Circulaire / officiële brief. 30 juli 1943. BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT
Laan Copes van Cattenburch 62 's-Gravenhage.

DIRECTIE.
Dict.:vW. Typ.:JL.
No. G.137/'43.
Rb.V.V.O.

AAN DE VEILINGEN.

No. 105/28/1 M. 1943 31/7

's-Gravenhage, 30 Juli 1943.

Betr.: Tomaten voor de industrie.

Wij deelen U mede, dat van heden af 10% van den totalen aanvoer van tomaten (hierbij moeten de bonken en het kriel niet worden medegerekend) ter beschikking van de industrie moet worden gesteld. De bonken en het kriel moeten eveneens op onze aanwijzing over de fabrikanten worden verdeeld. Voorzoover deze regeling voor Uw veiling nog niet is toegepast, moet zij bij ontvangst van deze circulaire van kracht worden geacht.

De tomaten, die aan de fabrikanten worden geleverd, moeten tegen de prijzen van onze wekelijksche lijsten aan hen worden gefactureerd.

Wij verzoeken U alle tomaten voor de industrie tijdig bij ons te melden. Omdat wij onze indeeling over alle fabrieken moeten maken, is het gewenscht, dat wij daags te voren telefonisch van U een opgave krijgen van den geschatten aanvoer op den volgenden dag. Natuurlijk zullen wij kleine hoeveelheden niet naar de fabrikanten kunnen verladen. Veilingen, die dus kleine partijtjes tomaten (bijv. beneden 1000 kg.) zouden moeten reserveeren voor de industrie, kunnen deze zonder overleg met ons aan de binnenlandsche consumptie verkoopen. Alle hoeveelheden, die maar eenige beteekenis voor de industrie kunnen hebben, moeten echter telefonisch bij onze Afdeeling Conserveering worden gemeld.

Voor de veilingen in het Westland, waarmede wij reeds een regeling hebben getroffen voor de fabrikanten van tomatensap (zij stellen reeds eenigen tijd 10% van den totalen aanvoer ter beschikking, bestaande uit A-tomaten) blijft de getroffen regeling van kracht. Die veilingen moeten dus ook, buiten de bonken en het kriel, dat wij aan andere fabrieken zullen toewijzen, 10% van den aanvoer reserveeren en die 10% moet, tenzij wij andere aanwijzigingen geven, uit A-tomaten bestaan.

Wanneer er over deze tomatenregeling vragen rijzen, gelieve U zich onmiddellijk met onze afdeeling Conserveering in verbinding te stellen.

BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT;
[Handgeschreven handtekeningen/paraaf] Het document is een dwingende richtlijn van het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit aan de Nederlandse veilingen. De kern van de boodschap is de verplichte reservering van 10% van de tomatenaanvoer voor de industrie (conserven en sap). Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen kwaliteitsklassen: 'bonken' (grote, onregelmatige vruchten) en 'kriel' (zeer kleine vruchten) vallen buiten de 10%-regeling maar moeten wel apart volgens instructie verdeeld worden. In het Westland geldt een strengere eis: daar moet de 10% bestaan uit de hoogste kwaliteit, de A-tomaten, specifiek voor de productie van tomatensap.

De logistieke kant wordt ook belicht: veilingen moeten een dag van tevoren hun verwachte aanvoer telefonisch melden om de centrale planning mogelijk te maken. Er is een uitzondering voor kleine partijen onder de 1000 kg, die direct voor de binnenlandse consumptie verkocht mogen worden om bureaucratische rompslomp bij kleine volumes te voorkomen. Dit document stamt uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was de voedselvoorziening strikt gereguleerd door de bezetter en de gelijkgeschakelde Nederlandse instanties. Het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit maakte deel uit van de 'organisatie van de voedselvoorziening' die onder toezicht stond van het Rijksvoedselcommissariaat.

Dergelijke maatregelen waren noodzakelijk omdat de bezetter grote hoeveelheden landbouwproducten opeiste voor eigen gebruik of voor de verwerkende industrie (vaak ten behoeve van het leger of de Duitse markt). Door 10% van de aanvoer centraal te vorderen, hield de overheid controle over de grondstoffen voor conservenfabrieken. De focus op het Westland en tomatensap wijst op een gespecialiseerde industriële behoefte in die regio. De termen 'bonken' en 'kriel' zijn vaktermen uit de tuinbouw voor respectievelijk te grote/misvormde en te kleine vruchten die destijds apart werden gesorteerd.