15 september 1944. Nº 2A/9/1 M. 1944 19/9

Aan den Inspecteur v/d Marktwezen.
Rapport.

In de naaste omgeving van Amsterdam (Noord) is door Contr. de Vries en ondergeteekende bij de Controle op 15 September 1944 geen fraude bij de verkoop van aardappelen geconstateerd. Wel werd er in ruime mate aardappelen door particulieren vervoerd naar de stad. Bij informatie bleek ons dat die afkomstig waren uit Ilpendam, Edam en de Purmer. Wij zijn naar Ilpendam geweest en constateerde, dat daar een boer genaamd L. C. Huis geb. 29/10 '21. wonende Westerweg B 19. Ilpendam. aardappelen aan het publiek verkocht voor ± 11 cent per KG. Per persoon kregen zij een halve kist 12 à 13 KG. Wij hebben genoemde boer gewaarschuwd en den verkoop laten stoppen.

Amsterdam 15 September 1944
Contr. Opz. : [handtekening]

[In de kantlijn:]
Gezien 25-9-'44 [initialen]

[Onderaan in rood potlood/inkt:]
Er moet krachtiger worden opgetreden!
[paraaf] Dit handgeschreven rapport is opgesteld door een controleur die toezicht hield op de handel en distributie van levensmiddelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de rapportage is dat er weliswaar geen officiële fraude bij erkende verkooppunten is gevonden, maar dat er sprake is van directe verkoop door een boer in Ilpendam aan burgers. Deze burgers vervoerden de aardappelen zelf naar Amsterdam. De controleurs hebben de verkoop ter plaatse beëindigd. De handgeschreven opmerking in rood onderaan het document ("Er moet krachtiger worden opgetreden!") geeft aan dat de leidinggevende de waarschuwing die de controleurs gaven onvoldoende vond, gezien de ernst van de voedselsituatie. Het document dateert van september 1944, een cruciaal moment in de Nederlandse geschiedenis. Terwijl het zuiden van Nederland werd bevrijd, bleef het westen bezet en begon de beruchte Hongerwinter. Vanwege de enorme voedselschaarste in de steden trokken veel stedelingen naar het platteland (de zogenaamde 'hongertochten') om direct bij boeren voedsel te kopen of te ruilen. Hoewel dit uit noodzaak gebeurde, werd het door de bezettingsautoriteiten en de officiële distributiediensten beschouwd als illegale handel die de gecontroleerde voedselvoorziening ondermijnde. Dit rapport is een directe getuigenis van de pogingen om deze informele voedselstromen onder controle te houden.