Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en ambtelijke notities. April 1943 (gebaseerd op de handgeschreven data 2-4-'43, 5-4-'43 en 7/4 '43). [Getypte tekst]

Van het publiek had ik bij vorige gelegenheden vernomen dat de marktmeester in deze straat woonachtig is en tevens dat het veel voorkomt, dat visch wordt thuisbezorgd.
Niet dat den marktmeester een stukje visch wordt misgund, hoewel strikt billijk genomen, één der menschen uit de rij hierdoor wordt gedupeerd, komt het mij toch niet gewenscht voor, dat de kooplieden den marktmeester van dienst zijn. Men vraagt zich dan af, wordt dit systeem van verkoopen gevolgd om de kooplieden van dienst te zijn. Immers de koopman met kleine soorten schar en kleine witvisch vindt eerst afnemers, indien de wagens met grootere soorten uitverkocht zijn. Ook deze koopman wil spoedig zijn wagen weer leeg hebben om weer naar den afslag te kunnen gaan.
Het is m.i. niet juist iemand te verplichten f. 2,44 per K.G. te betalen, (hetgeen voor iedereen niet mogelijk is) en den ander te dwingen kleine vischjes te koopen tegn lagen prijs.
~~Hetxdoelxxaxxdikxsxhrijven~~
Mijn verzoek aan U is te doen onderzoeken of een andere wijze van verkoopen mogelijk is. Tevens te doen contrôleeren of marktmeester en kooplieden elkaars belangen dienen. Hélaas heb ik niet geconstateerd aan welk adres in de Des Presstraat de visch werd afgeleverd, daar ik niet verder ben meegeloopen. Ik oordeel dit gegeven echter voldoende als een uitgangspunt voor een verder onderzoek.

Met de meeste hoogachting,
[Handtekening, onleesbaar]

N.B. Afschrift gezonden aan den Heer Wethouder.

[Handgeschreven kanttekeningen - Links, zwarte inkt/potlood]

Hz. Hamstra
a.s. Maandag
oproepen
2-4-'43
dettau

Antw. aan oproeping
geen gevolg gegeven
Nogmaals oproepen
5-4-'43
dettau

[Handgeschreven kanttekeningen - Rechts, rode inkt]

Hamstra ter kantore
a. heeft na toelichting zijn bezwaar v. tgn. bestaande regeling [ingetrokken?]
b. erkent klacht tgn marktmeester slechts van hooren zeggen te hebben.
c. deelt mede dat Hamstra na afloop in de [onleesbaar] straat [onleesbaar].

Het bureau zal verder onderzoeken
Hamstra verwacht nog antwoord
8/4
dettau

[Onderaan rechts:]
onderwerp
verz. 7/4 '43
dettau * Inhoud: De brief is een formele klacht over vermeende misstanden op de vismarkt. De schrijver (Hamstra) suggereert dat de marktmeester wordt voorgetrokken (vis aan huis bezorgd) en dat er een onrechtvaardig verkoopsysteem wordt gehanteerd waarbij klanten gedwongen worden dure vis te kopen voordat de goedkopere vis beschikbaar komt.
* Bureaucratisch proces: De kanttekeningen tonen de afhandeling van de klacht. Hamstra wordt twee keer opgeroepen omdat hij de eerste keer niet verscheen. In het gesprek (in rode inkt genoteerd) zwakt hij zijn beschuldiging tegen de marktmeester af door toe te geven dat dit slechts "van hooren zeggen" is.
* Stijl: De brief is geschreven in een formele, ietwat omslachtige ambtenarenstijl. Er is een typefout verbeterd met 'x'-jes ("Hetxdoelxxaxxdikxsxhrijven"). * Tijdsgewricht: Het document dateert uit april 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van grote schaarste en distributie van voedsel.
* Sociale spanning: De klacht over het "thuisbezorgen" van vis terwijl anderen "in de rij" staan, is tekenend voor de spanningen in de bezettingstijd. Voorkeursbehandelingen van functionarissen (zoals de marktmeester) lagen uiterst gevoelig.
* Economie: De genoemde prijs van f. 2,44 per kilo was voor die tijd aanzienlijk, wat verklaart waarom de schrijver opmerkt dat dit "voor iedereen niet mogelijk is". De "afslag" verwijst naar de visafslag waar de kooplieden hun voorraad haalden. Hamstra (De heer) N.B. Afschrift