Getypte notulen/verslag van een bespreking (kopie of doorslag). 25 februari 1944. (Handgeschreven in blauwe inkt linksboven, diagonaal:)
v. Been
waar is lijst
-- M. danken (?) --
Marken vensters (?) D -

(Handgeschreven in rode inkt rechtsboven:)
refer.
7-7-44
S

(Getypte tekst:)
VD/SV.

Korte notities van een bespreking op 25 Februari 1944
van de heeren Sixma, Van Meurs, Sieburgh, De Haer en
Van Duinhoven van Marktwezen; Kranenburg en Vijftig-
schilt voor den Bedrijfschap voor Visscherijproducten;
Deul, Visscher en Van 't Zant voor den C.C.D. afd. Visch.

Onderwerpen:
Voorstel C.C.D. om de zgn. boerenventers in
gerookte visch, dat zijn de venters, die in Monniken-
dam en Volendam een toewijzing hebben, een verkoop-
plaats aan te wijzen op de dagmarkten te Amsterdam.
Deze venters verkoopen thans hun gerookte
visch zwart in Amsterdam aan personen, die met den
vischhandel niets te maken hebben. Deze laatsten nemen
dan met pakjes gerookte visch door de geheele stad
clandestien een standplaats in en optreden tegen hen
heeft geen enkel effect.
Tegen de buitenventers kan in het geheel
niet worden opgetreden; wanneer zij worden aangehouden,
toonen zij hun geleidebiljetten en zeggen dan dat zij
op doorrit zijn naar plaatsen buiten Amsterdam.
Bovendien staat het 17e Uitvoeringsbesluit
thans - zulks in tegenstelling met vroeger onder het 2e
Uitvoeringsbesluit - toe, dat kleinkandelaren visch in
Amsterdam invoeren. Optreden zou slechts mogelijk
zijn aan de hand van de Ventverordening, maar hiervoor
heeft de C.C.D. geen bevoegdheid.

Kranenburg: De bedrijfschap heeft een Verordening uitgewerkt, welke
binnenkort in werking zal treden, waarbij het 17e Uit-
voeringsbesluit wordt aangevuld in den geest van het 2e
Straatkooplieden zullen dan geen visch meer in de steden
mogen invoeren.
De Gemeente verwacht bij invoering van het
voorstel C.C.D. moeilijkheden met Amsterdamsche handelaars
De buitenventers krijgen namelijk veel meer visch dan
de Amsterdammers. Wanneer deze nu naast elkaar op een
marktterrein moeten staan, zal dit tot wanorde aan-
leiding geven. Zie kwestie Buter, Bergen en Bamberger.
De Amsterdammers zullen dan ook verlangen,
dat zij hun visch weer rechtstreeks van grossiers mogen
betrekken.
Er zijn nu 80 buitenventers; voor den oorlog * Kernproblematiek: De controle op de distributie van vis (met name gerookte vis uit Monnickendam en Volendam) in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. Er is sprake van grootschalige "zwarte" handel waarbij buitenventers gebruikmaken van mazen in de regelgeving.
* Juridische frictie: Er is een conflict tussen verschillende besluiten. Het '17e Uitvoeringsbesluit' staat invoer door kleine handelaren toe, wat handhaving door de Crisis Controle Dienst (C.C.D.) onmogelijk maakt omdat deze handelaren beweren op doorreis te zijn met hun 'geleidebiljetten'.
* Sociale spanningen: De Amsterdamse gemeente vreest voor onlusten op de markt ("wanorde"). Buitenlandse venters uit vissersdorpen hebben grotere visquota (toewijzingen) dan de Amsterdamse handelaren. Hen naast elkaar plaatsen op een markt wordt als riskant gezien, waarbij gerefereerd wordt aan eerdere incidenten met specifieke handelaren (Buter, Bergen en Bamberger).
* Administratieve oplossing: Het Bedrijfschap bereidt een nieuwe verordening voor om de mazen van het 17e besluit te dichten en de situatie terug te brengen naar de strengere regels van het 2e besluit, waarbij straatkooplieden geen vis meer naar de stad mogen brengen. Dit document stamt uit februari 1944, de late bezettingsperiode waarin de voedselschaarste in Nederland nijpend werd en de zwarte handel hoogtij vierde. De genoemde instanties zoals de C.C.D. en het Bedrijfschap waren typische organen van de "geordende" economie onder het Nationaalsocialistische bewind, bedoeld om distributie en prijzen strikt te controleren.

De "boerenventers" uit plaatsen als Volendam en Monnickendam vormden een schakel tussen de productiegebieden en de hongerende stad. De spanning tussen de "buitenventers" en de gevestigde Amsterdamse marktkooplieden illustreert hoe schaarste leidde tot protectionisme en onderlinge nijd. De handgeschreven datum in het rood (7-7-44) suggereert dat dit dossier maanden later nog relevant was, vlak voor de nog zwaardere Hongerwinter. Bedrijfschap Marktwezen