L. Jansen

Ambtsverslag / Rapport van een marktopziener.

* **Inhoud:** Het document betreft een proces-verbaal of rapportage over een incident op de Lindengrachtmarkt. De jonge marktkoopman Y.L. Jansen wordt gerapporteerd wegens het illegaal aftappen van elektriciteit voor een tweede lichtpunt bij zijn stal. Wanneer hij hierop wordt aangesproken, reageert hij uiterst brutaal en beledigend jegens de ambtenaar. * **Taalgebruik:** Opvallend is het rauwe, ongezouten taalgebruik van de koopman ("berot-bekolerekankerd"). Dit geeft een uniek tijdsbeeld van de volkstaal op de Amsterdamse markten in de jaren '30. De opsteller van het rapport gebruikt daarentegen formele ambtelijke taal, wat het contrast tussen de autoriteit en de "straat" benadrukt. * **Kernpunt van conflict:** Naast de diefstal van stroom (ten koste van een buurman die "in de steun" zit), draait het conflict om de aantasting van het gezag van de marktinspectie. Jansen junior dreigt zelfs met zijn vader naar de directeur te gaan om de inspecteur in diskrediet te brengen. * **Afkortingen:** "plh." staat zeer waarschijnlijk voor "plaatshouder" of "plaatsnummer". "j.l." betekent "jongstleden".

Ambtelijke notitie / correspondentie betreffende markttoezicht.

Dit document is een administratieve vastlegging van een disciplinaire maatregel tegen een marktkoopman in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. * **Aanleiding:** De betrokkene, J. L. Jansen Jr., wordt omschreven als een "brutaal jongmensch". De rode aantekening specificeert de reden als "wangedrag". * **Sanctie:** Er wordt voorgesteld om hem voor een periode van 14 dagen (van 12 tot en met 24 februari 1939) uit te sluiten van het recht om een "losse plaats" op de Amsterdamse markten in te nemen. Losse plaatsen waren plekken die per dag werden toegewezen aan kooplui zonder vaste standplaats. * **Proces:** Het proces verloopt snel: het eerste voorstel is van 8 februari, een aanvullend voorstel volgt op 9 februari, en de definitieve goedkeuring ("Accoord") wordt op 10 februari gegeven. Op 11 februari wordt de zaak administratief afgerond.

Archiefkaart/registratiekaart van de Dienst der Marktwezen.

Het document is een administratieve notitie betreffende een Amsterdamse marktkoopman, J.L. Jansen. De belangrijkste punten uit de analyse zijn: * **Beroepswijziging:** Jansen was oorspronkelijk een "vischventer" (visverkoper) met een vaste standplaats op de Lindengracht. Hij stapt echter over op de verkoop van fruit ("binnenlandsch fruit"). * **Controle en Handhaving:** Er is sprake van actieve controle door de marktmeesters of inspecteurs. De notitie rechtsonder (ondertekend door H. Wolff) draagt iemand op om te rapporteren of Jansen zich wel aan de regels houdt. Er is een vermoeden of specifieke aandacht voor het feit of hij "buitenlandsch fruit" verkoopt terwijl hij blijkbaar alleen toestemming heeft voor binnenlands fruit. * **Administratieve route:** De kaart is gezien door een hogere ambtenaar of controleur (d'Arnaud) op 17 oktober 1939. De naam d'Arnaud is een bekende naam in de annalen van de Amsterdamse marktinspectie uit die tijd.

Document

* **Administratief proces**: Het document dient om een bestaande lijst van vishandelaren te actualiseren. De rode kruisjes en aantekeningen ("opgeheven", "vervallen") wijzen op een actieve controle, mogelijk door een keuringsdienst of brancheorganisatie. * **Bedrijfsvormen**: De lijst toont de diversiteit in de sector: van gespecialiseerde winkels (stokvis, gebakken vis) tot grote grossiers die geconcentreerd waren bij de Vischhal aan de De Ruyterkade. * **Topografie**: De adressen beslaan een groot deel van de Amsterdamse binnenstad, met duidelijke concentraties in de Jordaan (Westerstraat, Willemsstraat) en de toenmalige Joodse buurt (Weesperstraat, Rapenburgerstraat). * **Opmerkelijke namen**: Namen zoals "N.V. Saur's" (Rokin) verwijzen naar bekende Amsterdamse instituten.

Administratieve lijst van schulden.

Het document is een overzicht van achterstallige betalingen van marktkraamhuurders in Amsterdam (gezien de namen en het type administratie). Het dateert van februari 1941, een bewogen maand in de Nederlandse geschiedenis. De namen op de lijst (zoals S. Abram, Nayeroff, Brand, Van Gelder en Schelvis) wijzen er sterk op dat een groot deel van deze kooplieden van Joodse afkomst was. De lijst vergelijkt de huidige schuld (onderstreept in groen) met de "schuld vorige afrekening". Het feit dat dit een officieel document is, ondertekend door een inspecteur, toont de bureaucratische nauwkeurigheid waarmee de marktadministratie werd gevoerd, zelfs tijdens de bezetting. De aantekening "Opbergen 13-3-41" laat zien dat de administratieve verwerking ongeveer drie weken na de peildatum werd afgerond.

Administratieve registratiekaart / ambtelijke notitie.

Het document is een verslag van een administratieve verzuimprocedure. De centrale tekst vermeldt dat de heer/mevrouw L. Jansen niet heeft gereageerd op een eerdere officiële "aanschrijving" (een schriftelijke mededeling of bevel). Als gevolg hiervan is de instructie genoteerd om de betrokkene op te roepen voor een persoonlijk onderhoud met een inspecteur, gepland op een maandagochtend om 9:30 uur. De rode datum (25/11/41) wijst waarschijnlijk op het moment dat de status "geen gevolg gegeven" definitief in het dossier is verwerkt, ruim een maand na de initiële datumstempel van 16 oktober 1941. Het handschrift is representatief voor de Nederlandse ambtelijke schrijfstijl uit het midden van de 20e eeuw.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De schrijver, J.H.B. van Soelen, is sinds 1936 visboer met een standplaats op de Lindegracht (Amsterdam). Hij beklaagt zich over het feit dat hij sinds de voorgaande zaterdag niet meer op de "lijst van verdeeling" (distributielijst) staat. Zonder deze vermelding krijgt hij geen vis toegewezen bij de afslag, wat zijn inkomen direct bedreigt. * **Sociaal-economische details:** De brief noemt een reeks grossiers en handelaren (Bosbaan, Jansen, Roosman, Punt, Wijnschenk). Dit geeft inzicht in de lokale handelsnetwerken van de vismarkt in Amsterdam tijdens de oorlogsjaren. * **Administratieve verwerking:** Het document is intensief geannoteerd. De stempels en data (oktober/november 1941) wijzen op een bureaucratisch proces waarbij de aanvraag is geregistreerd, beoordeeld en mogelijk afgehandeld. De term "Oproepen" suggereert dat de afzender is ontboden voor overleg.

Verzoekschrift / Brief aan de distributiedienst.

* **Inhoud:** De afzender, S. Otto, verzoekt de instanties om een groene mosselenkaart in plaats van een rode. De reden hiervoor is medisch: "Mijn lever". Blijkbaar gaf de groene kaart recht op verse vis, wat noodzakelijk werd geacht voor het dieet van de schrijver. * **Ondersteuning:** Onder de hoofdtekst staan vier namen (L. Jansen, J. Jansen, M. van Voorst, Th. Otto). Dit zijn waarschijnlijk huisgenoten of getuigen die het verzoek ondersteunen. * **Registratie:** De vermelding "Mijn rooker is P. de Ruiter" verwijst naar de tabakswinkelier waarbij de afzender geregistreerd stond voor de distributie van rookwaren. Dit was in die tijd verplicht voor de administratie. * **Afhandeling:** Het document vertoont sporen van snelle bureaucratie. Het verzoek is ingediend op de 26e en twee dagen later, op 28 november 1941, gemarkeerd als "afgedaan" door een zekere Lammers. * **Handschrift en Taal:** Het Nederlands bevat enkele grammaticale imperfecties ("in plaats een rooden", "versche Vis reden zijn"), wat duidt op een schrijver uit de volksklasse.

Administratief bijblad / dossierkaart.

Dit document is een administratief bijblad dat fungeert als logboek voor de behandeling van een specifieke zaak gedurende één week in juni 1942. * **Onderwerp:** De kern van de zaak lijkt te draaien om een "toewijzing" van goederen (gemeten in ponden). In de context van 1942 duidt dit vrijwel zeker op het distributiesysteem waarbij grondstoffen of levensmiddelen door de overheid werden toegewezen aan ondernemers of burgers. * **Communicatie:** Er is overleg geweest met een jurist of functionaris ("Mr. Vlekke"). Er is sprake van onduidelijkheid over de hoogte van de toewijzing van een persoon genaamd Bamberger, wat schriftelijk bevestigd moet worden. * **N.V.C.:** Dit acroniem verwijst waarschijnlijk naar de *Nederlandsche Voedingsmiddelen Commissie* of een vergelijkbare sectororganisatie die toezicht hield op de distributie. * **Handelingen:** Het document registreert het oproepen van betrokkenen (Bamberger en Jansen) voor gesprekken op 26 en 29 juni. De ambtenaar "de Boer" lijkt de zaakbehandelaar te zijn.

Getypte namenlijst met bijbehorende adressen.

Het document is een alfabetisch geordend fragment (letters I t/m N) van een register met persoonsgegevens. De adressen zijn zeer nauwkeurig genoteerd, inclusief verdiepingen ('hs' voor huis, 'I', 'II', 'III'). De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdamse arbeiderswijken (zoals de Pijp en de Kinkerbuurt) en in de voormalige Jodenbuurt. Opvallend zijn de familieclusters: * De familie **Korper** (waaronder Sam. en Simon op hetzelfde adres). * De uitgebreide familie **Locher**, waarvan velen in de Albert Cuypstraat woonachtig zijn. * De aanwezigheid van meerdere generaties (Sr. en Jr. bij **Looyen** en **de Munk**). Er zijn incidenteel administratieve aantekeningen toegevoegd tussen haakjes, zoals "(Ako)" of een geboortedatum "(14-11-84)". Hoewel het merendeel van de adressen in Amsterdam ligt, worden er ook personen in Huizen vermeld.

Document

Dit document illustreert de stringente overheidscontrole op de voedseldistributie in het bezette Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Centraal staat het dossier van de vishandelaar L. Jansen uit Amsterdam. Vanwege het "2e Uitvoeringsbesluit" (onderdeel van de bezettingswetgeving ter regulering van de markt) mag Jansen niet langer vis betrekken van diverse groothandelaren. Hij wordt gedwongen te werken via een officieel toewijzingssysteem op basis van specifieke afslagen (Den Helder en Volendam). De brief is een formeel verzoek van de Visscherijcentrale aan het Amsterdamse Marktwezen om Jansen een vaste toewijzing van 200 kg vis te verlenen via de Amsterdamse afslag. De handgeschreven marginaal-notities tonen de ambtelijke controle: 1. Er wordt gekeken naar zijn historische omzet ("vroeger een groote omzet gehad"). 2. Er wordt getoetst of hij zich aan de regels houdt: verkoopt hij inderdaad op de Lindengracht (markt) en wordt zijn toewijzing voor Volendam ook daadwerkelijk gebruikt voor de "V.M." (waarschijnlijk de Vischmarkt)?

Handgeschreven memo / verslag van een onderhoud.

Het document is een administratieve notitie uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de distributie van vis. De kern van het verslag is een gesprek met de heer H. Veltkamp over onregelmatigheden in de visvoorziening. Er worden drie specifieke situaties beschreven waarbij de officiële distributieregels lijken te worden omzeild: 1. **Bamberg en L. Jansen:** Zij staan niet op de officiële distributielijst, maar ontvangen hun vis rechtstreeks van de afslagers of halen het "van buiten" (buiten de officiële kanalen om). 2. **Mw. de Haan:** Er is onduidelijkheid over haar status; zij krijgt blijkbaar sinds 22 juni via de "verdeeling", maar er wordt ook gesuggereerd dat zij niet is aangesloten en toch vis van buiten aanvoert. 3. **Berger:** Deze handelaar wordt ervan beschuldigd vis uit Harderwijk te betrekken voor zijn winkel zonder dit via de officiële visafslag te laten lopen. Er wordt opgemerkt dat hij voorheen zowel grossier als kleinhandelaar was.

Getypte brief (doorslag of officieel afschrift).

Deze brief is een officiële tuchtmaatregel tegen de heer L. Jansen. Uit de tekst blijkt dat hij een visverkoper of -handelaar was die zich niet hield aan de distributieregels van de Nederlandsche Visscherij-centrale (NVC). Als gevolg hiervan wordt hem de toegang tot de visverdeling bij de Amsterdamse visafslag ontzegd voor onbepaalde tijd. Dit was een zware sanctie, omdat het hem effectief onmogelijk maakte om zijn handel rechtmatig voort te zetten. De taal is formeel en direct, passend bij een ambtelijk besluit in een tijd van strikte regulering.

Doorslag van een officiële brief/kennisgeving.

Dit document is een officiële strafmaatregel uit de Tweede Wereldoorlog. Vier personen (waarschijnlijk visboeren of handelaren) worden door de directeur van de visafslag voor onbepaalde tijd uitgesloten van de visdistributie. De reden hiervoor is een overtreding van het reglement van de Nederlandsche Visscherijcentrale op 10 april 1942. Opmerkelijk is dat drie van de vier personen dezelfde achternaam (Jansen) dragen, wat kan duiden op een familiebedrijf of een gezamenlijke actie. De adressen bevinden zich allemaal in het centrum van Amsterdam (Jordaan, Warmoesstraat, Prinsengracht), wat bevestigt dat de "Gemeentelijken afslag, alhier" verwijst naar de Amsterdamse vismarkt. De doorgehaalde en gecorrigeerde adressen en de handgeschreven verzenddatum zijn typische kenmerken van een administratief archiefstuk.

Getypte brief (doorslag of origineel) met handgeschreven kanttekeningen.

In deze zakelijke correspondentie wordt de heer L. Jansen door de directeur van de visafslag op de vingers getikt voor een disciplinaire overtreding. Op 20 mei 1943 had Jansen verse aal (paling) toegewezen gekregen bij de afslag, met de strikte voorwaarde dat deze verkocht moest worden op zijn vaste standplaats op de Lindengracht-markt. Jansen heeft de vis echter elders verkocht of op een andere manier van de hand gedaan. De sanctie is tweeledig: 1. **Directe schorsing:** Jansen wordt per direct uitgesloten van de visverdeling bij de afslag. 2. **Escalatie:** De zaak wordt voorgelegd aan de Burgemeester van Amsterdam voor verdere strafmaatregelen. De brief beroept zich op het "2e Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941", een wettelijk kader dat de handel in vis tijdens de oorlogsjaren strak reguleerde.

Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester (uittreksel van een officieel besluit).

Dit document is een officieel strafbesluit tegen een Amsterdamse visverkoper tijdens de Duitse bezetting. Vischkoopman L. Jansen, gevestigd aan de Prinsengracht, wordt gestraft omdat hij zich niet aan de distributieregels heeft gehouden. Hij had een toewijzing van verse aal (paling) gekregen, maar in plaats van deze vers op zijn marktplaats te verkopen, had hij de vis laten roken. In de context van de oorlogseconomie werd dit gezien als een ernstige overtreding van de distributievoorschriften, omdat het de directe controle op de voedselvoorraad en de vastgestelde prijzen bemoeilijkte. De straf is zwaar: uitsluiting van de visdistributie voor vier maanden. Voor een viskoopman betekende dit in feite een tijdelijk beroepsverbod, aangezien er buiten de officiële distributie om nauwelijks legale handel mogelijk was.

Handgeschreven ambtelijke notitie of dossierstuk.

* **Inhoud:** Het document betreft een voorstel voor een sanctie (waarschijnlijk een uitsluiting van 4 maanden of een vergelijkbare maatregel) tegen een zekere "Heemraad Jansen". De overtreding betreft het onreglementair gebruik of vervoer van antraciet (steenkool). De kolen waren in "vervuilden toestand" en veroorzaakten rookoverlast, waarvoor geen toestemming was verleend. Dit wordt aangemerkt als een overtreding van artikel 10 van het 2e Uitvoeringsbesluit uit 1941. * **Correcties:** Er is een aanzienlijk gedeelte doorgehaald dat lijkt te verwijzen naar een andere zaak of aanvullende verdenkingen (clandestiene verkoop in cafés en kwesties rondom slachttoestemmingen). Dit suggereert dat de ambtenaar aanvankelijk meer bezwarende feiten wilde opvoeren, maar deze later heeft geschrapt, mogelijk wegens gebrek aan bewijs of relevantie voor deze specifieke casus. * **Terminologie:** "Heemraad" duidt op een functie binnen een waterschap, wat suggereert dat de betrokkene een lokaal aanzienlijk persoon was. De afkorting "kpt." is ambigu; het zou kunnen staan voor een specifiek depot, kantoor of een technische term betreffende de opslag.

Getypt concept-document met handgeschreven aantekeningen.

Dit document beschrijft een wijziging in de distributieregeling van aal (paling) voor handelaren uit Volendam die in Amsterdam actief waren tijdens de Tweede Wereldoorlog. In mei 1942 werd hun aal tijdelijk via het algemene distributienetwerk in Amsterdam verdeeld. Na protesten ("intensieve actie") werd echter een nieuwe regeling getroffen. De kern van de nieuwe afspraak was dat de aal voortaan in Volendam zelf verdeeld mocht worden via de lokale coöperatieve afslag en de Gemeentelijke Vischmarkt. De Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) steunde dit met het argument dat handelaren met een toewijzing op een "primaire afslag" (de eerste plek waar vis aan land komt) het recht hadden deze toewijzing direct te behouden. De tekst noemt specifiek vier Amsterdamse handelaren (Bergen, Bambergen, Buter en L. Jansen) die in een vergelijkbare positie verkeerden. Tot slot merkt de schrijver op dat de cijfers suggereren dat Amsterdam niet benadeeld werd door deze regeling, al plaatst hij een kritische kanttekening bij de betrouwbaarheid van de cijfers van de Volendamse coöperatie.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of kantoorkopie) met handgeschreven aantekeningen.

* **Vorm:** Een korte, zakelijke correspondentie, typerend voor administratieve communicatie in de jaren '40. De tekst is getypt met een schrijfmachine op grijsachtig papier. * **Inhoud:** De brief is een antwoord op een schrijven van de vorige dag (22 maart 1943). Het enige doel van de brief is het verstrekken van het adres van een persoon genaamd L. Jansen, woonachtig aan de Prinsengracht 8-I in Amsterdam. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (bijv. "Nederlandsche"). De toon is formeel en beknopt. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 23/3" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uit gegaan. De onderstreping van de plaatsnaam 's Gravenhage was een standaard administratieve gewoonte.

Getypte zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een beknopte reactie op een informatieverzoek. De afzender verstrekt het adres van een persoon genaamd L. Jansen (Prinsengracht 8 I, Amsterdam) aan de Nederlandsche Visscherijcentrale. * **Stijl:** Formeel, zakelijk en administratief. Typerend voor ambtelijke correspondentie uit de jaren '40. * **Opvallende zaken:** De handgeschreven notitie "Extra" duidt mogelijk op een prioriteit of een specifieke rubricering binnen een dossier. De afkorting "SV" rechtsboven kan staan voor "Sociaal Voorlichtingsbureau" of een andere administratieve code.

Getypt verslag van een vergadering of rapportage (pagina 6).

* **Spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de oudere spelling (bijv. "moeillijkheden" met dubbele 'l', "verdeeling", "visscherij"). * **Kernproblematiek:** De tekst beschrijft frictie tussen de centrale landelijke organisatie (Nederlandsche Visscherijcentrale) en de lokale Amsterdamse markt. Kleinhandelaren proberen de reguliere distributiekanalen te omzeilen door direct bij de primaire afslag in te kopen of door zowel als grossier (groothandelaar) als kleinhandelaar op te treden. * **Regulering:** Er is sprake van een strikt toewijzingssysteem (quota) voor levende aal, waarbij een "maximum-toewijzing" van 3 eenheden (3 x 40 pond) de norm moet zijn om oneerlijke concurrentie te voorkomen. * **Personen:** Genoemde sleutelfiguren zijn Van Meurs, Sixma en Haasnoot. Haasnoot fungeert hier als vertegenwoordiger van de Centrale.

Handgeschreven ambtelijke notities / verslaglegging betreffende vishandel en distributie.

Dit document bevat beleidsmatige aantekeningen over de structuur en regulering van de Nederlandse vishandel. De belangrijkste punten zijn: 1. **Vermenging van functies:** Er is kritiek op bedrijven die zowel als groothandelaar (met toewijzingen uit IJmuiden) als kleinhandelaar (winkels in Amsterdam) opereren. De opsteller pleit voor een strikte scheiding tussen groot- en kleinhandel. 2. **Aanvoerproblematiek Amsterdam:** Er wordt geconstateerd dat Amsterdam aanzienlijk minder zeevisch ontvangt uit IJmuiden dan voorheen, mede doordat kleine handelaren niet meer aan de gestelde minimumomzet-eisen voldoen. 3. **Kwaliteit en Verwerking:** Er is een specifiek conflict over het roken van vis (zoetwatervis en aal) op de plaats van aanvoer (Makkum, Enkhuizen, Urk). De handel in Amsterdam prefereert verse aanvoer en klaagt over de slechte kwaliteit van het gerookte product, wat door de opsteller wordt toegeschreven aan "extra winstbejag".

Ambtelijk rapport

Dit document is een intern rapport van een controleur (waarschijnlijk genaamd Robbes) van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het rapport is een vermoeden van illegale handel of onttrekking aan de officiële distributie van vis (spiering). * **Incident:** Na de officiële verdeling van de vis worden er 33 kisten op een auto geladen voor 'thuisbezorging', wat de controleur wantrouwt. * **Achtervolging:** De controleur volgt de wagen per fiets van de Vischmarkt naar de ponten over het IJ. * **Omkopingspoging:** Wanneer hij de betrokkenen confronteert, probeert L. Jansen hem om te kopen met schaarse goederen (shag en gerookte aal) en doet hij het voorkomen alsof de vis van slechte kwaliteit is om de verplaatsing te rechtvaardigen. * **Machteloosheid:** De rapporteur merkt expliciet op dat hij geen politiebevoegdheden heeft, waardoor hij niet direct kan ingrijpen of goederen in beslag kan nemen zonder assistentie.

Getypte brief of rapport (pagina 2).

* **Kern van het document:** Deze pagina verslaat de afhandeling van onregelmatigheden bij de visafslag. Een zekere H. ter Voort Jr. heeft zich onterecht uitgegeven voor iemand anders (Nees ter Voort) bij het afroepen van namen voor de ontvangst van spiering. * **Besluitvorming:** De directeur trekt de voorlopige schorsing van Starreveld en Nees ter Voort in, maar verzoekt de burgemeester om zes andere kleinhandelaren voor vier maanden uit te sluiten van de visverdeling. * **Sanctie L. Jansen:** Er wordt een zwaardere straf voorgesteld voor L. Jansen: een uitsluiting voor onbepaalde tijd, nadat hij eerder al tijdelijk geschorst was. * **Terminologie:** "Spiering" (een vissoort), "verdeeling van visch" (een systeem van toewijzing), "afslag" (de vismijn/veiling).

Handgeschreven memo of proces-verbaalnotitie.

Het document is een beknopte rapportage van een verklaring of bevinding in een strafrechtelijk of administratief onderzoek. De kern van de melding is dat er een "aflevering" (waarschijnlijk van goederen) is ontvangen en verkocht buiten de voorkennis van de hoofdpersoon (Nees). Dit zou zijn gedaan door een zekere L. Jansen via zijn zwagers in Vorst. De ernst van de zaak blijkt uit het voorstel onderaan om de betreffende persoon (waarschijnlijk Nees of Jansen) in hechtenis te houden ("vast te houden") voor nader onderzoek. De notities in de marge dienen als statusupdates voor het lopende onderzoek: Starreveld is ziek en dus niet beschikbaar, Warman is momenteel niet te spreken, en er is een instructie om R. Verburgge te laten ophalen voor verhoor of getuigenis. Het geheel is opgesteld of geparafeerd door een zekere Lammers.

Ambtelijk concept of afschrift betreffende een tuchtmaatregel in de vissector.

Het document betreft een strafmaatregel tegen een groep visdetailhandelaren die zich niet aan de distributieregels hebben gehouden. Zij kregen verse spiering toegewezen die bedoeld was voor de lokale consumptie, maar verkochten deze illegaal door aan een zekere L. Jansen. Jansen liet de vis roken, waarschijnlijk om deze langer houdbaar te maken voor de zwarte markt of handel buiten het officiële toewijzingssysteem ("buiten de verdeeling om"). Opvallend is de administratieve correctie in het aantal personen: de tekst spreekt over een "achttal" (8), terwijl de optelsom van de geschorsten (2 + 6) uitkomt op acht, na correctie van de eerdere aantekening (3 + 5). De sancties zijn zwaar: een schorsing van vier maanden voor de handelaren en een voorstel voor uitsluiting voor onbepaalde tijd voor Jansen, die een recidive-overtreder bleek te zijn.

Ambtelijk schrijven / concept-besluit betreffende distributiefraude.

* **Kern van de zaak:** Acht visdetailhandelaren hebben hun toegewezen rantsoen verse spiering (bestemd voor de lokale bevolking) niet verkocht aan consumenten, maar illegaal doorgesluisd naar een zekere L. Jansen om te laten roken. * **Overtreding:** Het handelen in distributiegoederen "buiten de verdeeling om". Dit was een ernstig economisch delict in oorlogstijd. * **Voorgestelde maatregelen:** 1. Voorlopige schorsing van de 8 handelaren per 23 september. 2. Een formeel verzoek aan de Burgemeester om deze handelaren voor 4 maanden uit te sluiten van de visafslag. 3. Een voorstel om L. Jansen (die al eerder was geschorst voor andere feiten) voor onbepaalde tijd uit te sluiten, hangende zijn strafrechtelijke vervolging. * **Opmerkelijke details:** De tekst bevat instructies voor de typist, zoals "(namen en adressen overnemen)", wat aangeeft dat dit een concept is voor een definitieve brief of besluit.

Document

Dit document is een officiële aanzegging van een disciplinaire maatregel tegen een handelaar in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Overtreding:** De heer L. Jansen wordt beschuldigd van het inkopen van spiering buiten het officiële distributiesysteem om ("buiten de verdeeling om"). Dit werd in oorlogstijd beschouwd als een economisch delict, aangezien alle voedselstromen streng gereguleerd waren om de schaarste te beheersen. * **Sanctie:** De directe consequentie is een voorlopige uitsluiting van de visafslag. Dit was een zware straf, aangezien de handelaar hierdoor zijn legale bron van handelsproducten verloor. * **Bestuurlijke escalatie:** Het feit dat de zaak wordt voorgelegd aan de Burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) wijst erop dat de overtreding serieus werd genomen en mogelijk verdere juridische of strafrechtelijke gevolgen kon hebben. * **Administratieve sporen:** De aantekening "nog 1 ex v.m. Insp." geeft aan dat er een kopie is gemaakt voor de inspecteur, belast met het toezicht op de handel.

Adressering op een envelop of de voorzijde van een brief.

Dit document dient als adresdrager voor een correspondentie gericht aan de heer L. Jansen. Het adres, Prinsengracht 8 I, bevindt zich in het centrum van Amsterdam, wat wordt bevestigd door de aanduiding "Alhier (C)" (waarbij de C staat voor Centrum). De typografie is consistent met typemachines uit de jaren '30 en '40. De aanwezigheid van doorschijnende tekst suggereert dat dit een dun soort papier is, zoals vloeipapier of doorslagpapier, dat vaak werd gebruikt voor kopieën of luchtpost. De vage handgeschreven markeringen in de rechterbovenhoek (mogelijk "15/12 42") zouden kunnen wijzen op een latere archivering of verwerkingsdatum.

Ambtelijke correspondentie (brief) van de Gemeente Amsterdam.

Deze brief legt een scherp intern conflict bloot binnen de Amsterdamse ambtenarij tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Wethouder voor Levensmiddelen wijst de Directeur van het Marktwezen op een flagrante tegenstrijdigheid in zijn rapportages over de handel in **spiering**. De Directeur beweerde aanvankelijk dat er geen risico was op zwarte handel omdat de bevolking door een gebrek aan bakvet ("materiaal voor het bakken") geen interesse had in de verse vis. De Wethouder herinnert hem echter aan een incident van slechts drie weken daarvoor, waarbij acht visboeren hun verse voorraad illegaal hadden doorgesluisd naar een visrokerij. Door de vis te roken, kon deze buiten het distributiesysteem om voor woekerprijzen worden verkocht. De toon van de Wethouder is streng en formeel ("bevreemdt mij buitengewoon"). Hij dwingt de Directeur tot verantwoording over waarom hij de risico's op illegale handel bagatelliseert, terwijl de feiten anders uitwijzen.

Document

Dit document is een ambtelijke memo of brief over een onderzoek naar de handel in spiering (een kleine vissoort). Centraal staat een prijsstijging die plaatsvond op 1 september 1943, waarbij de prijs van spiering bijna verdubbelde. Een zekere handelaar genaamd Jansen wordt ervan beschuldigd op de laatste dag van de oude, lage prijs (31 augustus) grote hoeveelheden te hebben ingekocht. Zijn opzet was om deze vis vervolgens na de prijsverhoging in gerookte vorm voor een veel hogere prijs te verkopen. De schrijver van de brief concludeert dat deze speculatieve handeling van Jansen ("grote winst maken") niets verandert aan het eerder ingenomen standpunt (waarschijnlijk een boete of sanctie), zoals verwoord in een eerdere brief van 11 oktober. De doorhalingen wijzen op een concepttekst of een zeer nauwkeurige correctie tijdens het schrijven.

Dienstbrief (getypt met handgeschreven aantekeningen)

* **Kern van de zaak:** De brief gaat over een prijsstijging van spiering per 1 september 1943. Omdat een specifieke handelaar, L. Jansen, op de laatste dag van de lage prijs (31 augustus) heeft ingekocht en het product na de prijsverdubbeling als gerookte vis verkocht, heeft hij een grote winstmarge behaald. * **Besluitvorming:** De directeur erkent de uitzonderlijke winst van de heer Jansen, maar stelt dat dit geen reden is om af te wijken van zijn eerder ingenomen standpunt over de visverdeling of toewijzing. * **Stijl:** Het document is opgesteld in een strikt formele, ambtelijke stijl, kenmerkend voor de Nederlandse bureaucratie tijdens de oorlogsjaren.

Handgeschreven brief (verzoekschrift)

Deze brief is een dringend verzoek van een weduwe aan een onbekende instantie (waarschijnlijk een distributie- of marktwezen-autoriteit). De schrijfster, mevrouw Jansen, vraagt om te worden opgenomen in de officiële visverdeling zodat zij haar beroep als visverkoopster weer kan oppakken. De aanleiding voor de brief is een persoonlijke crisis: haar zoon Frans, die de afgelopen twee jaar voor haar zorgde, is veroordeeld tot twee jaar tuchthuisstraf. Hierdoor is zij haar bron van inkomsten kwijtgeraakt terwijl haar vaste lasten, zoals de huur van 7 gulden per week, doorgaan. Zij benadrukt haar levenslange ervaring in de vishandel op bekende Amsterdamse locaties zoals de Lindengracht en de Leidsche Kruisstraat om haar verzoek kracht bij te zetten. Het taalgebruik is authentiek en enigszins volks ("nu mijn is veroordeeld"), wat duidt op een schrijfster die vanuit een directe noodzaak schrijft en mogelijk minder formeel geschoold is.

Administratief notitieblaadje / kantoormemo.

Het document betreft een korte, interne ambtelijke notitie aangaande een persoonsonderzoek. De structuur laat een proces van actie en reactie zien: 1. **De instructie (in rood):** Op 19 november 1943 wordt de opdracht gegeven om de geboortedatum van een zekere J. L. Jansen te verifiëren bij de Burgerlijke Stand. Het gebruik van rood potlood, de dubbele onderstreping en het uitroepteken wijzen op een dwingend karakter of een prioritering van deze taak. 2. **De uitvoering (in zwart):** Een dag later, op 20 november 1943, wordt eronder genoteerd dat de inlichtingen inmiddels schriftelijk zijn opgevraagd. Dit is een typische administratieve 'ad-notam' om de voortgang van een dossier te bewaken. 3. **Naam:** De naam "J. L. Jansen" is een zeer algemene Nederlandse naam, wat suggereert dat precieze identificatie (zoals een geboortedatum) noodzakelijk was om verwarring met andere personen te voorkomen.

Handgeschreven administratief register / mutatielijst.

Dit document is een administratieve neerslag van de systematische uitsluiting van (voornamelijk Joodse) marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst bevat namen van personen wier vergunning is ingetrokken of die uit het register zijn verwijderd ("Afgevoerd"). Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat**. Dit was een van de weinige plekken waar Joodse kooplieden na 1941 nog mochten staan, nadat zij van de reguliere markten waren verbannen. Veel van de namen op deze lijst (zoals Pimentel, Van Praag, Sarphati en Schijveschuurder) zijn typisch Sefardisch of Asjkenazisch Joods. De kolom "Artikel" geeft inzicht in de schaarste-economie van die tijd (vermeldingen van "Surrogaten" en "Verdeelvisch").

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Administratieve lijst / Register van visverkopers.

* **Doel van de lijst:** Het document dient om de distributiekanalen van zoetwatervis in kaart te brengen. Het lijkt te gaan om een controlelijst van de overheid of een marktwezen-instantie om te bepalen waar individuele handelaren hun waar verkopen (winkel, marktplaats of ambulante handel/venten). * **Geografische focus:** De lijst concentreert zich op Amsterdam (Javastraat, Lindengracht, Dapperbuurt, Albert Cuypstraat) en de omliggende regio (Weesp, Bussum, Marken, Diemen). * **Terminologie:** * *Oproepen:* Het luidkeels aanprijzen van waren op straat of markt. * *Venter:* Iemand die met zijn waar langs de deuren gaat. * *Slijten:* Verkopen. * **Opvallend:** De toevoeging in blauwe inkt over de groep bij de Lindengracht (Kok, Ter Voort, Overloop) suggereert dat er twijfel was of deze handelaren nog wel actief waren op de markt.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier (mogelijk een registerpagina of administratieve kladlijst).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, enigszins onregelmatig cursief handschrift. Er lijken later aantekeningen te zijn toegevoegd met een ander potlood of andere pen (zoals de adressen en de "oproepen" teksten). * **Ordening:** De lijst is grotendeels alfabetisch op achternaam gesorteerd. * **Afkortingen:** "Geb" staat voor "geboren". "Jr" en "Sr" voor Junior en Senior. "Prinsengrt" voor Prinsengracht. * **Opmerkelijke details:** Bij D. Korper staat de toevoeging "Carillonist". Er zijn diverse verwijzingen naar Amsterdamse locaties (Gaaspstraat, Prinsengracht, Goudsbloemstraat). * **Administratieve tekens:** Er staan verticale strepen en vraagtekens bij sommige namen, wat duidt op een controleproces of onduidelijkheid over de status van de persoon.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Handgeschreven ambtelijke of zakelijke notities.

Het document bevat interne notities of een verslag betreffende toezicht en handhaving, waarschijnlijk in de visserij- of distributiesector. 1. **Administratieve status:** Er is vertraging bij een "Volendammer rapport", dat al sinds 22 juli bij een zekere Van Meurs ligt. Er is wel regelmatig contact. 2. **Lijst van handelaren:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen personen die rechtstreeks van de primaire afslagen (veilingen) mogen afnemen (Burger, Boter, Hamburger) en personen bij wie dit niet langer het geval is (L. Jansen, Ruurt). 3. **Opsporing:** Er is specifieke aandacht voor L. Jansen, die expliciet een "groote zwarte handelaar" wordt genoemd. De schrijver vraagt zich af waarom deze persoon niet geschaduwd wordt door de C.C.D. 4. **Handhaving:** De laatste sectie toont frustratie over het gebrek aan communicatie naar de wethouder ("Weth.") en pleit voor een zero-tolerance beleid: elke overtreding moet onmiddellijk en definitief ("voorgoed") bestraft worden. De schrijver eist directe rapportage ("onverwijllijk bericht").

Getypt verzoekschrift voor rechercheonderzoek met handgeschreven kanttekeningen en parafen.

* **Toezicht op de vishandel:** Het document illustreert de intensieve overheidscontrole op de voedselvoorziening tijdens de Duitse bezetting. Gerookte vis was een gewild product waarvoor vaak illegale prijzen werden gevraagd (zwarthandel). * **Logistieke knelpunten:** De instructies om auto's "aan de overzijde van het IJ" op te vangen (bij de veerponten vanuit Amsterdam-Noord) tonen aan dat de opsporingsdiensten strategisch te werk gingen om transporten vanuit vissersdorpen als Volendam en Monnikendam te onderscheppen voordat ze de stad in konden versmelten. * **Netwerk van verdachten:** De lijst bevat specifieke namen van handelaren en winkeliers, wat suggereert dat er reeds dossiers bestonden of dat er concrete aanwijzingen van overtredingen (zoals het onttrekken van vis aan de officiële markt) binnenkwamen. * **Interdepartementale samenwerking:** De marginalia verwijzen naar de 'Economische Politie' (econ. pol.), de 'Niet-Rijks-Centrale' (n.r.c., onderdeel van de prijsbeheersing) en de 'Centrale Crisis Controle Dienst' (c.c.d.), wat wijst op een gecoördineerde aanpak van economische delicten.

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....

# TRANSCRIPTIE Inlichtingen uit het Bevolkingsregister [Handgeschreven, linksboven:] Johan Leonard Jansen Geb. 11-1-'73 Lijnbaansgracht 32 b II [Handgeschreven, rechtsboven:] Overleden 27-11-'40 Bedoelde [Onderaan, links:] Gevraagd den 20 [gecorrigeerd van 19] Nov. 1943, door [Handtekening/naam, onleesbaar, mogelijk Lottumiz] Marktwezen Asd Spoed s.v.p. [Onderaan, rechts:] Gegeven den 24 NOV. ...

# TRANSCRIPTIE Nº 511 **L.M. 1942** Amsterdam, 24.6.42 A. Jansen, Lindenstraat 93 **Afd. L.M.** Geeft eerbiedig te kennen, A. Jansen alsboven, dat requestrant krachtens beschikking van 29 November 1938, No. 8II L.M. gerechtigd is, "kramen" op te zetten, op de Lindengracht - Westerstraat - en Noordermarkt - op een anderen tyd dan dat daarvoor aanvankelyk was bestemd, dat requestrant een schr...

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] J. L. Jansen. Nº 20/124/1 **M. 1939** [stempel] [Adres] Slaperdijkstraat 9 huis [Tekst midden] vischventer. Vischkaart № [doorgehaald] vaste standplaats Lindengracht. Gaat een marktplaats innemen met binnenlandsch fruit. (Lindengracht). doorgeven aan W. de Heer J v P. [Linksonder, schuin geschreven] Gezien 17-10-39 d’Arnaud [Rechts...

# TRANSCRIPTIE 2 Ik stel U dan ook voor dit brutale jongmensch eenige tijd van de markt uit te sluiten. A’dam 8 Februari 1939. [Handtekening] Het adres van Jansen is momenteel Sloterdijkstraat 9 hs. In verband met het bovenstaande stel ik U voor, J. L. Jansen het recht te ontzeggen om gedurende 14 dagen een losse plaats op een der markten in te nemen. v. 12 t/m 24 febr 1939 9. 2-39 [Handtek...