Officiële circulaire (Circ. No. 52/'43) betreffende prijsvaststelling en distributie van tuinbouwproducten. 14 mei 1943. -2-
Circ.No.52/'43 dd. 14 Mei 1943.

Wij wijzen U erop, dat voor de niet in onze circulaire genoemde producten, ingevolge de bekendmaking op grond van artikel I van de Prijzenbeschikking 1941 Groenten en Fruit, de laatst aangegeven prijzen blijven gelden.

UITSCHOT.
Producten die onder normale omstandigheden afgekeurd zouden moeten worden, mogen thans als "uitschot" worden geveild tegen 50 % van den voor het afwijkende product vastgestelden prijs.

VEEVOEDER.
Indien producten voor veevoeder worden verkocht, kunnen de in deze circulaire aangegeven maximumprijzen niet worden aangehouden, doch dient de "Prijzenbeschikking 1942 - Diverse Ruwvoeders" te worden gehandhaafd.

VERDEELING VAN DEN AANVOER.

De exportpercentages moeten worden genomen van de goedgekeurde op de exportlijst voorkomende producten. De bevoorrading voor de keukens kan eerst uit het voor het binnenland bestemde gedeelte plaats vinden.
Wanneer een voor het binnenland bestemd gedeelte niet door het binnenland wordt afgenomen of den exportprijs opbrengt, dan dient ook dit deel voor export te worden verladen.

ASPERGES.
Wanneer van de sorteeringen IA, IB, IIA, IIB, IIIA en IIIB tezamen de aanvoer meer bedraagt dan 500 kg., moet tegen de vastgestelde prijzen 60 % beschikbaar worden gesteld voor de diepvriesinrichtingen. De toewijzingen aan deze industrie moeten in overleg met onze Centrale (afdeeling Conserveering) geschieden.
De overige 40 % van genoemde sorteeringen alsmede de sorteeringen IV en V zijn bestemd voor de versche binnenlandsche consumptie.
Verkoopen aan de Weermacht op Wehrmachtbezugscheine komen ten laste van het kwantum, dat aan de diepvriesinrichtingen ter beschikking wordt gesteld.
Asperges van meer dan 35 stuks per kg., waarvan de doorsnede 1 cm. of meer bedraagt, dienen onder sorteering IV te worden gerangschikt. Bedraagt de doorsnede minder dan 1 cm., dan moeten deze worden geveild voor 80 % van den voor sorteering IV vastgestelden prijs.

-3- Dit document is een typisch voorbeeld van de strakke overheidsregie over de land- en tuinbouw tijdens de Duitse bezetting. Enkele opvallende aspecten:

• Prijsbeheersing: Er is een strikt onderscheid tussen "Goed" en "Afwijkend" product. De prijzen zijn vastgelegd in guldens (f.). De vermelding van "uitschot" dat nog voor 50% van de prijs verkocht mag worden, duidt op een poging om elke mogelijke calorie in de voedselketen te houden.
• Exportprioriteit: De tabel "Verdeeling van den aanvoer" toont aan dat een zeer groot deel van de productie direct bestemd was voor export (vrijwel uitsluitend naar Duitsland). Bij koolrabi uit de kas ("glas") is dit zelfs 100%.
• Militaire vordering: In de sectie over asperges wordt expliciet vermeld dat verkopen aan de Weermacht (het Duitse leger) voorrang hebben en worden verrekend via "Wehrmachtbezugscheine" (tegoedbonnen).
• Industriële verwerking: Een groot deel van de aspergeoogst (60%) moet verplicht naar de diepvriesindustrie, een techniek die destijds sterk in opkomst was voor het conserveren van voedsel voor militaire doeleinden. In 1943 was de voedselvoorziening in Nederland volledig in handen van de bezetter en het Nederlandse ambtelijk apparaat (het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd, RBVVO). Terwijl de Nederlandse bevolking te maken kreeg met steeds krappere rantsoenen, werd een aanzienlijk deel van de hoogwaardige Nederlandse tuinbouwproducten (zoals de asperges en tomaten in dit document) afgevoerd naar Duitsland of gebruikt voor de bevoorrading van de Duitse troepen.

Het document illustreert de zogenaamde "Ausplünderung" van de Nederlandse economie. De verwijzingen naar diverse "Prijzenbeschikkingen" (1941, 1942) tonen aan dat de bureaucratische controle over de markt gedurende de oorlogsjaren steeds fijnmaziger werd om zwarte handel tegen te gaan en de Duitse belangen veilig te stellen. Rijksbureau