J. Klapmuts
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
Jacob Klapmuts was een visboer en marktkoopman gevestigd aan de Vespuccistraat 68-hoog. Hij verkocht gerookte vis, garnalen en mosselen. In 1942 kreeg hij een afwijzing voor een mosselentoewijzing en werd hij geconfronteerd met verdachte visverdeling (illegale verkoop van spiering). In 1944 werd hij geëvalueerd voor een selectieprocedure samen met zijn broer en J.C. Schalm.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Document
Dit document is een administratief overzicht, waarschijnlijk van een vereniging, vakbond of kerkelijke instantie. De personen zijn gegroepeerd per "Serie" (mogelijk wijken of afdelingen). De aanwezigheid van kolommen voor de boekjaren 41/42 en 42/43 suggereert dat het gaat om het bijhouden van contributiebetalingen of presentielijsten. Opvallend is de grote spreiding van leeftijden (geboortejaren van 1875 tot 1918) en de specifieke herkomst van veel namen uit de vissersdorpen rond het IJsselmeer (o.a. Klouwer uit Volendam, Kes en Zeeman uit Marken, Moenis uit Monnickendam). Dit kan duiden op een organisatie die sterk geworteld was in deze gemeenschappen, zoals een coöperatie of een watersportvereniging.
Handgeschreven brief (verzoekschrift) met ambtelijke kanttekeningen en stempels.
* **Inhoud:** Jacob Klapmuts, een Amsterdamse marktkoopman, vraagt een 'mosselenkaart' (een vergunning of toewijzing) aan om mosselen te mogen verkopen. Hij voert aan dat hij al een toewijzing heeft voor gerookte vis en officieel erkend is door de 'Visscherij Centrale'. * **Resultaat:** Het verzoek is afgewezen ('Afgewezen' / 'Heeft geen recht'). * **Reden van afwijzing:** Uit de ambtelijke aantekening van 26 oktober 1942 blijkt dat de aanvrager al anderhalf jaar geen mosselen meer had verkocht, waardoor hij blijkbaar zijn recht op een nieuwe toewijzing had verloren. * **Taalgebruik:** Het document bevat enkele grammaticale imperfecties ("verzoeke u", "toewijzing... heeft"), wat typerend is voor handgeschreven verzoekschriften van burgers uit die tijd.
Doorslag van een officiële brief/beschikking.
Het document is een zakelijke afwijzing van een verzoek om een voedseltoewijzing. De structuur is die van een standaard ambtelijke brief uit de jaren '40, met kennummers linksboven en de adresgegevens aan de rechterzijde. De taal is formeel en afstandelijk ("deel ik U mede", "geen gevolg worden gegeven"). Opvallend is de spelling "Visscherij-centrale" met de toenmalige 'ch'. De brief is een doorslag (carbonkopie) die in het archief van de verzendende instantie is bewaard, wat blijkt uit de handgeschreven verzendnotitie.
Registerpagina (mogelijk uit een bevolkingsregister, lidmatenlijst of personeelsdossier).
* **Ordening:** Het document is alfabetisch geordend op de eerste letter van de achternaam (begint bij J, eindigt bij M). * **Schrift:** Een verzorgd Nederlands kantoorschrift uit de periode rond 1900. * **Inhoudelijke structuur:** De linkerkolom bevat de hoofdinzendingen met bijbehorende data. De rechterkolom lijkt toevoegingen te bevatten, mogelijk echtgenoten, opvolgers of gerelateerde personen binnen hetzelfde dossier. * **Correcties:** Diverse namen zijn doorgehaald, wat duidt op een administratieve handeling (bijv. uitschrijving of overlijden). De rode vinkjes suggereren een verificatieronde door een beheerder. * **Toponiemen/Referenties:** Vermeldingen zoals "v. Wonth. 227" en "Halli" duiden waarschijnlijk op adressen of herkomstplaatsen.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
* **Inhoud:** Jacob Klapmuts, een visboer gevestigd aan de Vespuccistraat 68-hoog in Amsterdam, verzoekt de instanties om toegevoegd te worden aan de "markthallijst" voor de verkoop van gerookte vis en garnalen. Hij heeft op dat moment al een standplaatsvergunning voor haring en gerookte vis. * **Ambtelijke reactie:** De met potlood bijgeschreven notitie onderaan de brief ("volgens vergunning alleen haring en zuurwaren") suggereert een controle van zijn huidige rechten. Er lijkt een discrepantie te zijn tussen wat hij zegt te verkopen (gerookte vis) en wat er officieel geregistreerd staat (zuurwaren). * **Schrijfstijl:** Formeel en beleefd, kenmerkend voor correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. Gebruik van de oude spelling (bijv. "visch"). * **Administratieve sporen:** Het stempel onderaan is een registratienummer van de gemeente of de marktdienst, gedateerd op de dag van ontvangst (20 mei 1942). ---
Document
* **Inhoud:** Een groep van 17 personen (vermoedelijk visverkopers of kleine zelfstandigen in de vissector) richt zich tot een ambtenaar of wethouder (de heer De Boer). Zij verzoeken om te worden opgenomen in de algemene distributieregeling voor vis. * **Aanleiding:** De specifieke aanvoer van gerookte vis is volledig stilgevallen. Zonder opname in de algemene verdeling verliezen deze mensen waarschijnlijk hun handel of bron van voedselvoorziening. * **Administratieve gang:** Het document vertoont duidelijke sporen van ambtelijke verwerking. De rode aantekeningen suggereren dat de zaak werd doorgeleid naar Wethouder Van Luijt. De aantekening onderaan wijst erop dat er gewacht werd op een beslissing of een nader adres ("de Groot C.") voordat de zaak afgehandeld kon worden.
Ambtelijk rapport
Dit document is een intern rapport van een controleur (waarschijnlijk genaamd Robbes) van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het rapport is een vermoeden van illegale handel of onttrekking aan de officiële distributie van vis (spiering). * **Incident:** Na de officiële verdeling van de vis worden er 33 kisten op een auto geladen voor 'thuisbezorging', wat de controleur wantrouwt. * **Achtervolging:** De controleur volgt de wagen per fiets van de Vischmarkt naar de ponten over het IJ. * **Omkopingspoging:** Wanneer hij de betrokkenen confronteert, probeert L. Jansen hem om te kopen met schaarse goederen (shag en gerookte aal) en doet hij het voorkomen alsof de vis van slechte kwaliteit is om de verplaatsing te rechtvaardigen. * **Machteloosheid:** De rapporteur merkt expliciet op dat hij geen politiebevoegdheden heeft, waardoor hij niet direct kan ingrijpen of goederen in beslag kan nemen zonder assistentie.
Document
* **Kern van het geschil:** De geadresseerde wordt beschuldigd van illegale handel buiten de officiële visafslag om. Hij heeft verse spiering direct aan "derden" verkocht in plaats van deze aan te bieden via de geautoriseerde consignanten (tussenpersonen) van de afslag. * **Sanctie:** De schrijver legt een voorlopige schorsing op die de betrokkene uitsluit van de visverdeling bij de lokale afslag. * **Bestuurlijke escalatie:** De zaak wordt voorgelegd aan de "Bm." (Burgemeester), wat aangeeft dat dergelijke overtredingen niet enkel als een zakelijk geschil, maar als een verstoring van de openbare orde of lokale verordeningen werden beschouwd. * **Taalgebruik:** De tekst hanteert formele ambtelijke taal en de oude spelling (bijv. "visch", "hiermede", "aanzien").
Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).
* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.
Registratielijst voor voedseldistributie.
* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd om de uitgave van schaarse goederen te controleren. De kolommen per datum suggereren een gespreide distributie. De rode kruisen (X) voor bepaalde nummers lijken te duiden op personen die een volledige extra portie (1600 i.p.v. 1500 of niets) hebben ontvangen bij de tweede uitgifte. * **Eenheden:** De getallen (1400, 1500, 1600) verwijzen waarschijnlijk naar het gewicht in grammen per persoon/gezin. Een totaal van circa 3 kilogram vis over twee dagen was een aanzienlijke aanvulling op het dieet. * **Identificatie:** Ontvangers moesten tekenen voor ontvangst. Opvallend is dat sommige namen (zoals Klapmuts en Keyzer) vaker voorkomen, wat duidt op verschillende gezinshoofden uit dezelfde familie of buurt. * **Correcties:** Bij nummer 198 is de tweede uitgifte doorgehaald, wat kan betekenen dat deze persoon niet is komen opdagen of geen recht had op een tweede portie.
Ambtelijk schrijven / memorie van toelichting.
* **Inhoud:** Het document betreft een rapportage over de aanvraag van een mosselentoewijzing door een visboer of kleinhandelaar genaamd J. Klapmuts. In 1942 kreeg hij het advies van een zekere heer Gootjes (van de mosselencombinatie) om te wachten tot het volgende seizoen. Klapmuts volgde dit advies op, maar diende bij aanvang van het seizoen 1942-1943 opnieuw een verzoek in. * **Vorm:** Het handschrift is een vlot, maar formeel cursief. Er wordt gebruikgemaakt van ambtelijke beleefdheidsvormen ("heb ik de eer"). * **Administratieve sporen:** De stempels duiden op een officiële archivering binnen een gemeentelijke of rijksdienst. Het nummer "L/6/16/1" en de jaarstempel "1944" suggereren dat deze zaak later (mogelijk in het kader van distributiecontrole of rechtsherstel) opnieuw is bekeken.
Handgeschreven administratieve notitie / dossierstuk.
Het document is een interne ambtelijke notitie uit de periode van de Duitse bezetting in Nederland (februari/maart 1944). De kern van de tekst betreft de selectie of screening van bepaalde personen. 1. **Personen:** Er worden drie namen genoemd: J. Klapmuts, zijn broer (niet bij naam genoemd, maar behorend tot de familie Klapmuts), en J.C. Schalm. 2. **Inhoud:** De schrijver stelt vast dat deze drie personen "in aanmerking zijn gekomen" voor een niet nader genoemde regeling of status. Een zekere "M. de Haan" (mogelijk een meerdere of een rapporteur) heeft bevestigd dat er na onderzoek geen andere personen zijn gevonden die zich in "overeenkomstige omstandigheden" bevinden. 3. **Proces:** * **21-2-44:** Inspectie-bespreking (rode inkt). * **23-2-44:** Vaststelling van de lijst met namen en de conclusie dat de groep compleet is. * **1-3-44:** De opdracht tot "opbergen" (archiveren) door De Haan.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Lindengracht
| 13 | 223 | J. Klapmuts | 12-7-97 | Vespuccistraat 68 | x | |
Getypte namenlijst op doorslagpapier (paginanummer -4-).
| 13 | 223 | J.Klapmuts | 12-7-97 | Vespuccistraat 68 | x | |
Getypte lijst/administratie van marktkooplieden.
| J.Klapmuts | 12-7-97 | Vespuccistr.68 II | " | 26-5-42 | id. |
Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een marktregister of leveringslijst).
| J.Klapmuts | 12-7-92 | | | | | | |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 26-5-42 id
Onbekend
Relevante Archieffragmenten
17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-
# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h
# TRANSCRIPTIE J.J. Koentjes. Bloemstraat 62 alhier. R A P P O R T -----------------
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE M Duinhoven of C. Aertsen Doelstr 53 J v Galenstr 141 bij C Markt