J. de Winter
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
J. de Winter was een viswinkelier en koperslager actief op diverse markten in Amsterdam, waaronder de Vischmarkt, Uilenburg en de Centrale Markt. In 1942 overnam hij de vishandel aan de Nieuwendijk 84 en verzocht hij om distributierechten voor paling, garnalen en gerookte vis. Hij werd in 1943 formeel opgeroepen om zich te melden bij een kantoor, terwijl hij betrokken was bij klachten over corruptie en achterhouding van vis op het Stadionplein.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypt doorslagvel of afschrift van een officieel gemeentelijk besluit (pagina 2).
* **Inhoud:** Dit blad vormt het slot van een officieel besluit. De eerste regels bevestigen de aanstelling of betrokkenheid van twee functionarissen: Ir. E. de Kruyff (als leider van het werkloosheidsbureau) en J. de Winter (als secretaris). * **Administratieve procesvoering:** Het document geeft een gedetailleerde distributielijst voor de afschriften. Opvallend is het grote aantal kopieën voor de 'Gemeentebedrijven' (17 stuks), wat duidt op een grootschalige organisatie of een besluit dat veel verschillende nutsbedrijven raakt. * **Status van het document:** De vermelding "Voor eensluidend extract" en de aanduiding "(get.)" (getekend) voor de naam VAN LIER geven aan dat dit een officieel uittreksel is van het oorspronkelijke besluit, opgesteld voor intern gebruik en archivering. De initialen "EL" linksonder zijn waarschijnlijk van de typist(e).
Brief (handgeschreven)
* **Kern van de brief:** De schrijver verzoekt om de officiële toewijzing (distributierechten) voor het leveren van paling, garnalen en gerookte vis. Hij baseert zijn recht hierop op de overname van de vishandel van J. de Winter aan de Nieuwendijk 84. * **Arisering:** De brief bevat een expliciete verwijzing naar de "Jood J. de Winter". De schrijver benadrukt dat de zaak is overgenomen via de *Wirtschaftsprüfstelle*. Dit is een direct bewijs van 'arisering': het onteigenen van Joodse bedrijven en het overdragen ervan aan niet-Joodse 'ariërs' tijdens de bezetting. * **Bureaucratie:** De schrijver verwijst naar eerdere bezoeken aan een inspecteur en een schriftelijke verklaring, wat duidt op de complexe bureaucratische processen rondom distributie en bedrijfsovernames in oorlogstijd. * **Locaties:** * **Nieuwendijk 84:** De overgenomen zaak. * **Weesperstraat 8:** De oorspronkelijke zaak van de schrijver (gelegen in de voormalige Joodse buurt van Amsterdam).
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
* **Inhoud:** De schrijver van de brief heeft onlangs de viszaak aan de Nieuwendijk 84 in Amsterdam overgenomen. Hij heeft hiervoor een vergunning (toewijzing) gekregen voor de verkoop van zoetwatervis, maar verzoekt de commissie om dit uit te breiden naar zoutwatervis. * **Argumentatie:** De afzender voert drie hoofdargumenten aan: 1. Hij verkocht op zijn vorige locatie (Weesperstraat 8) ook al zoutwatervis. 2. Hij beschikt over ruime ervaring (10 jaar) in de vissector in Stettin (Duitsland). 3. Er is in de buurt van de Nieuwendijk behoefte aan een dergelijke winkel. * **Toon:** De toon is beleefd doch zakelijk en opportunistisch. De schrijver wijst expliciet op het feit dat de vorige eigenaar, J. de Winter, een Jood is en daarom niet meer mag handelen, om zo zijn eigen positie te versterken.
Officiële brief/geleidebrief
Deze brief is een zakelijke, administratieve mededeling van de Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) in Den Haag aan de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de brief is de doorgeleiding van een verzoek of klacht van een burger, J. de Winter uit Amsterdam. De NVC fungeert hier als centraal orgaan dat een lokale kwestie delegeert naar de betreffende gemeentelijke instantie (het Marktwezen). Het onderwerp "verdeeling" wijst direct op de distributie van vis, wat in 1942 een cruciaal en strak gereguleerd proces was vanwege de voedselschaarste tijdens de bezetting. Het blauwe stempel onder de adressering is een ontvangst- of registratiestempel van de ontvangende instantie in Amsterdam, gedateerd op 20 mei 1942.
Getypt afschrift van een verzoekschrift/brief.
* **Inhoud:** Het document is een formeel afschrift van een brief waarin J. de Winter, een viswinkelier uit Amsterdam, verzoekt om ook onder de nieuwe regelgeving paling te mogen blijven betrekken van zijn vaste leverancier, Gebroeders Dil uit Koog aan de Zaan. * **Kernpunt:** De aanleiding is de nieuwe maatregel dat "alle paling over de vischmarkt gaat". De Winter voert zijn langdurige klantrelatie (sinds 1924) aan als argument om een uitzondering of specifieke toewijzing te krijgen. * **Terminologie:** "w.g." staat voor "was getekend", wat gebruikelijk is bij afschriften om aan te geven wie de originele brief heeft ondertekend. * **Authenticiteit:** Het document is onderaan gewaarmerkt door de Directeur van de "Nederlandsche Visscherijcentrale" als zijnde een "eensluidend afschrift".
Document
* **Kern van de klacht:** De schrijver klaagt over corruptie en achterhouding van voedsel (vis) op de markt op het Stadionplein. Een visboer beweerde uitverkocht te zijn terwijl hij 30 pond zeelt verborgen hield onder een mat. * **Rol van de autoriteiten:** De marktmeester wordt er door de omstanders van beschuldigd mee te "zwendelen". Pas onder druk van een groep protesterende vrouwen grijpt hij in en dwingt hij de handelaar de verborgen vis alsnog te verkopen. * **Sociale onrust:** Het document toont de grote spanningen in de samenleving door voedseltekorten. De burgerwacht (de vrouwen in de rij) neemt hier het initiatief om eerlijkheid af te dwingen. * **Beleidsvoorstel:** De schrijver stelt voor om vis via een distributiestelsel (bonnen) te verkopen, net als "vrijbankvleesch", om te voorkomen dat alleen mensen met veel vrije tijd (die in de rij kunnen staan) vis kunnen kopen.
Handgeschreven ambtelijk verslag of memo (mogelijk onderdeel van een politierapport of marktdienstverslag).
Het document betreft een verslag over ordeproblemen en klachten rondom de visverkoop op het Stadionplein. De kern van de tekst is een karaktermoord op de klager, de heer Schuurboom. De rapporteur stelt dat Schuurboom een gepensioneerde gemeenteambtenaar is die "rondhangt" op het plein. Er wordt een persoonlijke vete gesuggereerd: Schuurboom en een marktmedewerker genaamd Bekkerij waren vroeger collega's bij de tram. Volgens het verslag probeerde Schuurboom deze oude relatie te gebruiken om privileges te krijgen bij de visverkoop (het "uitbuiten" voor vis). Toen dit mislukte, zou hij uit rancune brieven zijn gaan schrijven. Het verslag dient hiermee om de klachten van Schuurboom te devalueren als zijnde voortgekomen uit persoonlijke onvrede in plaats van terechte kritiek op de marktgang.
Getypte brief (officiële oproep)
* **Inhoud:** Het document is een dwingende, formele oproep aan de heer J. de Winter om zich twee dagen na dagtekening te melden op een specifiek kantooradres in Amsterdam. * **Stijl:** De toon is ambtelijk en kortaf ("Hiermede verzoek ik U", "te willen komen"). Er wordt geen reden voor de oproep gegeven, wat kenmerkend is voor officiële bevelen uit deze periode. * **Opvallende details:** De afkorting "SV" rechtsboven zou kunnen staan voor 'Sociale Verzekering' of een specifieke administratieve categorie. De zeer korte termijn (verzonden op zaterdag de 19e voor een afspraak op maandag de 21e) wijst op urgentie.
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats " 475
Waterlooplein — standplaats Had toeg
Waterlooplein — standplaats Had toeg
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE <u>Vertrouwelyk</u> Johan Warner Amsterdam, 6 April 1939 Adm.de Ruyterw.89huis <u>Afd.Klachten</u> Aan den Heer Directeur van het Marktwezen te **№ 39 / 33 / 2 M. 339 6/4** <u>A m s t e r d a m</u> *...
# TRANSCRIPTIE Adv. op No 25/6/1 M/I. Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen alhier Naar aanleiding van bijgaand verzoek van Y. J. Volwerk, hierbij d.l., om tijdelijke vrijstelling van plaatsbezetting bericht ik U dat mij- nerzijds geen bezwaar bestaat verzoeker gedurende de wintermaanden gevraagde vrijstelling te verleenen onder voorwaarde dat het marktgeld regelmatig wordt voldaan. Amst 11 Jan/3...
# TRANSCRIPTIE 1/28/2 M. *Verzonden 8/5* G. 6 Mei 1939. den Heer J.A.de Wit, Tuinstraat 13 huis, Amsterdam-Centrum. Wyk 7. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 2 dezer verzoek ik U my te willen berichten, omtren...
# TRANSCRIPTIE Dapperstraat 9 Jan: 1940 Den Heer Inspecteur Hierbij zou ik U in overweging willen geven het verzoek van Dhr: J. Blitz pl: n: 27, om tijdens de wintermaanden uitstel plaats bezetten, niet toe te staan, daar anders zeer veel kooplieden met hetzelfde verzo...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] Mr. de Boer. [Handgeschreven, middenboven:] Extra [Getypt, linksboven:] HG. [Getypt, links:] 25/192/9 M. [Getypt, rechts:] 7 November 1939. [Adresblok:] den Heer H. Slomp, Nieuwendijk 6 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 8. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw ~~brief d.d.~~ briefkaart d.d. 26 Oct. jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op...