4 juni 1943. J. de Winter, Olympiaweg 101 III, Amsterdam-Z. No.421 L.M.1943 7/6. [Handgeschreven: 109/6/3] Amsterdam, 4 Juni 1943.

Weledelgestrenge Heer,

Door dezen verzoek ik beleefd Uw aandacht voor het navolgende. Hedenmiddag stond mijn vrouw op het Stadionplein in de rij om te trachten een paar pond visch te bemachtigen. Om ongeveer 4 uur kwam er inderdaad een blauw geschilderde kar met versche visch. Het wachten was nu op den marktmeester, want ~~deze~~ was niet aanwezig. Na ongeveer vijf kwartier wachten verscheen eindelijk de marktmeester en kon de verkoop beginnen. Nadat toen een bepaald aantal menschen visch hadden gekocht werd te kennen gegeven, dat de voorraad op was. Nu bevond zich onder de menschen die visch hadden gekocht een kennis van ons, die onder het voorbijgaan tegen mijn vrouw had gezegd: "Hij(i.c. de vischhandelaar) heeft nog een heele partij visch onder een mat liggen, dus let op hoor."

Nadat dus te kennen was gegeven, dat de visch op was protesteerden mijn vrouw met een aantal andere vrouwen, doch zoowel de aanwezige marktmeester, de dienstdoende agent van politie als de vischhandelaar beweerden nogmaals dat de visch op was en de vischhandelaar haastte zichom weg te komen. De marktmeester fietste toen achter den vischhandelaar aan. Mijn vrouw en een tiental andere vrouwen volgden echter ook de vischhandelaar en nadat door een van de vrouwen tegen den marktmeester was gezegd, dat hij meezwendelde en nadat de vrouwen eischten, dat de vischhandelaar dan zijn bakken open moest doen en dus de overtuiging zou geven, dat de visch werkelijk op wasm gelastte de marktmeester met een ontdaan gezicht dat de vischhandelaar dat moest doen. Nadat eerst twee ledige bakken waren getoond, werd de derde bak geopend, waarin zich een mat bevond en onder die mat lag ...... ± 30 pond prachtige zeelt. Een gejuicht ging natuurlijk op. Vischhandelaar en marktmeester waren zeer ontdaan en de marktmeester gelastte den vischhandelaar terug ~~xxxx~~ te keeren naar het Stadionplein en de zeelt te verkoopen waardoor dus nog ongeveer 15 gezinnen ieder aan 2 pond visch werden geholpen. Ik hoop hiermede dit ergerlijke voorval zoo goed mogelijk geschetst te hebben en ik zou U naar aanleiding daarvan het volgende willen verzoeken:

10 Wilt U dit geval met spoed doen onderzoeken en zoo nodig strenge maatregelen treffen om herhaling te voorkomen.
20. Is het niet mogelijk om de visch door middel van eenbon- of kaartenstelsel te distribueeren(bv.op dezelfde wijze als dit met het zoogenaamde vrijbankvleesch geschiedt)opdat tenminste alle Amsterdamsche gezinnen eens een vischmaaltijd kunnen nuttigen. Er zijn namelijk altijd weer menschen, die blijkbaar over veel vrijen tijd beschikken en soms meerdere malen in de week visch weten te bemachtigen, terwijl andere gezinnen(ik denk hier bijv aan mijn eigen gezin met vier kinderen, waarvan doorloopend moet worden geploeterd om alles zoo netjes mogelijk in orde te houden) van visch verstoken moet blijven.

U wel dankens voor Uw gewaardeerde aandacht, verblijf ik,
Hoogachtend,
Uw dw. dnr.,

w.g. J. de Winter.

J.de Winter,
Olympiaweg 101 III,
Amsterdam-Z. * Kern van de klacht: De schrijver klaagt over corruptie en achterhouding van voedsel (vis) op de markt op het Stadionplein. Een visboer beweerde uitverkocht te zijn terwijl hij 30 pond zeelt verborgen hield onder een mat.
* Rol van de autoriteiten: De marktmeester wordt er door de omstanders van beschuldigd mee te "zwendelen". Pas onder druk van een groep protesterende vrouwen grijpt hij in en dwingt hij de handelaar de verborgen vis alsnog te verkopen.
* Sociale onrust: Het document toont de grote spanningen in de samenleving door voedseltekorten. De burgerwacht (de vrouwen in de rij) neemt hier het initiatief om eerlijkheid af te dwingen.
* Beleidsvoorstel: De schrijver stelt voor om vis via een distributiestelsel (bonnen) te verkopen, net als "vrijbankvleesch", om te voorkomen dat alleen mensen met veel vrije tijd (die in de rij kunnen staan) vis kunnen kopen. * Historische periode: De brief is geschreven in juni 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland.
* Schaarsche en Distributie: Voedsel was zeer schaars en de meeste goederen waren "op de bon". Voor producten die niet of beperkt op de bon waren, zoals vis op bepaalde momenten, ontstonden lange rijen. Dit leidde vaak tot zwarte handel en vriendjespolitiek.
* Locatie: Het Stadionplein in Amsterdam-Zuid was een belangrijke plek voor lokale markten en voedseldistributie. De afzender woonde vlakbij in de Olympiaweg.
* Vrijbankvleesch: Dit was vlees van een mindere kwaliteit (vaak van noodslacht) dat buiten de reguliere slagerijen om goedkoper en soms met minder strikte bonnen-eisen werd verkocht aan de minder draagkrachtigen. De auteur gebruikt dit als vergelijkingsmateriaal voor een eerlijkere verdeling. J. de Winter Politie