Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en stempels. 26 maart 1943. J. Hamstra, Argonautenstraat 52, Amsterdam. Den Heer Directeur van "Marktwezen", Amsterdam. [Linksboven:] J. Hamstra
[Rechtsboven:] Amsterdam, den 26 Maart 1943
Argonautenstraat 52

[Stempel midden-links:] No. 109/1/1 M. 1943 2/3

[Handgeschreven aantekeningen rechtsboven in paars/rood:]
spoed
m. Dir.
Insp. Spoor bespreken
1-4-43 [gevolgd door een paraaf]

[Adresregel, onderstreept:] Den Heer Directeur van "Marktwezen",
Amsterdam.

Weledelgeboren Heer,

Hierdoor veroorloof ik mij Uw aandacht te vestigen op den, naar mijne meening, onjuisten gang van zaken aan den dagelijkschen vischmarkt Stadionplein, alhier.

Zooals U wellicht bekend zal zijn, wordt hier iederen dag om 7 uur en soms nog vroeger, queue gemaakt om het beperkte rantsoen aan te vullen met 1 à 2 K.G. visch. Een en ander is in verband met den varieerenden aanvoer nogal riskant. Het komt dan ook wel voor, dat men, na langen tijd te hebben gewacht, niet meer in aanmerking kan komen. Minimaal is er toch altijd 4 uur mede gemoeid.

Aangevoerd wordt zeer kleine visch (3 pond voor f. 1,-) tot soorten van f. 2,44 en f. 3,- per K.G. Het komt voor en wel Zaterdag j.l. dat 3 vischwagens vrijwel gelijktijdig arriveerden.

De marktmeester, belast met een redelijke verdeeling van het aangevoerde laat nu wagen voor na wagen uitverkoopen. Men is verplicht, indien men visch wenscht, deze te koopen van het karretje, dat het eerste is aangekomen. Of men deze visch wel wenscht, daarnaar wordt niet gevraagd. Ook mag men zijn beurt niet laten passeeren om te wachten op den verkoop van den volgenden wagen, die reeds gereed staat.

Door dit systeem komt het meermalen voor, dat men 4 uur en langer staat te wachten en dan genoegen moet nemen met 3 pond klein goed, terwijl het publiek, dat belangrijk korteren tijd in de rij staat de mooie exemplaren (groote schol en brasem) weet te bemachtigen.

Vele protesten van de zijde van het publiek konden den marktmeester niet bewegen van systeem te veranderen. Bij aanvoer van garnalen mag men echter wel zijn beurt laten voorbijgaan en wachten op andere visch.

Het is Zaterdag j.l. tot vrij hevige protesten gekomen, daar men menschen die urenlang hadden gewacht en die het kleine goed niet wenschten, zonder iets maar huis liet gaan.

Tevens komt het mij niet juist voor, dat de kooplieden een vrij groote partij visch mede mogen nemen. Zoo vertrok Zaterdag een koopman met 12 pond groote schol en 2 brasems. Een der brasems werd bij aankomst van den vischwagen, nadat de inhoud door den marktmeester was nagegaan, nauwkeurig gewogen (3 1/2 pond). Een der kooplui riep luid het gewicht en vroeg waar de visch naar toe moest. De tweede koopman van denzelfden wagen, antwoordde: "Die is voor mij, leg maar apart".

Na afloop van den verkoop heb ik dit wagentje gevolgd, daar ik het verdacht vond, dat een vischkoopman, die een visch voor eigen gebruik houdt, deze zoo nauwkeurig laat wegen. Het wagentje reed via Amstelveenscheweg naar de Pieter Lastmankade. Op den hoek van de Des Presstraat nam een der kooplieden een pakje uit den wagen en verdween in deze straat.

[Rechtsonder handgeschreven paraaf:] H.A.

--- In deze brief beklaagt de heer J. Hamstra zich over de gang van zaken op de vismarkt bij het Stadionplein in Amsterdam. De kernpunten van zijn klacht zijn:

1. Inefficiënte en onrechtvaardige distributie: Burgers moeten urenlang (soms vanaf 7 uur 's ochtends) in de rij staan voor een klein rantsoen vis. Door het gehanteerde systeem van de marktmeester worden mensen gedwongen de vis van de eerst binnengekomen wagen te kopen (vaak kleine vis van mindere kwaliteit), terwijl mensen die later in de rij aansluiten soms de betere, grotere vissen van latere wagens kunnen bemachtigen.
2. Starheid van de marktmeester: Ondanks protesten van het publiek weigert de marktmeester het systeem aan te passen, wat op de bewuste zaterdag tot "vrij hevige protesten" leidde.
3. Vermoeden van corruptie/voorkeursbehandeling: Hamstra signaleert dat viskooplieden aanzienlijke hoeveelheden kwaliteitsvis (zoals grote brasem) apart houden voor eigen gebruik of illegale doorverkoop. Hij onderbouwt dit door te beschrijven hoe hij een viskar volgde en zag dat er op een ongebruikelijke locatie een pakketje werd afgegeven.

De brief is zakelijk en gedetailleerd geschreven, wat duidt op een betrokken burger die de autoriteiten wil wijzen op misstanden in de voedselvoorziening. De handgeschreven kanttekeningen ("spoed", "bespreken") suggereren dat de klacht door de directie van Marktwezen serieus werd genomen.

--- De datum van de brief, 26 maart 1943, plaatst dit document midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Voedsel was in deze periode schaars en strikt gerantsoeneerd. Vlees was nauwelijks verkrijgbaar, waardoor vis een cruciale bron van eiwitten was voor de Amsterdamse bevolking.

De schaarste leidde tot enorme wachtrijen en spanningen bij distributiepunten. Onrechtvaardigheid in de verdeling, of het nu door bureaucratische onkunde of door corruptie (de zwarte markt) kwam, lag uiterst gevoelig. Het feit dat de afzender een viskar volgt om bewijs van malversaties te verzamelen, illustreert de argwaan en de wanhopige behoefte aan eerlijke voedselverdeling in oorlogstijd. De "Marktwezen" was de gemeentelijke instantie die verantwoordelijk was voor het ordentelijk verloop van de handel op de markten, een taak die onder de bezetting zowel logistiek als sociaal zeer beladen was.