5 Mei 1944. DEPARTEMENT VOOR BIJZONDERE ECONOMISCHE ZAKEN

AFDEELING: visscherij

No. C. 3574
AMSTERDAM, 5 Mei 1944
Keizersgracht 666

Gelieve bij het antwoord afdeeling,
datum en nummer dezer te vermelden

Onderwerp:
leveringen groothandelaren
uit IJmuiden

[Paarse stempel:] Nº 46 A/81/1 M.1944 [geschreven met rood potlood:] 6/5

[Handgeschreven aantekeningen in rood en grijs potlood, rechtsboven:]
uu Dr. Kraus!
[onleesbaar paraaf]
10-5-44
[stempel of krabbel 'D']

Aan de
Amsterdamsche Vischverdeelingscommissie,
Markthallen, Jan van Galenstraat,
A m s t e r d a m - W.

Teneinde een onderzoek in te kunnen stel-
len in hoeverre in het verleden de groothandel
van IJmuiden nalatig is geweest in zijn leve-
ringsplicht ten opzichte van Amsterdam, zou ik
gaarne bericht van U ontvangen hoe groot de le-
veringen van IJmuiden zijn geweest en wat deze
naar Uw meening hadden moeten zijn.
Het zal U wellicht mogelijk zijn tevens aan
te geven welke IJmuidensche groothandelaren in
het bijzonder nalatig zijn in hun doorleverings-
plicht.
Het zal U bekend zijn, dat de overgroote
meerderheid van den aangevoerden visch zwart
verhandeld werd. De betreffende instanties, wel-
ke daartegen hebben op te treden, kunnen of wil-
len blijkbaar niet de noodzakelijke maatregelen
nemen.
Waar op het oogenblik te Delfzijl flinke
hoeveelheden visch worden aangevoerd, welke van-
daar via den IJmuidenschen groothandel in de
distributie wordt gebracht, is het gewenscht,
-/-

[Linksonder drukcode:] 21707 - '43 - K 983 * Doel van de brief: Het opvragen van gegevens over de visleveranties aan Amsterdam om de effectiviteit en integriteit van de IJmuidense groothandelaren te toetsen.
* Problematiek: De brief kaart expliciet de enorme omvang van de zwarte handel in vis aan. Er is sprake van een "nalatigheid in leveringsplicht", wat suggereert dat vis die voor de officiële distributie bedoeld was, illegaal werd doorverkocht.
* Kritiek op handhaving: De auteur uit scherpe kritiek op de controlerende instanties door te stellen dat zij "blijkbaar niet" willen of kunnen optreden tegen de zwarte handel.
* Logistieke verschuiving: Er wordt vermeld dat de visaanvoer op dat moment via Delfzijl verloopt, maar dat de administratieve en distributieve afhandeling nog steeds via de IJmuidense groothandel gaat. Dit document dateert van mei 1944, een jaar voor de bevrijding van Nederland. Tijdens deze periode van de Tweede Wereldoorlog was er een grote schaarste aan voedsel en was de officiële distributie streng gereguleerd. Vanwege de oorlogshandelingen op de Noordzee was de reguliere visserij vanuit IJmuiden grotendeels stilgelegd of verplaatst naar veiligere havens zoals Delfzijl.

De "zwarte handel" was een wijdverbreid fenomeen; handelaren konden op de illegale markt veel hogere prijzen krijgen dan via de officiële, door de bezetter gecontroleerde prijzen. Dit leidde tot grote tekorten in de steden (zoals Amsterdam), waar de bevolking afhankelijk was van de officiële distributie. Het Departement voor Bijzondere Economische Zaken probeerde hier de vinger achter te krijgen, al wijst de brief op een gevoel van machteloosheid tegenover de falende handhaving.