30 maart 1944. 46A/52/1 M44

30 Maart 1944.

~~xxxxxxxxxx~~
ter attentie van den
heer H. Kranenburg.

den Heer Directeur van het
Bedrijfschap voor Visscherijproducten,

2e Adelheidstraat 300,

's-G r a v e n h a g e (ZH)

Ingevolge onzen afspraak doe ik U in bijlage
dezes een overzicht toekomen van de door U gevraagde
financiaele gegevens betreffende de exploitatie van het
Bedrijf der Vischmarkt over de jaren 1939 tot en met
1943.
Wat de functies van den afslag voor en sedert
het begin van den oorlog betreft, diene het volgende.
Voor den oorlog trad het Bedrijf der Gemeente-
lijke Vischmarkt op als veiling apparaat en wel in
hoofdzaak voor visschers, welke hun visch rechtstreeks
uit zee aan den afslag brachten (de Urkers). Zij kwamen
des morgens vroeg aan de markt, waarna de visch bij
afslag werd verkocht, waarvoor de afslag van de bruto-
opbrengst een afslagpercentage hief.
Bovendien werd door grossiers op het buiten-
terrein handel gedreven. De bemoeiingen der vischmarkt
beperkten zich hierbij vrijwel uitsluitend tot het
heffen van een belasting op den aanvoer
Opgemerkt moet worden, dat de handel op de
Vischmarkt zich des morgens in enkele uren tijd afspeel-
de. Om 9 uur voormiddag was de markt als regel geheel
afgelopen. Ik wijs er hierbij op, dat een groot gedeel-
te van de in Amsterdam verhandelde visch /niet via de visch-
markt in de stad kwam. De kleinhandel kocht grooten-
deels bij grossiers elders en op afslagen buiten de stad
Te Uwer orientatie leg ik in bijlage dezes
enkele Verordeningen van het Marktwezen over, waarin de
taak en heffingen zijn geregeld.
Met het invoeren van de verdeelingsregeling
in Mei 1942 is de taak van de Vischmarkt principieel
een andere geworden. De verkoop bij afslag en die op
het buitenterrein vervielen geheel en alle voor Amster-
dam bestemde visch moest via de markt worden aangevoerd
en verdeeld.
De werkzaamheden die aan de verdeeling ver-
bonden zijn, zijn U bekend. Slechts wil ik erop wijzen,
dat de werkzaamheden in vergelijking met vóór den
oorlog belangrijk zijn uitgebreid, hetgeen reeds wordt
geïllustreerd door het feit, dat er per dag 2 verdee-

[Kantlijn links:]
/niet * Inhoud: De brief dient als begeleidend schrijven bij een overzicht van financiële resultaten van de Amsterdamse Gemeentelijke Vismarkt. De schrijver legt uit hoe de rol van de markt ingrijpend is veranderd door de Tweede Wereldoorlog.
* Transformatie: Voor de oorlog was de markt een vrije veilingslocatie, vooral voor Urker vissers, waarbij veel handel buiten de centrale markt om ging. Na de invoering van de "verdeelingsregeling" door de bezetter in mei 1942, veranderde de markt in een strikt gereguleerd distributiecentrum.
* Centralisatie: Waar voorheen slechts een deel van de Amsterdamse vis via de markt liep, werd het in 1942 verplicht dat alle vis voor de stad via de markt werd aangevoerd en verdeeld. Dit leidde tot een enorme toename van de administratieve en organisatorische werklast.
* Taalgebruik: Het document hanteert de toenmalige officiële spelling (zoals "visschers", "vischmarkt", "financiaele") en een zakelijke, ambtelijke toon. De toevoeging "/niet" in de kantlijn corrigeert de zin in de tekst waar abusievelijk stond dat vis via de markt kwam, terwijl bedoeld werd dat dit niet het geval was. Dit document stamt uit de late periode van de Duitse bezetting van Nederland. In deze fase was de distributie van voedsel, waaronder vis, volledig gecentraliseerd onder toezicht van organen zoals het 'Bedrijfschap voor Visscherijproducten'. Dit was een zogenaamde 'verordeningsinstelling' die door de bezetter werd gebruikt om de economie te beheersen en tekorten te managen.

De verwijzing naar "de Urkers" is historisch interessant; na de afsluiting van de Zuiderzee (1932) zochten veel Urker vissers hun heil op de Noordzee en landden hun vangst vaak aan in IJmuiden of Amsterdam. Het document illustreert de overgang van een liberale markteconomie naar een totalitaire distributie-economie ("Mangelwirtschaft") gedurende de oorlogsjaren.