Circulaire (beleidsdocument) betreffende de distributie van landbouwproducten. 7 mei 1943. -3-
Circ.No.49/'43 dd. 7 Mei 1943.

VERDEELING VAN DEN AANVOER.

De exportpercentages moeten worden genomen van de goedgekeurde op de exportlijst voorkomende producten. De bevoorrading voor de keukens kan eerst uit het voor het binnenland bestemde gedeelte plaats vinden.
Wanneer een voor het binnenland bestemd gedeelte niet door het binnenland wordt afgenomen of den exportprijs niet opbrengt, dan dient ook dit deel voor export te worden verladen.

ASPERGES.
Wanneer van de sorteeringen IA, IB, IIA, IIB, IIIA en IIIB tezamen de aanvoer meer bedraagt dan 500 kg., moet tegen de vastgestelde prijzen 60 % beschikbaar worden gesteld voor de diepvriesinrichtingen. De toewijzingen aan deze industrie moeten in overleg met onze Centrale (afdeeling Conserveering) geschieden.
De overige 40 % van genoemde sorteeringen alsmede de sorteeringen IV en V zijn bestemd voor de versche binnenlandsche consumptie.
Verkoopen aan de Wehrmacht op Wehrmachtscheine komen ten laste van het kwantum, dat aan de diepvriesinrichtingen ter beschikking wordt gesteld.
Asperges van meer dan 35 stuks per kg., waarvan de doorsnede 1 cm. of meer bedraagt, dienen onder sorteering IV te worden gerangschikt. Bedraagt de doorsnede minder dan 1 cm., dan moeten deze worden geveild voor 80 % van den voor sorteering IV vastgestelden prijs.

KROPSLA.
Gelichte- , natuursla.
Deze mag alleen ter veiling worden aangevoerd en voor export worden verladen, wanneer het gewicht tenminste 18 kg. per 100 stuks bedraagt.
Stoofsla: Glassla beneden 13 kg. en gelichte en natuursla beneden 15 kg. per 100 stuks dienen als stoofsla per kg. te worden geveild.

AARDBEIEN.
Dit product dient uitsluitend per kg. te worden geveild.

PEULEN.
De steel der peulen mag ten hoogste 5 á 6 cm. bedragen. Peulen met langere steel dienen als afwijkend te worden geveild.

BOSUIEN.
Bosuien en sjalotten kunnen per bos worden aangevoerd, doch dienen uitsluitend per kg. tegen een prijs van ten hoogste f. 15.- per 100 kg. te worden geveild.

RABARBER.
Deze moet voor export worden aangevoerd als volgt :
Paragon in bossen van 2½ of 5 kg., andere soorten in bossen van 5 of 10 kg. Iedere bos moet het voorgeschreven gewicht hebben. Rabarber langer dan 60 cm. moet met twee banden aan boven- en onderzijde gebonden worden.
Wij wijzen er uitdrukkelijk op, dat aan alle rabarber ten hoogste 5 cm. blad mag blijven. Rabarber met langer of niet afgesneden blad mag niet worden geveild, maar moet op kosten van den aanvoerder, eerst van het overtollige blad worden ontdaan.

TOUW VOOR HET BOSSEN VAN RABARBER.
Veilingen, die touw noodig hebben voor het binden van voor export bestemde rabarber, dienen zich ten spoedigste te wenden tot de afdeeling Grondstoffen van het Rijksbureau V.V.O., Lange Voorhout 11, tel. Interlocaal W.W.W., locaal den Haag 18.01.01, onder opgave van de benoodigde hoeveelheid.
z.o.z. * Economische controle: Het document getuigt van een strikt gereguleerde economie. De overheid (of de bezetter via de Rijksbureaus) bepaalt tot op de centimeter en het gram nauwkeurig hoe producten gesorteerd en verpakt moeten worden.
* Exportprioriteit: Een aanzienlijk deel van de oogst is bestemd voor export (in de praktijk naar Duitsland). Koolrabi onder glas is zelfs voor 100% bestemd voor export.
* Militaire invloed: De expliciete vermelding van de Wehrmacht en de Wehrmachtscheine (tegoedbonnen voor het Duitse leger) onderstreept de directe claim die de bezetter legde op de Nederlandse voedselvoorraad, met name op hoogwaardige producten zoals asperges voor de diepvriesindustrie.
* Schaarste en distributie: De gedetailleerde regels voor "stoofsla" (ondermaatse sla) en de maximumprijzen voor bosuien duiden op een poging om de markt volledig te beheersen en zwarte handel te ontmoedigen, hoewel dit in de praktijk vaak averechts werkte.
* Grondstoffentekort: Het laatste punt over touw voor het bossen van rabarber laat zien dat zelfs basismaterialen schaars waren en alleen via centrale Rijksbureaus verkregen konden worden. Dit document stamt uit de periode van de Tweede Wereldoorlog waarin Nederland bezet was door nazi-Duitsland. De Nederlandse landbouw werd in deze jaren volledig ingeschakeld in de Duitse oorlogseconomie. Het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (V.V.O.), gevestigd aan het Lange Voorhout in Den Haag, was verantwoordelijk voor de distributie en de naleving van de strenge regels.

In 1943 was de voedselsituatie in Nederland al nijpend aan het worden, hoewel de grote Hongerwinter pas later zou volgen. Dergelijke circulaires waren essentieel voor veilinghouders en handelaren om te weten welke fractie van de aanvoer zij aan de eigen bevolking mochten verkopen en wat er 'gevorderd' was voor de export of de Wehrmacht. De terminologie "z.o.z." (zie ommezijde) aan de voet van de pagina geeft aan dat de instructies op de achterkant van het origineel doorliepen.