Circulaire / Prijslijst van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale.
Origineel
Circulaire / Prijslijst van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. 28 mei 1943. Directie van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. NEDERLANDSCHE GROENTEN- EN FRUITCENTRALE
BANKIER: DE TWENTSCHE BANK N.V.
'S-GRAVENHAGE
POSTREKENING No. 224314
AAN DE GEADRESSEERDE
VEILINGSVEREENIGING.
D I R E C T I E .
Dict.FA./AK1.
No. 55/'43.
Rb.V.V.O.
No. 105/3/21 M. 1943 31/5
's-Gravenhage, 28 Mei 1 9 4 3 .
Met goedkeuring van den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij en den Gemachtigde voor de Prijzen maakt de bestuurder der Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale bekend.
De prijzen voor export naar Duitschland zijn als volgt vastgesteld, met ingang van Dinsdag 1 Juni 1943 :
| Product | Sortering/Maat | Eenheid | Prijs |
|---|---|---|---|
| TOMATEN | I, II, III, IV. | p. 100 kg. | f. 54.- |
| PLATGLASKOMKOMMERS | (groen, wit en geel) | ||
| Sort. I A vanaf 75 kg. p. 100 stuks | " 100 st. | " 19.- | |
| " I van 65--75 " | " 100 " | " 16.- | |
| " II " 55--65 " | " 100 " | " 12.- | |
| " III " 45--55 " | " 100 " | " 8.- | |
| KOMKOMMERS (kas) | " I vanaf 50 " | " 100 " | " 14.- |
| " II van 45--50 " | " 100 " | " 10.50 | |
| " III " 35--45 " | " 100 " | " 7.- | |
| KROPSLA | " I boven 20 " | " 100 " | " 3.- |
| BLOEMKOOL | " I A " 25 cm. o.d. kop gemeten | " 100 " | " 23.- |
| " I van 20--25 cm. " | " 100 " | " 20.- | |
| " II " 16--20 " | " 100 " | " 15.- | |
| BOSPEEN | 20 stuks per bos, 0.4 kg. peen | " 100 bs. | " 16.- |
| RADIJS | " 100 " | " 2.50 | |
| RABARBER | (Paragon) | " 100 kg. | " 7.- |
| (overige soorten) | " 100 " | " 6.- | |
| RAAPSTELEN | Sort. I boven 25 cm. | " 100 " | " 6.50 |
| KOOLRABI | I boven 7 cm. ø | " 100 st. | " 6.- |
| m. lof | II van 5-7 " ø | " 100 " | " 4.- |
| SPITSKOOL | " 100 kg. | " 11.- |
De hiervoor vermelde prijzen gelden tevens als maximumprijzen voor het binnenland.
Voor de afwijkende kwaliteit bedraagt de maximumprijs 80% van den voor het goedgekeurde product vastgestelden prijs.
BINNENLANDSCHE MAXIMUMPRIJZEN.
Voor de volgende producten gelden de daarbij vermelde maximumprijzen voor het binnenland.
| Product | Sortering / Specificatie | Eenheid | GOED | AFWIJKEND |
|---|---|---|---|---|
| KROPSLA | Sort. II v. 15-20 kg. p. 100 st. | p. 100 st. | f. 2.- | f. 1.60 |
| SLA | dunsel, snij- & stoofsla | " 100 kg. | " 8.- | " 6.40 |
| BLOEMKOOL | Sort. III vanaf 10-16 cm. over den kop gemeten | " 100 st. | " 9.- | " 7.20 |
| POSTELEIN | (glas) | " 100 kg. | " 22.- | " 17.60 |
| BOSSELDERIJ | " 100 bs. | " 3.50 | " 2.80 | |
| PETERSELIE EN KERVEL | " 100 " | " 4.- | " 3.20 | |
| TUINKERS | " 100 kg. | " 41.- | " 32.80 | |
| SPINAZIE | blad | " 100 " | " 8.- | " 6.40 |
| struik | " 100 " | " 7.- | " 5.60 | |
| BOSUIEN EN BOSSJALOTTEN | " 100 " | " 13.- | " 10.40 | |
| TOMATEN | Bonken | " 100 " | " 43.- | " 34.40 |
| Kriel | " 100 " | " 30.- | " 24.- |
(A) 21976 - '42 - K 983
z.o.z. * Administratieve context: Het document is een officiële prijslijst die door de bezetter (via de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale) werd opgelegd aan de veilingen. Het bevat zowel exportprijzen als binnenlandse maximumprijzen.
* Terminologie:
* f.: Gulden.
* p. 100 kg/st/bs: Per 100 kilogram, stuks of bossen.
* cm. o.d. kop gemeten: Centimeter over de kop gemeten (gebruikt voor bloemkool).
* Bonken/Kriel: Benamingen voor respectievelijk zeer grote en zeer kleine tomaten (meestal buiten de standaard sortering).
* Opvallende details:
* De exportprijzen naar Duitsland worden als eerste genoemd, wat de prioriteit van de bezetter aangeeft.
* De prijzen zijn strikt gereguleerd per kwaliteitsklasse ("Goed" vs. "Afwijkend").
* Het document toont de bureaucratische controle over de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren. Dit document stamt uit mei 1943, een periode midden in de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening was in deze tijd volledig onder controle van de overheid (het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening). De Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale was het centrale orgaan dat de distributie en prijsvorming van tuinbouwproducten beheerde.
De vastgestelde prijzen dienden twee doelen: enerzijds het reguleren van de verplichte export naar Duitsland (om de Duitse oorlogsindustrie en bevolking te voeden), en anderzijds het beheersen van de inflatie op de binnenlandse markt. In de praktijk leidde deze strikte prijsbeheersing vaak tot het ontstaan van een zwarte markt, omdat de officiële prijzen voor boeren soms niet rendabel waren of omdat er simpelweg te weinig product overbleef voor de Nederlandse bevolking na de verplichte export. De vermelding van "Bonken" en "Kriel" bij tomaten suggereert dat zelfs de reststromen die normaal niet voor verkoop geschikt waren, nu onder de prijsregels vielen vanwege de schaarste. Rijksbureau