Handgeschreven brief (verzoekschrift). 28 oktober 1939. E. Smit (vermoedelijk), Pieter Keukenstraat 16, Volendam. De Directeur (waarschijnlijk van de afdeling Marktwezen van de Gemeente Amsterdam). Volendam [bovenaan gecentreerd]
28/10 1939 [rechtsboven]

Nº 20/127/1 M. 1939 30/10 [paars archiefstempel]
m.i. Insp. [handgeschreven notitie rechtsboven]

Geachte Directeur

Daar ik 20 Oct. een oproep uit den Haag heb gehad
om voor tijdelijk in Rijksdienst te treden en ik aan
dien oproep moest gevolg geven wou ik u vragen
zoolang het nog tijdelijk is en mijn vaste ~~aanst~~
aanstelling nog niet heb gehad, of ik dan als ik soms
mijn ontslag kreeg de zelfde plaats 251 op de
Lindengracht weer zou mogen innemen.

In Afwachting
Hoogachtend
E. Smit [handtekening]
Pieterkeukenstr. 16
Volendam. De brief is een formeel verzoek van een marktkoopman uit Volendam aan de directeur van het betreffende gemeentelijke apparaat (vermoedelijk Marktwezen). De schrijver legt uit dat hij op 20 oktober 1939 is opgeroepen voor "Rijksdienst" in Den Haag. Omdat dit op dat moment een tijdelijke aanstelling betreft zonder garantie op een vaste aanstelling bij het Rijk, maakt hij zich zorgen over zijn huidige broodwinning. Hij vraagt expliciet om de zekerheid dat hij zijn vaste standplaats (nummer 251) op de Amsterdamse Lindengracht-markt mag terugkrijgen indien zijn dienst bij de overheid eindigt. De tekst bevat een doorgehaalde verschrijving ("aanst") voor het woord "aanstelling". De brief is geschreven in een historisch zeer gespannen periode: oktober 1939. De Tweede Wereldoorlog was net een maand eerder uitgebroken met de Duitse inval in Polen. Hoewel Nederland neutraal bleef, was de algemene mobilisatie reeds in augustus 1939 afgekondigd. De "oproep uit den Haag" voor "Rijksdienst" verwijst vrijwel zeker naar de mobilisatie van het leger of een aanverwante civiele dienstplicht.

Voor veel kleine zelfstandigen, zoals deze marktkoopman uit Volendam die in Amsterdam werkte, betekende de oproep een plotselinge stopzetting van hun bedrijfsvoering. De Lindengracht in de Amsterdamse Jordaan was (en is) een belangrijke marktlocatie. De brief illustreert de directe sociaaleconomische gevolgen van de oorlogsdreiging voor het dagelijks leven: de onzekerheid over inkomen en het behoud van verworven rechten zoals een marktplaats-vergunning gedurende de tijd dat men het vaderland diende. E. Smit Gemeente Amsterdam Marktwezen