Officiële bekendmaking/circulaire van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale.
Origineel
Officiële bekendmaking/circulaire van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. 21 mei 1943. NEDERLANDSCHE GROENTEN- EN FRUITCENTRALE
BANKIER: DE TWENTSCHE BANK N.V.
'S-GRAVENHAGE
POSTREKENING No. 224314
AAN DE GEADRESSEERDE
VEILINGSVEREENIGING.
D I R E C T I E .
Dict.FA./AKI.
No.53/'43.
Rb.V.V.O.
No. 105/3/20 M. 1943 24/5
's-Gravenhage, 21 Mei 1 9 4 3.
Met goedkeuring van den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij en den Gemachtigde voor de Prijzen maakt de bestuurder der Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale bekend.
De prijzen voor export naar Duitschland zijn als volgt vastgesteld, met ingang van Dinsdag 25 Mei 1943 :
| PLATGLASKOMKOMMERS | (groen, wit en geel) | |||
|---|---|---|---|---|
| Sort. I A vanaf 75 kg. | p.100 stuks | p.100 st. | f.22.- | |
| " I van 65-75 " | " 100 " | " 100 " | " 19.- | |
| " II " 55-65 " | " 100 " | " 100 " | " 14.50 | |
| " III " 45-55 " | " 100 " | " 100 " | " 9.50 | |
| KOMKOMMERS | " I vanaf 50 " | " 100 " | " 100 " | " 17.- |
| (kas) | " II van 45-50 " | " 100 " | " 100 " | " 13.- |
| " III " 35-45 " | " 100 " | " 100 " | " 8.50 | |
| KROPSLA | " I boven 20 " | " 100 " | " 100 " | " 3.50 |
| BLOEMKOOL | " I A " 25 cm.o.d.kop gemeten | " 100 " | " 27.- | |
| " I van 20-25 cm. id. | " 100 " | " 24.- | ||
| " II " 16-20 " id. | " 100 " | " 18.- | ||
| BOSPEEN | 20 stuks per bos, 0.4 kg.peen | " 100 bos | " 17.50 | |
| RADIJS | " 100 " | " 2.50 | ||
| RABARBER | (Paragon) | " 100 kg. | " 7.- | |
| (overige soorten) | " 100 " | " 6.- | ||
| RAAPSTELEN | Sort.I boven 25 cm. | " 100 " | " 6.50 | |
| KOOLRABI | I boven 7 cm. $\emptyset$ | " 100 st. | " 6.70 | |
| m.lof(glas) | II van 5-7 " $\emptyset$ | " 100 " | " 5.- | |
| TOMATEN | I,II,III,IV. | " 100 kg. | " 60.- |
De hiervoor vermelde prijzen gelden tevens als maximumprijzen voor het binnenland.
Voor de afwijkende kwaliteit bedraagt de maximumprijs 80 % van den voor het goedgekeurde product vastgestelden prijs.
BINNENLANDSCHE MAXIMUMPRIJZEN.
Voor de volgende producten gelden de daarbij vermelde maximumprijzen voor het binnenland.
| GOED | AFWIJKEND | |||
|---|---|---|---|---|
| KROPSLA | Sort.II v.15-20 kg.p.100 st. | p.100 st. | f.2.50 | f. 2.- |
| SLA | dunsel,snij-& stoofsla | " 100 kg. | " 10. - | " 8.- |
| BLOEMKOOL | Sort.III vanaf 10-16 cm. over den kop gemeten | " 100 st. | " 10.- | " 8.- |
| POSTELEIN | (glas) | " 100 kg. | " 25.- | " 20.- |
| BOSSELDERIJ | " 100 bs. | " 3.50 | " 2.80 | |
| PETERSELIE EN KERVEL | " 100 " | " 4.- | " 3.20 | |
| TUINKERS | " 100 kg. | " 44.- | " 35.20 | |
| SPINAZIE | blad | " 100 " | " 8.- | " 6.40 |
| struik | " 100 " | " 7.- | " 5.60 | |
| BOSUIEN EN BOSSJALOTTEN | " 100 " | "14.-" | " 11.20 | |
| TOMATEN | Bonken | " 100 " | " 48.- | " 38.40 |
| Kriel | " 100 " | " 35.- | " 28.- | |
| SPITSKOOL | " 100 " | " 11.- | " 8.80 |
(A) 21976 - '42 - K 983
z.o.z. Dit document is een prijslijst en officiële richtlijn uitgevaardigd tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het document is de strikte regulering van de landbouwmarkt. Er wordt een direct onderscheid gemaakt tussen producten bedoeld voor export naar Duitsland en producten voor de binnenlandse markt.
Opvallend is de bureaucratische precisie: groenten worden niet alleen gecategoriseerd op soort, maar ook op gewicht (bijv. komkommers per 75 kg per 100 stuks), afmeting (bijv. bloemkool gemeten over de kop) en kweekmethode (glas versus volle grond). Er is een duidelijk prijsverschil tussen 'goede' kwaliteit en 'afwijkende' kwaliteit (die standaard op 80% van de normale prijs wordt gezet).
De prijzen worden uitgedrukt in guldens (f.) per 100 eenheden (stuks, kilo's of bossen). De vermelding van de "Gemachtigde voor de Prijzen" duidt op de verregaande overheidscontrole op de economie om inflatie en zwarte handel te beheersen, althans op papier. In 1943 bevond Nederland zich midden in de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandse economie was volledig ondergeschikt gemaakt aan de Duitse oorlogsmachine. De "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" (NGF) was een door de bezetter gecontroleerd orgaan dat de productie en distributie van tuinbouwproducten moest stroomlijnen.
De prioriteit lag bij de export naar Duitsland om de Duitse bevolking en Wehrmacht te voeden. Dit leidde in Nederland tot toenemende schaarste en de invoering van een complex distributiesysteem met bonnen. Door maximumprijzen vast te stellen, probeerde het bestuur de legale markt onder controle te houden, hoewel in de praktijk veel producten naar de zwarte markt verdwenen waar prijzen vele malen hoger lagen.
Het Departement van Landbouw en Visscherij stond in deze periode onder sterke invloed van de bezetter, waarbij de Secretaris-Generaal (in 1943 was dit Johannes Posthuma) vaak een koorddans moest uitvoeren tussen de eisen van de Duitsers en de belangen van de Nederlandse voedselvoorziening. Dit document is een tastbaar bewijs van hoe de dagelijkse maaltijd van de Nederlander in detail werd beheerd door een verstikkend apparaat van regels en prijscontroles.