Getypte ambtelijke brief/rapport. 17 juli 1943. [Handgeschreven: Inzonden 19/7]

VD/HG.

109/6/4 M.

17 Juli 1943.

Klacht K. Onstee inzake
vischregeling op de markten.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 10 Juni jl. om spoedig advies ontvangen stukken No. 421 L.M.1943 heb ik de eer U te berichten, dat ik naar de onderhavige klachten een uitgebreid onderzoek heb ingesteld; de klagers, de betrokken marktambtenaren en de vischkooplieden zijn gehoord, doch het is niet gelukt om hierbij tot het vaststellen van positieve feiten te komen. De klagers spreken elkaar tegen, terwijl de marktambtenaren, de contrôleur Bekkering voor het voorgevallene op 2 Juni en de marktmeester De Wolff voor dat op 4 Juni beslist tegenspreken, dat er van de zijde van de kooplieden pogingen zijn gedaan om meer dan de hun voor eigen gebruik toegestane hoeveelheden achter te houden.

Klager Onstee sprak te mijnen kantore over het achterhouden van eenige visschen, welke hij aan de staarten te voorschijn haalde; klager Schuddeboom van 40 à 50 visschen, terwijl een dame, die ook nog als getuige is gehoord, van een groote partij sprak; dit laatste kan niet waar zijn, aangezien men zoo een hoeveelheid visch niet zoo gemakkelijk in een dun vel papier, als het scheidingspapier is, in elkaar frommelt en wegstopt. De contrôleur Bekkering deelde mede, dat drie Huizer vischkooplieden, die met elkaar samendoen, op één kar hun drie toewijzingen schol hadden geladen, welke door papier van elkaar waren gescheiden; toen de eerste partij van 50 kg. vrijwel was uitverkocht, bleef er voor de laatste klant niet voldoende visch over, namelijk geen 2 pond. Deze schol is toen opzijgelegd om bij de laatste partij, welke van dezelfde prijsklasse was, te worden verkocht. Deze lezing wordt door de betreffende vischkooplieden, Huizers, die als betrouwbaar staan aangeschreven, volkomen onderschreven. Zij wijzen erop, dat het publiek in de war is geraakt door de hoeveelheden visch, welke zich nog in de kar bevonden, toen de eerste partij groote schol was uitverkocht. Achteraf heeft klager Schuddeboom dan ook zijn verontschuldigingen gemaakt tegen de vischkooplieden en gezegd, dat hij het zoo niet had bedoeld.

Contrôleur Bekkering deelde nog mede, dat hij van het publiek op het Stadionplein zeer veel hinder ondervindt; onder dit publiek bevinden zich een aantal gepensionneerden van de Gemeente, onder andere klager Schuddeboom, die zich in den... Het document is een verslag van een ambtenaar aan de Wethouder voor de Levensmiddelen naar aanleiding van een klacht over de visverkoop op de markt. Centraal staat de beschuldiging dat visverkopers (uit Huizen) vis achterhielden voor eigen gebruik of illegale verkoop, terwijl de officiële voorraad voor het publiek uitgeput leek.

Uit het onderzoek van de "contrôleur" blijkt dat er sprake was van een misverstand: drie kooplieden deelden één kar, waarbij hun afzonderlijke toewijzingen gescheiden waren door papier. Wanneer één partij op was, leek het voor het publiek alsof de rest van de vis werd "achtergehouden", terwijl dit simpelweg de wettelijke toewijzing van de andere kooplieden was. De klager, Schuddeboom, heeft naderhand zijn excuses aangeboden. Opvallend is de vermelding van de overlast op het Stadionplein door gepensioneerde gemeenteambtenaren die zich kritisch opstellen tegenover de markttoezichthouders. Dit document stamt uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van toenemende voedselschaarste en een streng distributiesysteem. De "vischregeling" was bedoeld om de schaarse vis eerlijk te verdelen onder de bevolking.

Spanningen op markten (zoals hier op het Stadionplein in Amsterdam) waren in deze tijd aan de orde van de dag. Burgers waren wantrouwig en alert op "achterhouden" of handel op de zwarte markt. Ambtenaren van de Dienst van de Voedselvoorziening (vaak aangeduid met VD in de kop) moesten klachten over onregelmatigheden grondig onderzoeken om de sociale orde en de effectiviteit van de distributie te handhaven. De vermelding van "Huizer vischkooplieden" is historisch accuraat, aangezien Huizen een belangrijk vissersdorp was dat de omliggende steden van vis voorzag. K. Onstee