgende hoeveelheid groente en fruit bevond, te weten: 6 bloemkolen, 14 bossen peen, 6 pond tomaten en 11 perziken. Tevens bevond zich op den grond van Nis 3 een kist inhoudende 10 bloemkolen. Naar Vulhop mij verklaarde had hij deze kist van de handkar afgezet om beter de wortelen van de handkar te kunnen afnemen en niet met de bedoeling om ook die 10 bloemkolen mee te nemen. Ik, rapporteur, had evenwel den indruk dat het wel hun bedoeling was om ook de 10 bloemkolen weg te nemen. Ik heb dan ook deze bloemkolen tezamen met de reeds genoemde hoeveelheid groente en fruit inbeslaggenomen en voorloopig opgeborgen in het Gashok van de Centrale Markt. Vulhop en Veltman verklaarden mij, dat zij in verband met het luchtgevaar dekking hadden gezocht in de Hal. Tevoren hadden zij met eenige collega's sport beoefend op het grasveld voor het Halgebouw. Toen zij de kar met groente ontdekt hadden waren zij voor de verleiding bezweken.
Bij onderzoek is mij, rapporteur, gebleken, dat de handkar met groente, waarvan Vulhop en Veltman zich een gedeelte hadden toegeëigend, toebehoorde aan den kooper A.C. Thoen, wonende Mercatorstraat 72/1 en zaakhoudende aldaar. Thoen verklaarde, dat, indien ik het feit niet zou hebben ontdekt en de poging van Vulhop en Veltman zou zijn gelukt, hij een schade zou hebben gehad van ongeveer f 10=. De door mij inbeslaggenomen artikelen heb ik aan Thoen terug gegeven.

Amsterdam 4 Juni 1943
de Controleur,

[Handtekening]
J.W. de Vos

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt. * Incident: Diefstal van levensmiddelen tijdens een luchtalarm.
* Daders: Twee medewerkers van de Gemeentelijke Luchtbeschermings-Brandweer. Dit is opmerkelijk, aangezien zij een publieke functie bekleedden.
* Buit: 16 bloemkolen (waarvan 10 in een kist op de grond), 14 bossen wortelen (peen), 6 pond tomaten en 11 perziken. De totale waarde werd geschat op 10 gulden, wat in 1943 een aanzienlijk bedrag was voor dergelijke producten.
* Modus Operandi: Gebruikmaken van de verwarring en de evacuatie tijdens een luchtalarm om ongezien een afgesloten nis (Nis 3) te plunderen.
* Verweer: De verdachten claimden dat ze slechts dekking zochten voor het gevaar en "bezwreken voor de verleiding". Dit document stamt uit juni 1943, een periode in de Tweede Wereldoorlog waarin de voedselschaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. De Centrale Markt in Amsterdam was een cruciaal distributiepunt. Diefstal van voedsel werd in deze tijd zeer hoog opgenomen.

Extra wrang is dat de daders deel uitmaakten van de Luchtbeschermingsdienst. Juist op het moment dat zij hun plicht hadden moeten doen of zelf veiligheid hadden moeten zoeken, maakten zij gebruik van de situatie om te stelen van een koopman. Het feit dat de goederen direct werden teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar (A.C. Thoen) en dat er een officieel rapport werd opgemaakt, getuigt van de strikte handhaving door de marktcontroleurs, zelfs onder oorlogsomstandigheden en tijdens actieve dreiging van luchtaanvallen. A.C. Thoen J.W. de Vos