Archief 745
Inventaris 745-418
Pagina 596
Dossier 2A
Jaar 1943
Stadsarchief

Getypte ambtelijke rapportage / interne correspondentie.

28 maart 1942.

Origineel

Getypte ambtelijke rapportage / interne correspondentie. 28 maart 1942. Naar aanleiding van het rapport dd. 24 Maart 1942 (laatste alinea) van de E.N.M.A.P. heb ik mij in verbinding gesteld met Obergefreiter von Cleef~~d~~, die toezicht houdt op terrein en goederen van de Deutsche Wehrmacht.

Von Cleef deelde mij desgevraagd mede inderdaad voor een werkman van de fa. Mieghout toestemming te hebben gevraagd voor het meenemen van een zak met aardappelen door het hek aan de Keucheniusstraat, hetgeen door den bewaker van de E.N.M.A.P. geweigerd is. Het betrof hier volgens von Cleef een zak met aardappelen, die door een schipper zouden worden weggegooid omdat ze ongeschikt waren voor consumptie, doch die door genoemden werkman waren gevraagd en verkregen. Von Cleef kon mij niet opgeven welke schipper dit had toegestaan, noch kende hij den werkman van de fa. Mieghout. Hij achtte het de eenig juiste maatregel om niemand meer met aardappelen en/of groente door het hek van de Keucheniusstraat te laten vertrekken en zegde in voorkoming hiervan zijn volle medewerking toe.

De heer H. Mieghout, die mij op het terrein van de C.M. aansprak, vroeg mij of bovenbedoeld verbod ook voor hem gold. Hij meende niet op een lijn met zijn werklieden te kunnen worden gesteld en vroeg daarom toestemming af en toe wat groente, die hij van een grossier wilde koopen, mee van de C.M. te mogen nemen via het hek Keucheniusstraat. Ik heb hem duidelijk laten weten, dat voor hem geen uitzondering kon worden gemaakt.

Amsterdam 28 Maart 1942.
[Handtekening: Steenhuijs]

den Heer Bedrijfschef. Het document betreft een verslag over een incident bij een bewaakte poort aan de Keucheniusstraat in Amsterdam. Uit de tekst valt op te maken dat er spanning bestond tussen de verschillende autoriteiten ter plaatse (de Nederlandse bewaking van de E.N.M.A.P. en de Duitse Wehrmacht) over de controle op goederenstromen.

De kern van het incident is een werkman die probeerde een zak "afgekeurde" aardappelen mee naar buiten te nemen met informele toestemming van een Duitse Obergefreiter. De Nederlandse bewaker weigerde dit echter, wat leidde tot een onderzoek. De auteur van de brief stelt een strikt beleid vast: er wordt geen onderscheid gemaakt tussen rang of stand. Zelfs de eigenaar van het bedrijf (H. Mieghout), die probeert te appelleren aan zijn hogere sociale status ("niet op een lijn met zijn werklieden"), krijgt nul op het rekest.

De tekst getuigt van een strikte bureaucratische en hiërarchische houding, waarbij de regels van de bezetter en de bedrijfsbeveiliging nauwgezet worden gevolgd om diefstal of informele handel (die in oorlogstijd veelvuldig voorkwam) tegen te gaan. Dit document is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Maart 1942 was een periode waarin de schaarste aan voedsel begon toe te nemen en de distributieregels strenger werden.

De genoemde locaties en organisaties zijn historisch traceerbaar:
* C.M.: Verwijst naar de Centrale Markthallen in Amsterdam-West. Dit was het centrale punt voor de voedselvoorziening van de stad.
* Keucheniusstraat: Deze straat grenst direct aan het terrein van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam).
* E.N.M.A.P.: Staat voor de Eerste Nederlandsche Maatschappij voor Asfalt Producten. Dit bedrijf was gevestigd nabij de markthallen en de Westergasfabriek. Het feit dat hun bewakers toezicht hielden, suggereert een gecombineerde beveiliging van het industrieterrein.
* Schippers: De aanvoer van aardappelen en groenten naar de markthallen gebeurde destijds grotendeels per schip via de Kostverlorenvaart.

De weigering om zelfs "ongeschikte" aardappelen mee te geven, is typerend voor de angst voor fraude: vaak werden goede goederen als "afval" bestempeld om ze zo buiten de distributie om te kunnen verhandelen op de zwarte markt.

Samenvatting

Het document betreft een verslag over een incident bij een bewaakte poort aan de Keucheniusstraat in Amsterdam. Uit de tekst valt op te maken dat er spanning bestond tussen de verschillende autoriteiten ter plaatse (de Nederlandse bewaking van de E.N.M.A.P. en de Duitse Wehrmacht) over de controle op goederenstromen.

De kern van het incident is een werkman die probeerde een zak "afgekeurde" aardappelen mee naar buiten te nemen met informele toestemming van een Duitse Obergefreiter. De Nederlandse bewaker weigerde dit echter, wat leidde tot een onderzoek. De auteur van de brief stelt een strikt beleid vast: er wordt geen onderscheid gemaakt tussen rang of stand. Zelfs de eigenaar van het bedrijf (H. Mieghout), die probeert te appelleren aan zijn hogere sociale status ("niet op een lijn met zijn werklieden"), krijgt nul op het rekest.

De tekst getuigt van een strikte bureaucratische en hiërarchische houding, waarbij de regels van de bezetter en de bedrijfsbeveiliging nauwgezet worden gevolgd om diefstal of informele handel (die in oorlogstijd veelvuldig voorkwam) tegen te gaan.

Historische Context

Dit document is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Maart 1942 was een periode waarin de schaarste aan voedsel begon toe te nemen en de distributieregels strenger werden.

De genoemde locaties en organisaties zijn historisch traceerbaar:
* C.M.: Verwijst naar de Centrale Markthallen in Amsterdam-West. Dit was het centrale punt voor de voedselvoorziening van de stad.
* Keucheniusstraat: Deze straat grenst direct aan het terrein van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam).
* E.N.M.A.P.: Staat voor de Eerste Nederlandsche Maatschappij voor Asfalt Producten. Dit bedrijf was gevestigd nabij de markthallen en de Westergasfabriek. Het feit dat hun bewakers toezicht hielden, suggereert een gecombineerde beveiliging van het industrieterrein.
* Schippers: De aanvoer van aardappelen en groenten naar de markthallen gebeurde destijds grotendeels per schip via de Kostverlorenvaart.

De weigering om zelfs "ongeschikte" aardappelen mee te geven, is typerend voor de angst voor fraude: vaak werden goede goederen als "afval" bestempeld om ze zo buiten de distributie om te kunnen verhandelen op de zwarte markt.

Locaties

Amsterdam.

Ambtenaren

Bedrijfschef

Kooplieden in dit dossier 100

A + B en Veldsla Waterlooplein 40 %
A. Geboorte Waterlooplein 40
A. en B., kropsla en spinazie Waterlooplein 40 %
Allington Pippin Waterlooplein 50
Ananas Reinette Waterlooplein 40
L. Blitz Waterlooplein 25
alias "Joost"). Waterlooplein
Augurken I, II, III, IV, I en II stippel Waterlooplein 50%
Augurken I, II, III, IV, I en II stippel en III en IV stippel Waterlooplein -
Augurken I, II, III & IV, " I, II, III & IV stippel Waterlooplein
I.J. Velleman Waterlooplein " 2.40
R. Bath Waterlooplein 45
Bellefleur Brabantsche Waterlooplein 45
Bellefleur Engelsche (Koningszuur) Waterlooplein 47
Bellefleur Limburgsche Waterlooplein 47
Belle Lucrative (Seigneur d'Esperen) Waterlooplein 40
Beucke's Butterbirne (Beurré Beucke) Waterlooplein 40
Lucas Caransa Waterlooplein 50
Beurré Clairgeau Waterlooplein 45
Beurré d'Amanlis Waterlooplein 47
T. Diels Waterlooplein 47
Beurré Dilly Waterlooplein 43
Beurré Durondeau (Beurré de Tongres) Waterlooplein 45
Beurré Hardy Waterlooplein 45
Beurré Lebrun Waterlooplein 45
Beurré Superfin Waterlooplein 47
B. Blijham Waterlooplein 42
Bezy de Chaumontel Waterlooplein 40
Bezy von Schonauwen (Vijgenpeer) Waterlooplein 40
Bieten (gekookt) Waterlooplein 87. :
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 1