Officieel rapport / Proces-verbaal. 96/5/1 '43

R A P P O R T

Ik ondergeteekende, controleur J.W. de Vos, rapporteer U het volgende
Op Donderdag 3 Juni 1943, omstreeks 4.30 uur n.m., bevond ik mij met
toezicht belast in het Halgebouw van de Centrale Markt en consta-
teerde het volgende.
Op datum en tijd voornoemd werd het signaal voor luchtgevaar ge-
geven. Twee mij van aanzien bekende personen begaven zich in het
Halgebouw en hielden zich op in de omgeving van Nis 3 van het
Halgebouw. Op een gegeven moment zag ik, dat een van deze personen,
die mij later desgevraagd opgaf te zijn genaamd:
Cornelis Johannes Vulhop,
/ 18 Aug:'08 geboren te Amsterdam, chauffeur-monteur bij de Gemeentelijke
Luchtbeschermings Brandweer, wonende Marco Polostraat 205/III alhi-
er, zich toegang verschafte tot nis 3 door over het hek te klimmen.
Voorts constateerde ik, dat Vulhop van een handkar welke in nis 3
stond en beladen was met groente verscheidene malen een hoeveel-
heid groente van de bedoelde handkar wegnam en dat overgaf aan d-
tweeden persoon die in de Hal buiten Nis was gebleven. Deze persoo-
die mij later desgevraagd opgaf te zijn genaamd:
Joseph Johannes Veltman
-
geboren te Amsterdam 26 Januari 1910 Chauffeur bij de Gemeentelij-
ke Luchtbeschermings-Brandweer, wonende Bestevaerstraat 111/II al-
hier, stopte de groente die hem door Vulhop werd aangereikt in
de tasschen van een rijwiel dat hij bij zich had terwijl hij ook
een gedeelte stopte in een zak. Na hen eenigen tijd te hebben gade-
geslagen, begaf ik mij naar deze personen waarop zij direct hun
handelingen staakten. Bij gehouden controle bleek mij, dat zich in
de fietstasschen en in de zak die Veltman bij zich had de volgend
de hoeveelheid groente en fruit bevond, te weten; 6 bloemkolen, 14
bossen peen, 6 pond tomaten en 11 perziken. Tevens bevond zich op
den grond van Nis 3 een kist inhoudende 10 bloemkolen. Naar Vulhop
mij verklaarde had hij deze kist van de handkar afgezet om beter
de wortelen van de handkar te kunnen afnemen en niet met de be-
doeling om ook die 10 bloemkolen mee te nemen. Ik, rapporteur, had
evenwel den indruk dat het wel hun bedoeling was om ook de 10
bloemkolen weg te nemen. Ik heb dan ook deze bloemkolen tezamen
met de reeds genoemde hoeveelheid groente en fruit inbeslaggeno-
men en voorloopig opgeborgen in het Gashok van de Centrale Markt.
Vulhop en Veltman verklaarden mij, dat zij in verband met het luch-
gevaar dekking hadden gezocht in de Hal. Tevoren hadden zij met
eenige collega's sport beoefend op het grasveld voor het Haggebouw
Toen zij de kar met groente ontdekt hadden waren zij voor de ver-
leiding bezweken.
Bij onderzoek is mij, rapporteur, gebleken, dat de handkar met groen-
te, waarvan Vulhop en Veltman zich een gedeelte hadden toegeëigend
toebehoorde aan den kooper A.C. Thoen, wonende Mercatorstraat 72/I
en zaakhoudende aldaar. Thoen verklaarde, dat, indien ik het feit
niet zou hebben ontdekt en de poging van Vulhop en Veltman zou
zijn gelukt, hij een schade zou hebben gehad van ongeveer f 10=
De door mij inbeslaggenomen artikelen heb ik aan Thoen terug ge-
geven.

Amsterdam 4 Juni 1943
de Controleur,

[handtekening] J.W. de Vos

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt. Dit document is een verslag van een heterdaadje betreffende diefstal tijdens de Tweede Wereldoorlog. De essentie is als volgt:
1. De situatie: Tijdens een luchtalarm op 3 juni 1943 maken twee mannen misbruik van de verwarring en de afwezigheid van toezicht bij de marktkramen om goederen te stelen.
2. De daders: Opvallend is dat de daders werkzaam zijn bij de Gemeentelijke Luchtbeschermings Brandweer. Dit waren functionarissen die juist tijdens een luchtalarm een voorbeeldfunctie hadden of paraat moesten staan.
3. De buit: Er is sprake van diefstal van bloemkool, wortelen (peen), tomaten en perziken met een geschatte waarde van 10 gulden. In 1943 was dit, vanwege de voedselschaarste en distributieregelingen, een aanzienlijk bedrag en een ernstig vergrijp.
4. De afwikkeling: De controleur greep direct in, nam de goederen in beslag (tijdelijk opgeslagen in het "Gashok") en gaf ze later terug aan de rechtmatige eigenaar, de heer Thoen. * Voedselschaarste: In juni 1943 was de Duitse bezetting in volle gang en was voedsel schaars en op de bon. Diefstal van levensmiddelen werd in deze periode zeer zwaar opgenomen.
* Luchtbescherming: Het "signaal voor luchtgevaar" betekende dat geallieerde vliegtuigen overvlogen. Burgers moesten dan schuilen. De daders gebruikten hun bewegingsvrijheid als luchtbeschermers om nis 3 van de Centrale Markthal binnen te dringen.
* Locatie: De Centrale Markthallen in Amsterdam-West waren het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. Toezicht door controleurs zoals De Vos was essentieel om de zwarte handel en diefstal in te dammen.
* Taalgebruik: Het rapport is geschreven in de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling (bijv. "ondergeteekende", "eenigen", "tasschen"). De handgeschreven kantlijnnotitie "/ 18 Aug:'08" lijkt de geboortedatum van Vulhop te bevestigen voor de administratie.