Getypte brief (klachtbrief). 3 juni 1943. K. Onstee, Stadionweg 310, Amsterdam Z. Amsterdam, 3 Juni 1943.

Aan den Heer Wethouder voor de Voedselvoorziening te Amsterdam.
Raadhuis.
Alhier.

Edelachtbare Heer,

De ondergeteekende K. Onstee, wonende te Amsterdam, Staadionweg 310, Amsterdam Z, neemt de vrijheid, het navolgende onder Uw aandacht te brengen:

Nadat hij op Woensdag 2 Juni j.l. van 11 uur voormiddags tot ’s namiddags 6 ½ uur gewacht had op visch bij den vischverkoop op het Stadionplein te Amsterdam, en hij eindelijk aan de beurt was, speelde zich het navolgende af:

Tot op dat oogenblik was schol verkocht voor de prijs van f 1.20 per K.G. Van deze schol was nog voldoende voorraad aanwezig, welke echter door den vischverkooper onder de plank waarop de weegschaal stond werd weggestopt. Ondergeteekende wees hierop en trok eenige van deze schollen nog te voorschijn en toonde deze den marktmeester. Ondanks dit alles werd toch overgegaan tot den verkoop van kleine schol van f 0.90 per K.G., een veel minder gewild voedsel. Toen ondergeteekende bezwaar maakte en erop stond dat hij groote schol wilde hebben, werd hij op zeer onheusche wijze door den marktmeester bejegend, die met allerhande dreigementen ondergeteekende van de plaats van verkoop wilde verwijderen.

Het doel van dit schrijven is nu UEdelachtbare te verzoeker een onderzoek in te stellen naar den toestand bij den verkoop op het Stadionplein en naar het eigenmachtig en onbillijk optreden van den marktmeester, opdat een einde gemaakt wordt aan eenzijdige bevoordeeling van sommige personen met achteruitstelling van personen, die uren gewacht hebben.

Getuigen, die UEdelachtbare gaarne willen inlichten omtrent het optreden van den bewusten ambtenaar, wil ondergeteekende U gaarne verstrekken, terwijl hij tevens tot het geven van mondelinge inlichtingen bereid is.

In het vertrouwen eenig nader bericht van U te mogen ontvangen, verblijft hij,

Hoogachtend,
[Handtekening: K. Onstee] De brief is een formeel opgestelde klacht van een burger aan het gemeentebestuur van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de klacht is tweeledig:
1. Onrechtmatige distributie: De visverkoper hield de kwalitatief betere (en duurdere) schol achter ("weggestopt onder de plank"), vermoedelijk om deze apart te houden voor bevoorrechte klanten of de zwarte markt, terwijl de wachtende menigte genoegen moest nemen met inferieure "kleine schol".
2. Machtsvertoon: De marktmeester, die toezicht had moeten houden op een eerlijk verloop, trad niet op tegen de verkoper maar intimideerde juist de klager met dreigementen toen deze de misstand aan de kaak stelde.

De toon van de brief is uiterst formeel ("Edelachtbare Heer", "ondergeteekende"), wat gebruikelijk was in correspondentie met de overheid, maar de verontwaardiging is duidelijk merkbaar, vooral over het feit dat de klager 7,5 uur in de rij had gestaan. Dit document biedt een indringend kijkje in het dagelijks leven in bezet Nederland in 1943.
* Voedselverstrekking: In deze fase van de oorlog was voedsel schaars en de distributie streng gereguleerd. Vis was een belangrijk alternatief voor het schaarse vlees, maar ook hier waren de tekorten groot.
* Wachttijden: De vermelding dat men van 11:00 tot 18:30 uur (7,5 uur) in de rij stond voor vis, illustreert de enorme tijdsinvestering die Amsterdammers moesten doen om aan basisbehoeften te komen.
* Corruptie en willekeur: Er heerste destijds veel wantrouwen jegens ambtenaren en distributeurs. Men vreesde vaak dat de beste goederen "onder de toonbank" verdwenen naar relaties van de bezetter of de zwarte markt. Deze brief is een directe getuigenis van dat gevoel van onrecht.
* Locatie: De klacht betreft het Stadionplein in Amsterdam-Zuid, een plek die ook tijdens de oorlog een centraal punt bleef voor de buurtbewoners.