Officiële brief/circulaire.
Origineel
Officiële brief/circulaire. 10 mei 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit, 's-Gravenhage. De Veilingen. [Linksboven in blauwe stempel:]
No. 105/1/10 M. 1943 14/5
[Rechtsboven handgeschreven aantekeningen in potlood en rode inkt, o.a.:]
v.d. Drid(?)
th Sieburgh
th. Bedij(?) [onleesbaar]
BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT - 's GRAVENHAGE.
Laan Copes v. Cattenburch 62.
DIRECTIE.
Dict. KJ.- Typ.JH.- AAN DE VEILINGEN.
No. G 69/'43
Rb.V.V.O.
's-Gravenhage, 10 Mei 1943.
Betr: Levering van groenten op Wehrmachtbezugscheine.
Mijne Heeren,
In opdracht van het Rijkscommissariaat en in overeenstemming met het Bureau van den Chefintendant beim Wehrmachtbefehlshaber deelen wij U omtrent bovenvermelde aangelegenheid het volgende mede.
Met ingang van Maandag 10 Mei 1943 is de geldigheidsduur van Wehrmachtbezugscheine bepaald op maximum 10 dagen na den datum van uitschrijving.
Op de Scheine moet vermeld zijn de soort van het product en de hoeveelheid, welke wordt gewenscht.
Scheine, waarop in het algemeen groenten worden gevraagd, moeten worden geweigerd.
Scheine, welke reeds door den handel bij de veilingen zijn ingediend en waarop nog niets is geleverd en welke niet aan het bovenstaande voldoen, moeten aan de handelaren worden teruggegeven; hierop mag niet meer worden geleverd.
Wij verzoeken U hiervan goede nota te nemen.
Hoogachtend,
BEDRIJFSSCH.P VOOR GROENTEN- EN FRUIT:
[Handtekeningen] Deze brief is een dwingende richtlijn van het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit aan de Nederlandse veilingen. Het document illustreert de bureaucratische controle tijdens de Duitse bezetting.
De kern van de instructie is de inperking van de geldigheidsduur en de specificatie van de zogenaamde Wehrmachtbezugscheine (aankoopbonnen voor het Duitse leger). De belangrijkste punten zijn:
1. Geldigheidsduur: Bonnen zijn slechts 10 dagen geldig. Dit diende waarschijnlijk om hamsteren of het 'opsparen' van vorderingen door de Wehrmacht-onderdelen te voorkomen.
2. Specificatieplicht: Er mag niet langer vaag gevraagd worden naar "groenten". Soort en hoeveelheid moeten exact vermeld staan.
3. Sancties: Lopende orders die niet aan de nieuwe eisen voldoen, moeten per direct worden stopgezet en teruggestuurd.
Het document toont aan hoe de Nederlandse voedselvoorziening direct ondergeschikt was aan de behoeften van de bezetter, maar ook hoe geprobeerd werd dit via strikte administratieve regels in goede banen te leiden (of te beperken). De brief dateert van mei 1943, een periode waarin de voedselschaarste in Nederland toenam en de druk van de bezettingsmacht op de agrarische sector groter werd.
Het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit was een zogenaamde 'ordening' (publiekrechtelijk lichaam) die door de bezetter in het leven was geroepen (onderdeel van de Organisatie-Staf van de Voedselvoorziening). Hoewel het formeel een Nederlandse instantie was, opereerde het direct "in opdracht van het Rijkscommissariaat" (het bestuur onder Seyss-Inquart).
De Chefintendant beim Wehrmachtbefehlshaber was de officier verantwoordelijk voor de logistiek en bevoorrading van de Duitse troepen in Nederland. De Bezugscheine waren een essentieel instrument in de oorlogseconomie: ze gaven de bezetter de macht om goederen te 'kopen' die voor de burgerbevolking vaak al op de bon of geheel onverkrijgbaar waren. De aanscherping van de regels in deze brief wijst mogelijk op misbruik van deze bonnen of een poging van de centrale autoriteiten om meer grip te krijgen op de decentrale vorderingen door individuele Wehrmacht-eenheden.