Notulen/Korte notities van een ambtelijke bespreking. 25 februari 1944. VD/SV.

Korte notities van een bespreking op 25 Februari 1944 van de heeren Sixma, Van Meurs, Sieburgh, De Haer en Van Duinhoven van Marktwezen; Kranenburg en Vijftig- schilt voor den Bedrijfschap voor Visscherijproducten; Deul, Visscher en Van't Zant voor den C.C.D. afd. Visch.

Onderwerpen:
Voorstel C.C.D. om de zgn. boerenventers in gerookte visch, dat zijn de venters, die in Monnikendam en Volendam een toewijzing hebben, een verkoopplaats aan te wijzen op de dagmarkten te Amsterdam.

Deze venters verkoopen thans hun gerookte visch zwart in Amsterdam aan personen, die met den vischhandel niets te maken hebben. Deze laatsten nemen dan met pakjes gerookte visch door de geheele stad clandestien een standplaats in en optreden tegen hen heeft geen enkel effect.

Tegen de buitenventers kan in het geheel niet worden opgetreden; wanneer zij worden aangehouden, toonen zij hun geleidebiljetten en zeggen dan dat zij op doorrit zijn naar plaatsen buiten Amsterdam.

Bovendien staat het 17e Uitvoeringsbesluit thans -zulks in tegenstelling met vroeger onder het 2e Uitvoeringsbesluit- toe, dat kleinhandelaren visch in Amsterdam invoeren. Optreden zou slechts mogelijk zijn aan de hand van de Ventverordening, maar hiervoor heeft de C.C.D. geen bevoegdheid.

Kranenburg: De bedrijfschap heeft een Verordening uitgewerkt, welke binnenkort in werking zal treden, waarbij het 17e Uitvoeringsbesluit wordt aangevuld in den geest van het 2e Straatkooplieden zullen dan geen visch meer in de steden mogen invoeren.

De Gemeente verwacht bij invoering van het voorstel C.C.D. moei lijkheden met Amsterdamsche handelar De buitenventers krijgen namelijk veel meer visch dan de Amsterdammers. Wanneer deze nu naast elkaar op een marktterrein moeten staan, zal dit tot wanorde aan- leiding geven. Zie kwestie Buter, Bergen en Bambergen.

De Amsterdammers zullen dan ook verlangen, dat zij hun visch weer rechtstreeks van grossiers mogen betrekken.

Er zijn nu 80 buitenventers; voor den oorlog Dit document legt een conflict bloot over de distributie en verkoop van gerookte vis tijdens de bezetting. De kern van het probleem is dat venters uit de vissersdorpen Monnickendam en Volendam hun visvoorraden (toewijzingen) illegaal ("zwart") verkopen aan tussenpersonen in Amsterdam. Deze tussenpersonen verkopen de vis vervolgens illegaal door de hele stad.

De autoriteiten ervaren grote moeite met de handhaving:
1. Juridische mazen: Venters gebruiken hun "geleidebiljetten" (vervoersbewijzen) om te beweren dat ze slechts op doorreis zijn, waardoor ze niet gearresteerd kunnen worden voor illegale handel.
2. Veranderende regels: Het 17e Uitvoeringsbesluit laat de import door kleinhandelaren toe, wat de controle bemoeilijkt.
3. Oneerlijke concurrentie: Er is sprake van scheve gezichten omdat de "buitenventers" grotere visquota krijgen dan de Amsterdamse handelaren. De gemeente vreest dat als deze groepen samen op een markt staan, dit tot "wanorde" (rellen of ruzies) zal leiden. Het document dateert uit februari 1944. Nederland verkeerde in de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog, gekenmerkt door extreme schaarste en een bloeiende zwarte markt.

De genoemde instanties speelden een cruciale rol in de distributie:
* C.C.D. (Centrale Controle Dienst): Deze dienst moest toezien op de naleving van de distributieregels en zwarte handel bestrijden.
* Bedrijfschap voor Visscherijproducten: Een door de bezetter gecontroleerd orgaan dat de productie en toewijzing van vis reguleerde.
* Voedselvoorziening: Omdat vis een van de weinige eiwitbronnen was die nog (beperkt) beschikbaar waren, was de controle hierop politiek en maatschappelijk zeer gevoelig. De genoemde namen (zoals Buter, Bergen en Bambergen) verwijzen waarschijnlijk naar specifieke bekende incidenten of rechtszaken uit die tijd die als precedent dienden voor de huidige problematiek. Bedrijfschap Marktwezen