Ambtelijk rapport 31 augustus 1943 No. 46C/53/1 M. 1943 3/9 [stempel/opschrift linksboven]
108. [rechtsboven]

Amsterdam 31 Augs. 43

Aan den Heer Inspecteur v/h Marktwezen
Alhier.

Rapport.

Hierbij rapporteer ik u het volgende:
Hedenavond 31 Augs. 43 na de spieringverdeeling constateerde ik, dat er op den auto van Simons uit Edam 33 kisten spiering werden geladen. Ik vroeg den chauffeur naar de bestemming van deze visch en hij verklaarde mij, dat ze in de stad bij de verschillende kooplieden thuis bezorgd zou worden. Ik vertrouwde de zaak niet en ben naar de de Ruyterkade gefietst, waar de auto mij passeerde. Bij de Tolhuis pont had. L. Jansen mij in de gaten en gaf vol gas naar de Valkenweg pont waar de auto stil hield.
Hierbij vroeg ik het volgende: „Willen de heeren zoo goed zijn om met mij even naar de Vischmarkt terug te gaan?”
L. Jansen antwoordde hierop: „Zeg Robbes, vertel mij eens, wie heeft dit verraden? Luister toch eens, je hebt niets gezien, de spiering is slecht en die moet gerookt worden, en je krijgt morgen een lekker pakje shag en gerookte aal.” Ik kon op dit moment niets beginnen want politie-bevoegdheden bezit ik niet, dus ik kon niets gelasten of in beslag nemen. Ook was er geen politie bij de pont aanwezig.
De 33 kisten spiering waren van de volgende kooplieden:
J. Klapmuts 4 Vespuccistraat 68 II
H. Klapmuts 6 i.d.

46C/53/3 [rechtsonder] Dit document is een intern rapport van een controleur (waarschijnlijk genaamd Robbes) van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het rapport is een vermoeden van illegale handel of onttrekking aan de officiële distributie van vis (spiering).

• Incident: Na de officiële verdeling van de vis worden er 33 kisten op een auto geladen voor 'thuisbezorging', wat de controleur wantrouwt.
• Achtervolging: De controleur volgt de wagen per fiets van de Vischmarkt naar de ponten over het IJ.
• Omkopingspoging: Wanneer hij de betrokkenen confronteert, probeert L. Jansen hem om te kopen met schaarse goederen (shag en gerookte aal) en doet hij het voorkomen alsof de vis van slechte kwaliteit is om de verplaatsing te rechtvaardigen.
• Machteloosheid: De rapporteur merkt expliciet op dat hij geen politiebevoegdheden heeft, waardoor hij niet direct kan ingrijpen of goederen in beslag kan nemen zonder assistentie. Het rapport dateert uit augustus 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van een strikt distributiestelsel vanwege de voedselschaarste.
• Zwarte handel: Omdat veel producten op de bon waren of naar Duitsland werden afgevoerd, bloeide de zwarte handel. Ambtenaren van het Marktwezen moesten toezien op een eerlijke verdeling, maar stuitten vaak op corruptie of intimidatie.
• Schaarste: De aangeboden omkoopsom (shag en gerookte aal) was in 1943 zeer kostbaar en illustreert hoe hoog de belangen bij dergelijke illegale transporten waren.
• Locatie: De genoemde locaties (Vischmarkt, De Ruyterkade, Tolhuis- en Valkenwegpont) zijn iconische plekken in het Amsterdamse handelsverkeer rondom het IJ. De Vespuccistraat ligt in Amsterdam-West. H. Klapmuts J. Klapmuts L. Jansen Marktwezen Politie