Ambtsverslag / Rapport van een marktopziener. 1939. [Stempel linksboven:] № 25/16/ , M. 1939 6/7
[Handgeschreven, doorstreept:] ~~Lindengracht~~

[Rechtsboven:]
Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
alhier.

[Hoofdtekst:]
De zoon van plh. No 276 Y. L. Jansen
Lindengracht neemt de laatste weken zelfstandig een
losse marktplaats in. Zaterdagavond j.l. had genoemde
Jansen het verlichtingssnoer van plh. No 274 Engelbrecht,
die momenteel in steun is, ook bij zijn stal aangesloten
waardoor hij 2 lichtpunten, en er maar voor één be-
taald had. Ik wilde hem voor het tweede licht-
punt laten betalen, waarop hij zeide ,, ga nou gauw
weg, denk je soms dat ik berot-bekolerekankerd
ben, denk je soms dat ik het geld op straat vind,
wat een lef, wordt die plaats niet dubbel en dwars
betaald." Ik verzocht Jansen zich wat te matigen
anders zou ik hem van de markt doen verwijderen, waar-
op hij minachtend tegen mij zeide ,, kijk toe, wat
zeg je van hem, ach man loop door," en verder ,, ik
zal met me vader wel eens naar je Directeur
gaan, dan zal je zien waar je blijft."
Daar de markt op zijn einde liep had het geen
zin meer Jansen in te laten pakken, maar ik gaf
hem te kennen hiervan rapport te zullen maken.
Waarop hij zeide ,, je doet maar!"
Tot slot dit, nu wij van de vader geen last meer
ondervinden, zullen wij het waarschijnlijk van
de zoon krijgen.

[Onderaan:]
F. [Onleesbaar] Inspect.
[Linksonder in ander handschrift:] Hoe heeft Hr. Wolff dit kunnen vernemen? * Inhoud: Het document betreft een proces-verbaal of rapportage over een incident op de Lindengrachtmarkt. De jonge marktkoopman Y.L. Jansen wordt gerapporteerd wegens het illegaal aftappen van elektriciteit voor een tweede lichtpunt bij zijn stal. Wanneer hij hierop wordt aangesproken, reageert hij uiterst brutaal en beledigend jegens de ambtenaar.
* Taalgebruik: Opvallend is het rauwe, ongezouten taalgebruik van de koopman ("berot-bekolerekankerd"). Dit geeft een uniek tijdsbeeld van de volkstaal op de Amsterdamse markten in de jaren '30. De opsteller van het rapport gebruikt daarentegen formele ambtelijke taal, wat het contrast tussen de autoriteit en de "straat" benadrukt.
* Kernpunt van conflict: Naast de diefstal van stroom (ten koste van een buurman die "in de steun" zit), draait het conflict om de aantasting van het gezag van de marktinspectie. Jansen junior dreigt zelfs met zijn vader naar de directeur te gaan om de inspecteur in diskrediet te brengen.
* Afkortingen: "plh." staat zeer waarschijnlijk voor "plaatshouder" of "plaatsnummer". "j.l." betekent "jongstleden". * Historische periode: Het rapport stamt uit 1939, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog en aan de staart van de economische crisis. De vermelding dat buurman Engelbrecht "in de steun" is (een vorm van werkloosheidsuitkering), duidt op de armoede in de Jordaan in die tijd.
* Sociaal-geografisch: De Lindengracht is van oudsher een van de belangrijkste markten in de Amsterdamse Jordaan. De marktbevolking stond bekend om haar mondigheid en soms opvliegende karakter jegens overheidsdienaren.
* Generatieconflict: De laatste zin van het rapport ("nu wij van de vader geen last meer ondervinden, zullen wij het waarschijnlijk van de zoon krijgen") suggereert een langdurige geschiedenis van problemen tussen de familie Jansen en het Marktwezen. Het wijst op een overgang van vader op zoon binnen het marktwezen, waarbij het opstandige karakter erfelijk lijkt te zijn.
* Administratieve context: Dergelijke rapporten zijn onderdeel van het archief van de Gemeentelijke Marktdienst. Ze boden de directie een overzicht van de dagelijkse ordehandhaving en de betrouwbaarheid van de pachters. L. Jansen Y.L. Jansen Marktwezen