Getypt afschrift van een adviesbrief. 6 januari 1943. A f s c h r i f t

VERBONDEN NEDERLANDSCHE WATERSPORT VEREENIGINGEN

Amsterdam (Centrum)
N.Z. Voorburgwal 104
Telefoon No. 46075
Postrekening No. 51686

Advies, uitgebracht aan de Commissie voor Landschapsschoon in Hollands Noorderkwartier betreffende het Hoornsche Hop in verband met den Zuid-Westelijken Polder der Zuiderzee.
= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
6 Januari 1943. No. 33

De stad Hoorn ontleent een goed deel van haar karakteristieke schoonheid aan haar ligging aan de Zuiderzee. Heel de historische schoonheid als oude havenplaats is daarop gebaseerd. Voor wie het prachtige gezicht niet kent, dat Hoorn van het water biedt, zal een blik op het schilderij van H.C. Vroom uit 1622, hetwelk in het West-Friesche Museum te Hoorn hangt, voldoende zijn om een begrip van deze schoonheid te krijgen. En al is er sedert 1622 wel wat veranderd, de voornaamste elementen van schoonheid zijn gebleven. Zal het nu aan onzen tijd zijn om deze schoonheid van eeuwen her goeddeels te vernietigen ?

Wanneer de plannen voor drooglegging van den Zuid-West Polder worden uitgevoerd, zooals dit is aangegeven in het Algemeen Plan voor den Zuid-Westelijken Polder, lijdt het geen twijfel, dat dit het geval zal zijn, al spreekt dit verslag ook over het fraaie waterfront van de stad, dat behouden zou blijven door het randkanaal voor Hoorn langs te voeren.

Dit waterfront kan evenwel slechts in zijn werkelijke schoonheid behouden blijven, wanneer de noordelijke polderdijk verder van Hoorn wordt afgelegd en de brug op een oostelijker gelegen punt zou worden geplaatst.

Twee nadeelen zijn hieraan verbonden.
1e. Eenige droog te leggen grond gaat verloren.
2e. De verbinding van Hoorn met sommige gedeelten van den polder wordt iets langer.
Dit laatste nadeel is evenwel maar een denkbeeldig bezwaar. Hiervoor moge verwezen worden naar de desbetreffende studie van den Heer Ir.K.L.Moens. Deze gaat weliswaar uit van een orienteering van den geheelen polder op Hoorn, hetgeen een onwaarschijnlijke veronderstelling geacht kan worden. Wanneer alleen met het Noordelijk deel wordt gerekend, wordt het beeld vermoedelijk gunstiger. Maar zelfs in het ongunstigste geval is de afstands-vermeerdering voor motorverkeer, waarmede uitsluitend gerekend kan worden, te verwaarloozen.

Tegenover deze nadeelen staan eenige voordeelen.
1e. De polderdijk wordt korter en ook het polderkanaal, dat naar Hoorn leidt, wordt iets korter.
In hoeverre de kostenbesparing voldoende zal zijn om het verlies van grond goed te maken, kan niet worden beoordeeld.
2e. De historische schoonheid van Hoorn blijft behouden.
Dit is niet alleen een ideeel voordeel. Ook economisch is dit van zeer veel belang in verband met het vreemdelingenverkeer, dat bij een goede propaganda voor de stad groot voordeel kan

--- * Kernbetoog: De Watersport Vereenigingen maken zich grote zorgen over de geplande drooglegging van de Markerwaard (de Zuid-Westelijke Polder). Ze stellen dat de plannen zoals ze er liggen het historische aanzicht van Hoorn vanaf het water zullen vernietigen.
* Voorgestelde wijziging: Ze pleiten ervoor om de noordelijke polderdijk van de nieuwe polder verder de zee in te leggen. Hierdoor blijft het "Hoornsche Hop" (de baai voor Hoorn) open water, in plaats van een smal randkanaal.
* Argumentatie:
* Esthetisch: Er wordt verwezen naar de historische waarde van het stadsgezicht, gestaafd door een beroemd 17e-eeuws schilderij van Hendrik Cornelisz. Vroom.
* Economisch: Het behoud van het waterfront is essentieel voor het "vreemdelingenverkeer" (toerisme).
* Technisch/Financieel: Hoewel er landbouwgrond verloren gaat, wordt de dijk korter, wat een kostenbesparing oplevert. De extra reistijd voor auto's wordt als verwaarloosbaar bestempeld.
* Toon: Formeel, pleitend en redelijk. Er wordt geprobeerd een balans te vinden tussen de noodzaak van de polder en het behoud van cultureel erfgoed.

--- * Tijdsgewricht: Het document dateert uit januari 1943. Midden in de Tweede Wereldoorlog gingen de voorbereidingen en discussies over de Zuiderzeewerken gewoon door.
* De Markerwaard: De "Zuid-Westelijke Polder" is de nooit gerealiseerde Markerwaard. Destijds was de verwachting dat dit de volgende grote polder zou worden na de Noordoostpolder (die in 1942 droogviel).
* Afloop: De discussie over het behoud van het open water bij Hoorn is decennialang blijven bestaan. Uiteindelijk is de Markerwaard er nooit gekomen; mede door protesten over natuur- en landschapswaarden (zoals in dit document al verwoord) werd het project in de jaren '80 en '00 definitief afgeblazen. Het Markermeer bleef daardoor behouden.
* Personen: Ir. K.L. Moens, naar wie verwezen wordt, was een ingenieur bij de Dienst der Zuiderzeewerken die zich bezighield met de verkaveling en ontsluiting van de nieuwe polders. Ir. K.L. Moens naar wie verwezen wordt was een ingenieur bij de Dienst der Zuiderzeewerken die zich bezighield met de verkaveling en ontsluiting van de nieuwe polders.