Officiële circulaire / Prijslijst.
Origineel
Officiële circulaire / Prijslijst. 29 januari 1943. NEDERLANDSCHE GROENTEN- EN FRUITCENTRALE
BANKIER: DE TWENTSCHE BANK N.V. 'S-GRAVENHAGE
POSTREKENING No. 224314
No./05/3/5 M. 1943 30/1
AAN DE GEADRESSEERDE
VEILINGSVEREENIGING.
D I R E C T I E
Dict. FA./AKl.
No. 13/1943.
Rb. V.V.O.
's-Gravenhage, 29 Januari 1943.
Met goedkeuring van den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij en den Gemachtigde voor de Prijzen maakt het bestuur der Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale bekend:
De prijzen voor export naar Duitschland zijn als volgt vastgesteld met ingang van Dinsdag 2 Februari 1943.
| Product | Specificatie | Eenheid | Prijs (f.) |
|---|---|---|---|
| KOOLRABI m. lof glas | II boven 4 cm. ø | per 100 st. | f. 9.— |
| ROODE KOOL | " 100 kg. | " 7.30 | |
| SAVOYE KOOL | (geel) | " 100 " | " 6.80 |
| WITTE KOOL | " 100 " | " 5.— | |
| PEEN zonder LOF (roode) | Sorteering II v. 51-200 gr. ongewasschen | " 100 " | " 5.20 |
| " III v. 201-500 " ongewasschen | " 100 " | " 4.10 | |
| " IV boven 500 " ongewasschen | " 100 " | " 3.50 | |
| WITTE UIEN A. | " 100 " | " 7.80 | |
| WITTE UIEN B. | " 100 " | " 6.20 | |
| SCHORSENEREN I | " 100 " | " 18.50 | |
| SCHORSENEREN II | " 100 " | " 11.80 | |
| KNOLSELDERIJ zonder lof | (boven 6 cm. ø) | " 100 " | " 11.50 |
| SPRUITKOOL | (ongeschoond) | " 100 " | " 20.— |
| PREI | (boven 15 mm.) | " 100 " | " 8.50 |
| KOOLRAPEN A. | " 100 " | " 3.10 | |
| KOOLRAPEN B. | " 100 " | " 2.50 | |
| VELDSLA | " 100 " | " 33.— | |
| PEEN zonder LOF (gele) | " 100 " | " 3.40 | |
| KROTEN | Sort. I tot ½ kg. per stuk | " 100 " | " 5.80 |
| " II van ½-1 " " " | " 100 " | " 4.30 | |
| " III " 1-1½ " " " | " 100 " | " 3.40 |
APPELEN :
(Prijzen per 100 kg.)
| Groep | Rassen | IA. | A. | B. |
|---|---|---|---|---|
| Groep I: | Cox Oranje Pippin enz. | f. 71.— | f. 51.— | f. 31.— |
| " II: | Goudreinetten | " 51.— | " 38.— | " 24.— |
| " III: | Brab. Bellefleur | " 45.— | " 35.— | " 22.— |
| " IV: | Jacques Lebel | " — | " 31.— | " 22.— |
| " V: | overige soorten | " — | " 28.— | " 18.— |
De hiervoor vermelde prijzen gelden tevens als maximumprijzen voor het binnenland.
Voor de afwijkende kwaliteit bedraagt de maximumprijs 80% van den voor het goedgekeurde product vastgestelden prijs. De maximumprijs voor het afwijkende product is niet van toepassing op de producten koolrapen, witte uien en appelen, daar hiervoor "B" kwaliteiten zijn vastgesteld.
z.o.z. Dit document is een officiële prijslijst uit de Tweede Wereldoorlog, opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het document is de regulering van de landbouwmarkt door de bezetter en de collaborerende overheid.
De "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" fungeerde als een centraal orgaan dat de distributie en prijsvorming controleerde. Opvallend is dat de prijzen primair worden vastgesteld voor de export naar Duitsland, wat illustreert hoe de Nederlandse landbouwproductie werd aangewend om de Duitse oorlogseconomie en bevolking te voeden. Dezelfde prijzen werden direct als maximumprijzen voor de binnenlandse (Nederlandse) markt gehanteerd, wat zorgde voor een strikte prijsbeheersing in een tijd van toenemende schaarste.
De gedetailleerde onderverdeling in kwaliteitsklassen (IA, A, B) en gewichtsklassen (bijv. bij de kroten en peen) duidt op een vergaande bureaucratisering van de voedselvoorziening. De vermelding van specifieke appelrassen zoals de "Cox Oranje Pippin" en "Brabantsche Bellefleur" geeft een tijdsbeeld van de toenmalige gangbare fruitteelt. In 1943 was de Nederlandse economie volledig ondergeschikt gemaakt aan de belangen van het Derde Rijk. Onder leiding van de Rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart en de Secretarissen-Generaal (zoals Hans Max Hirschfeld voor Landbouw) werd de productie en consumptie strak geregisseerd.
De export van voedsel naar Duitsland leidde in Nederland tot rantsoenering en tekorten, hoewel de situatie in begin 1943 nog niet zo catastrofaal was als tijdens de Hongerwinter van 1944-1945. De "Gemachtigde voor de Prijzen" had de taak om inflatie en zwarte handel tegen te gaan door middel van dit soort dwingende prijslijsten. Voor veilingverenigingen, aan wie dit document gericht is, betekende dit dat zij geen vrije marktwerking meer kenden; zij waren uitvoerders geworden van het distributiebeleid van de bezetter.