24 mei 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit (Directie). Bedrijfschap voor Groenten en Fruit
Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage - Tel. 557480

DIRECTIE.
Dict.: KJ.
No. G 77/'43.

No. 105/1/10 $^a$ M. 1943 $\frac{26}{5}$ (stempel/handschrift)
’s-Gravenhage, 24 Mei 1943.

Aan de Veilingen.

Betreft: Levering van groenten op Wehrmachtsbezugscheine.

Mijne Heeren,

In vervolg op onze circulaire No. G 69/’43 d.d. 10 Mei 1943 omtrent den looptijd van Wehrmachtsbezugscheine en de voorgeschreven specificatie der producten deelen wij U alsnog het volgende mede.

Uit de ingesloten circulaire van het Rijkscommissariaat, gericht aan het Hoofdbedrijfschap voor Tuinbouwproducten, waarvan wij U zoowel den Deutschen als den Hollandschen tekst doen toekomen, blijkt, dat, wanneer op de Bezugscheine in het algemeen „Gemüse” wordt gevraagd, niet de uitgesproken schaarsche producten mogen worden afgegeven, doch alleen die, welke volop aan de markt zijn. Wenscht men schaarsche producten, dan moet dit uitdrukkelijk op de Bezugschein zijn vermeld, zooals in onze bovengenoemde circulaire is aangegeven. Verder blijft deze circulaire geheel van kracht.

Ter voorkoming van alle verkeerd gebruik dezer Scheine is de volgende betalingsregeling overeengekomen met den Chefintendant beim Wehrmachtsbefehlshaber in overleg met het Rijkscommissariaat.

De veiling debiteert voor den verkoop van op Wehrmachtsbezugscheine geleverde producten den handelaar. Deze blijft voor de betaling daarvan geheel aansprakelijk. Het door hem betrokken product, dat hij doorlevert aan het legeronderdeel, moet hij aan dit onderdeel gespecificeerd facturereen. Van deze factuur krijgt de veiling een duplicaat. Het legeronderdeel zal dan de rekening van den handelaar aan de veiling betalen, die op haar beurt het bedrag aan den handelaar doorgeeft.

De regeling ten aanzien van de betaling gaat in op den 1sten Juni 1943.

Wij verzoeken U de handelaren, die Bezugscheine bij Uw veiling aanbieden, met deze regeling op de hoogte te stellen, zoodat zij bij het in ontvangst nemen van Wehrmachtsbezugscheine van een wehrmachtsonderdeel op het bovenstaande kunnen wijzen.

BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT:

(handtekening)
Directeur.

Bijlagen: 2.

(A) 27701/5 - 17 - ’43 - K 998

--- * Documenttype: Een officiële circulaire gericht aan groente- en fruitveilingen.
* Kernboodschap: De brief stelt strikte regels vast voor de levering van producten aan de Duitse Wehrmacht via aankoopbonnen (Bezugscheine). Belangrijk is de restrictie dat schaarse producten niet geleverd mogen worden op algemene bonnen waar enkel "Gemüse" (groenten) op staat. Tevens wordt een nieuwe, bureaucratische betalingsroute geïntroduceerd waarbij de veiling als intermediair en controleur optreedt tussen de handelaar en de bezetter.
* Terminologie: Het gebruik van termen als Wehrmachtsbezugscheine, Rijkscommissariaat en Chefintendant beim Wehrmachtsbefehlshaber typeert de bestuurlijke structuur van bezet Nederland.
* Taalgebruik: Formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "schaarsche", "zooals").

--- Dit document stamt uit mei 1943, een periode waarin de voedselschaarste in bezet Nederland toenam door de grootschalige export naar Duitsland en de bevoorrading van de hier gelegerde Duitse troepen. Het document illustreert de pogingen van Nederlandse instanties (onder toezicht van de bezetter) om de distributie te reguleren.

Enerzijds diende deze regeling om de Duitse troepen geordend te bevoorraden, anderzijds lijkt de instructie over "schaarsche producten" een poging om de weinige luxe groenten die nog beschikbaar waren voor de eigen bevolking te behoeden, of in ieder geval de willekeur van individuele Duitse legeronderdelen in te perken. Het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit was een onderdeel van de 'organisatorische opbouw' van het bedrijfsleven tijdens de bezetting, waarbij de economie strak werd gestuurd via centrale koepelorganisaties.