Officiële mededeling/circulaire op briefpapier.
Origineel
Officiële mededeling/circulaire op briefpapier. 30 april 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit
Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage - Tel. 557480
Afdeeling: AFZET.
Dict.: W.J.S.
No. G 65/'43.
Toestel No. 47.
's-Gravenhage, 30 April 1943.
No. 105/13/1 M. 1943 3/5. [handgeschreven in paarse inkt]
Aan de geadresseerde Veilingsvereeniging.
[Handgeschreven aantekeningen in de rechterbovenhoek zijn deels onleesbaar; lijken parafen of administratieve aantekeningen.]
Schorsingen.
In vervolg op onze aan U gezonden circulaire No. 596 d.d. 10 December 1941 deelen wij U mede, dat de Inspectie voor de Prijsbeheersching te Arnhem aan
JOHANNES FRANCISCUS BERENDSEN, Smidstraat 12, Nijmegen
heeft verboden van 1 Mei 1943 tot 1 September 1943 zelf of door middel of tusschenkomst van anderen handel te drijven of te doen drijven in groenten en/of fruit.
Treuhänder.
Onder verwijzing naar onze circulaire No. 331/1942 d.d. 31 Juli 1942 deelen wij U mede, dat in plaats van Otto Wachter
C. MIDDELBURG, Raadhuislaan 49, Rotterdam-Schiebroek
is aangewezen als Treuhänder voor de fa. Meyer Mok & Co, Centrale Markthallen B. 5, Amsterdam.
Wij verzoeken U, voor zoover het Uw veiling aangaat, de noodige maatregelen te treffen.
BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT:
[Handtekening]
Directeur.
[Linksonder:] (A) 27701/4-28 - '43 - K 998
[Rechtsonder handgeschreven in blauw potlood:] 605 [symbool/paraaf] Dit document is een administratieve circulaire van het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit, een door de Duitse bezetter ingesteld overheidsorgaan (onderdeel van de nationaalsocialistische ordening van het bedrijfsleven). Het document bevat twee belangrijke meldingen voor de geadresseerde veilingvereniging:
- Handelsverbod: Johannes Franciscus Berendsen uit Nijmegen krijgt een schorsing van vier maanden opgelegd door de Inspectie voor de Prijsbeheersching. Dit wijst op een straf voor overtreding van de prijsvoorschriften, waarschijnlijk gerelateerd aan zwarte handel of prijsopdrijving.
- Arisering van een bedrijf: De aanstelling van C. Middelburg als Treuhänder (bewindvoerder) voor de firma Meyer Mok & Co. Dit is een direct bewijs van de "arisering" van Joodse bedrijven. De oorspronkelijke Joodse eigenaren (familie Mok) zijn uit hun bedrijf gezet en vervangen door een door de nazi's goedgekeurde beheerder.
De toon is zakelijk en dwingend, typerend voor de bureaucratische uitvoering van bezettingsmaatregelen. Dit document stamt uit april 1943, een periode waarin de Jodenvervolging in Nederland haar dieptepunt naderde en de economische controle door de bezetter totaal was.
- Bedrijfschappen: Tijdens de bezetting werden 'bedrijfschappen' opgericht om de productie en distributie strak te reguleren ten behoeve van de Duitse oorlogseconomie.
- Treuhänder: De term Treuhänder is onlosmakelijk verbonden met de beroving van de Joodse bevolking. Vanaf 1940 moesten Joodse bedrijven worden aangemeld en werden ze onder beheer gesteld van bewindvoerders die de bedrijven ofwel liquideerden, ofwel klaarmaakten voor overname door niet-Joden.
- Meyer Mok & Co: Dit was een bekende Joodse groothandel in de Centrale Markthallen in Amsterdam. De vermelding in dit document illustreert de systematische uitsluiting van Joodse ondernemers uit het economische leven. Terwijl Berendsen een tijdelijke schorsing krijgt wegens een economisch delict, wordt het bedrijf van de familie Mok definitief onteigend onder het mom van "beheer".