Getypte brief / Circulaire. 4 maart 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit, Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage. BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT
Laan Copes van Cattenburch 62 - 's-Gravenhage - Telef. 557480.

DIRECTIE.
Dict.: Dr.
No. G.24/'43/JL.

[Stempel: No. 105/1/5-M. 1943 8/3]

Aan de geadresseerde
Veilingsvereeniging.

's-Gravenhage, 4 Maart 1943.

Betr.: Koppelverkoop van groenten en fruit.

Mijne Heeren,

Omtrent koppelverkoop van groenten en fruit bereiken ons zoo nu en dan klachten, dat verschillende veilingen zich aan dit euvel, dat bij art. 4 van het Prijsvormingsbesluit 1941 verboden is, schuldig maken.

In verband hiermede brengen wij te Uwer kennis, dat deze verkoop, waarbij de handelaar verplicht wordt ook die producten te ontvangen, die hij niet wenscht of niet kan gebruiken, verboden is.

Voor producten, die voor export in aanmerking komen, is koppelverkoop bovendien geheel overbodig, aangezien deze ook voor het gedeelte, dat het binnenland niet wenscht op te nemen, voor export kunnen worden bestemd.

Door het feit, dat de veilingen niet gehouden zijn zich elken dag aan het voor export vastgestelde percentage te houden, heeft men bij de verdeeling der producten eenige speling, mits men er maar voor zorgt, dat wekelijks het totaal van het voorgeschreven exportpercentage wordt bereikt. In dit geval ontstaan er dus geen moeilijkheden bij de afgifte der producten.

De moeilijkheden zijn de volgende:

Ten eerste bij producten, die niet voor export zijn bestemd en waarvoor dus de veiligheidsklep van den export niet aanwezig is. Deze producten zullen - zoolang hiervan geen overmatige aanvoer aanwezig is - in onderling overleg tusschen de veiling en den contactcommissaris van den handel in hun geheel onder de puntgerechtigden moeten worden verdeeld.
Ditzelfde geldt voor alle producten op die veilingen, waar geen export mogelijk is.

In beide gevallen zal ook van de zijde van den handel de zaak breed moeten worden bezien, rekening houdende met de omstandigheden, waarin de afzet zich nu eenmaal beweegt. Alleen bij een overmatigen aanvoer, waarbij het den binnenlandschen handel op redelijke wijze niet mogelijk is de voor het binnenland bestemde producten geheel af te nemen, zal de veiling in overleg met den contactcommissaris tot het veilen van deze producten overgaan. De handel heeft hierbij de verplichting, dat de bij veiling verkregen goedkoopere producten ook in dezelfde verhouding goedkooper in handen van consumenten zullen overgaan.

Wij vertrouwen, dat met deze uiteenzetting duidelijk is gemaakt waaraan de veilingen zich in dezen hebben te houden.

Hoogachtend,
BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT:

[Handtekening]

Rb.V.V.O. Voorzitter. De kern van deze brief is een verbod op en waarschuwing tegen koppelverkoop. Dit is een handelspraktijk waarbij een koper verplicht wordt om ongewenste of minderwaardige producten af te nemen om toegang te krijgen tot gewilde producten. Het Bedrijfschap stelt expliciet dat dit verboden is volgens het Prijsvormingsbesluit 1941.

De brief legt uit hoe veilingen moeten omgaan met overschotten:
1. Export als veiligheidsklep: Producten die het binnenland niet wil, moeten zoveel mogelijk voor export worden bestemd.
2. Verdeling onder puntgerechtigden: Producten voor de binnenlandse markt moeten via de officiële kanalen (distributiesysteem) worden verdeeld.
3. Prijsbewaking: Als er toch geveild moet worden bij overschot, moet het prijsvoordeel worden doorgegeven aan de consument.

Het document is formeel van toon en dient als een dwingende richtlijn voor veilingsverenigingen om de marktordening te handhaven. Deze brief stamt uit maart 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De economie stond in deze periode onder streng toezicht van de bezetter en de Nederlandse autoriteiten om schaarste te beheersen en de voedselvoorziening te reguleren.

• Bedrijfschappen: Dit waren publiekrechtelijke organisaties die tijdens de oorlog werden opgericht of hervormd om sectoren centraal aan te sturen (de zogenaamde "Ordening").
• Schaarste en distributie: Omdat veel goederen schaars waren, was er een levendige zwarte markt. Koppelverkoop was een methode om buiten de officiële prijsbeheersing om extra winst te maken of van rotzooi af te komen. De term "puntgerechtigden" verwijst naar het distributiesysteem met bonkaarten (punten).
• Export: Een groot deel van de Nederlandse productie was in deze periode bestemd voor export naar Duitsland (de Wehrmacht en de Duitse civiele bevolking), wat in de brief eufemistisch wordt aangeduid als de "veiligheidsklep van den export".