Rapport / Proces-verbaal van inbeslagname.
Origineel
Rapport / Proces-verbaal van inbeslagname. [Links boven:] Nº 2c/74/1
[Midden boven (stempel/schrift):] M. 1944 43/9
Rapport.
Wij ondergetekende Viesing en Kook controleurs van het Marktwezen, rapporteren U het navolgende:
Op Maandag 25 September 1944 des namiddags te omstreeks 14.30 uur, werd door ons een persoon staande gehouden, die op een bakfiets een partij wortelen vervoerde. Deze persoon gaf ons op te zijn genaamd
Gerrit Cornelis Heijt,
geboren 7 September 1919 te Amsterdam, bankwerker en wonende 3e Wittenburger-dwarsstraat 19 III te Amsterdam.
Hij verklaarde als volgt:
"De wortelen die ik op mijn bakfiets heb, zijn door mij gekocht van een mij onbekend persoon voor den prijs van f 0.15 per bos. De wortelen zijn bestemd voor mijn gezin en eenige familieleden."
De partij ongeveer 80 bos zijn door ons inbeslag genomen en zijn doorgestuurd naar de Ned Veiling.
Amsterdam 26/9 1944
de controleurs
(w.g.) Viesing
(w.g.) Kook.
[Links onder:]
Den Heer bedrijfschef
van het Marktwezen.
[Rechts onder:]
Post Haarl. weg nabij den Uitweg.
--- * Taal en handschrift: Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, zakelijk ambtelijk handschrift (lopend schrift) uit de jaren '40. De spelling is conform de toenmalige normen (bijv. "den prijs").
* Inhoud: Het rapport beschrijft de aanhouding van een 25-jarige bankwerker die een aanzienlijke hoeveelheid wortelen (80 bossen) vervoerde op een bakfiets. De man probeert de inbeslagname te voorkomen door te claimen dat het voor eigen consumptie en familie is, een veelgehoord excuus tijdens de schaarste in de oorlog.
* Handhaving: De controleurs van het 'Marktwezen' traden in deze periode streng op tegen de zwarte handel en het ongeoorloofd vervoeren van schaarse levensmiddelen. De goederen werden direct geconfisqueerd en naar de officiële veiling ("Ned Veiling") gestuurd.
* Locatie: De aanhouding vond plaats bij de 'Post Haarlemmerweg', een bekende invalsweg naar Amsterdam waar tijdens de oorlog vaak controles werden uitgevoerd op "eigen vervoer" van voedsel uit de omliggende landbouwgebieden. Dit document stamt uit september 1944, een cruciale maand in de Nederlandse geschiedenis. Dit was kort na 'Dolle Dinsdag' en het begin van de Spoorwegstaking. De voedselvoorziening in de grote steden in het westen van Nederland begon kritiek te worden, wat leidde tot de beruchte Hongerwinter.
Controles op voedselvervoer waren intensief. 80 bossen wortelen was in die tijd een enorme hoeveelheid (te veel voor enkel eigen gebruik), wat duidt op ofwel grootschalige hamsterwoede, ofwel zwarte handel. De verdachte, Gerrit Cornelis Heijt, woonde op de Wittenburgereilanden, een typische arbeidersbuurt die zwaar getroffen werd door de naderende hongersnood. Het document illustreert de dagelijkse strijd om voedsel en de strikte ambtelijke controle die zelfs in de chaos van de laatste oorlogsmaanden bleef voortbestaan.