Ambtelijk schrijven / Adviesrapport (Pagina 2). De Directeur (dienst onbekend, mogelijk van een gemeentelijke markt- of controledienst). -2-

verleend, dat dit artikel geheel van de markt zou verdwijnen. Bovendien
zou dan een algemeen rookverbod een aantal, reeds jaren bestaande rooke-
rijen tot sluiting doemen. Overigens moet ik opmerken, dat het op be-
paalde warme dagen onvermijdelijk zal zijn, vooral ook met het oog op
transportmoeilijkheden (aanvoer van Urk!) om tot rooken over te gaan.

1. aalverkoop uitsluitend op markten.
   Het denkbeeld van den Districtsleider kan naar mijn meening bezwaar-
   lijk worden verwezenlijkt.
   Het kan naar mijn meening niet op den weg van het Gemeentebestuur
   liggen om een dergelijke ingrijpende, voor den middenstand ruineuze
   maatregel te treffen. Dit zou toch een declasseering van de zaken be-
   teekenen, waarbij de winkelier zijn hooge winkelonkosten zou blijven hou-
   den, terwijl hij in het geheel niet is ingesteld op den straathandel.
   Bovendien mag ook niet over het hoofd worden gezien, dat door dezen
   maatregel het voor de betreffende zaken vrijwel onmogelijk zou worden
   om na den oorlog zich weer in hun ouden toestand te herstellen, waar-
   door voor dezen groep van den middenstand blijvend nadeel te weeg zou
   worden gebracht. Ten slotte mag er nog op worden gewezen, dat ook de
   clienteele door dezen maatregel gedupeerd zouden worden. Om al deze
   redenen moet ik het denkbeeld van den Districtsleider ernstig ontra-
   den. Ik merk hierbij op, dat momenteel dezerzijds maatregelen worden over-
   wogen om de contrôle op de winkeliers beter te organiseeren. We stellen
   ons voor den winkeliers de verplichting op te leggen om een klanten-
   boek aan te leggen, waarin moet worden genoteerd aan wie(n) en hoeveel
   visch werd verkocht. Door de ambtenaren van mijn dienst en van den
   C.C.D. zullen dan steekproeven worden genomen, o.a. door de in het
   klantenboek vermelde klanten op te roepen of te bezoeken; hierdoor kan
   de juistheid van de verantwoording in het klantenboek worden vastge-
   steld en kunnen maatregelen tegen knoeiers worden genomen.

De Directeur, De tekst getuigt van een ambtelijk conflict over de regulering van de vishandel tijdens een crisistijd (waarschijnlijk de Tweede Wereldoorlog). De "Districtsleider" wil de verkoop van aal centraliseren naar de markt, mogelijk om de controle op de distributie en prijsvorming te vergemakkelijken.

De "Directeur" voert echter krachtige argumenten aan tegen dit plan:
1. Economisch nadeel: Het zou de gevestigde middenstand (winkeliers) ruïneren omdat zij wel de vaste lasten van een pand houden, maar hun handel kwijtraken aan de straathandel.
2. Toekomstperspectief: Een dergelijke maatregel zou de wederopbouw van de zaken na de oorlog bemoeilijken.
3. Logistiek: De aanvoer (vanuit Urk) en de noodzaak om op warme dagen direct te kunnen roken maken een starre marktverkoop onpraktisch.

Als alternatief stelt de Directeur een strenger controlesysteem voor middels een klantenboek. Dit moet fraude en zwarte handel ("knoeiers") tegengaan door middel van steekproeven door de eigen dienst en de C.C.D. De genoemde term C.C.D. staat voor de Crisis Controle Dienst. Dit was een instantie die in 1934 werd opgericht maar vooral tijdens de Duitse bezetting berucht en actief was bij het opsporen van overtredingen van de distributiewetten en prijsvoorschriften.

De verwijzing naar Urk is cruciaal; Urk was (en is) een spil in de Nederlandse visserij, met name voor aal/paling. De tekst illustreert de spanning tussen de behoefte van de overheid aan totale controle over de voedselvoorziening en de belangen van de lokale middenstand in een tijd van schaarste. De spelling (zoals "meening", "visch", "contrôle") is de zogenaamde spelling-Marchant, die tot 1947 in gebruik was.