Getypte brief op officieel briefpapier met diverse handgeschreven kanttekeningen en stempels. 9 mei 1944. Vakgroep Detailhandel in Visch, Wild en Gevogelte (Secretariaat: 's-Gravenhage). [Stempel linksboven:] No 464/05/1 II. 1944 11/5
[Rechtsboven handgeschreven:] 44
[Gedrukt rechtsboven:] K 1114

VAKGROEP
DETAILHANDEL IN VISCH
WILD / EN / GEVOGELTE

Ingesteld bij beschikking van de Organisatie-Commissie voor het Bedrijfsleven d.d. 4 Juni 1942
Ned. Staatscourant van 15 Juni 1942 No. 113

's-GRAVENHAGE, 9 Mei 1944.
J. P. Coenstraat 25
Tel. 771017
Giro 463303

Secretaris : Drs. J. VISSER [onderstreept in rood]

Ondervakgroepen :
Detailhandel in Visch
Poeliersbedrijven.

AAN den Gem. Visafslag

A M S T E R D A M

No. 30/D/2391, JV/JH
Dossier :
Betreft : palingwinstverdeeling.

[Handgeschreven aantekeningen door de adresregels:]
Bespro met Dir
retour nog her Duinhoven
19-5-44 dHoven
met Dir
Terug [...]
(besproken met v. Duinhoven)
[Gecirkelde letter D]

Mijne Heeren,

Zoals U bekend is heeft de Vakgroep Detailhandel in Visch op zich genomen de door de rookers gemaakte extra-winst op leveranties van gerookte aal en paling aan de Rüstungsbedrijven te innen met het doel om deze extra-winsten te verdeelen onder de kleinhandelaren, die daarop recht hebben. Bij deze verdeeling wordt het systeem gevolgd, dat de kleinhandelaren, die op de afnemersstaten van de afslagen en van de groothandelaren voorkomen, een deel krijgen in verhouding tot het percentage, waarop zij op deze afnemersstaten staan vermeld. [Links in de marge een rood vraagteken]

Daar U beter op de hoogte bent dan wij [volgende woorden rood onderstreept:] welke kleinhandelaren steeds gerookte aal en paling van den afslag hebben betrokken, verzoeken wij U hiermede het deel van de extra-winst, dat moet worden verdeeld onder de kleinhandelaren, die onder Uw afslag ressorteeren, te willen verdeelen. Te dien einde zullen wij U dus doen toekomen het bedrag, dat voorloopig aan de hand van de afnemersstaten van de rookers ten gunste komt van de kleinhandelaren, ressorteerende onder Uw afslag. Het is mogelijk, dat wij daarna U nog meer gelden toezenden,

als [custos/bladwachter onderaan de pagina] * Administratieve context: De brief is afkomstig van een 'Vakgroep', een type organisatie dat tijdens de Duitse bezetting werd opgericht om het bedrijfsleven centraal te sturen (het zgn. Organisatiebesluit 1941). De Vakgroep Detailhandel in Visch reguleerde de vismarkt onder toezicht van de bezetter.
* Kern van de zaak: Het document gaat over de herverdeling van "extra-winsten". Deze winsten werden door palingrokerijen gemaakt door directe leveringen aan Rüstungsbedrijven (bedrijven die werkten voor de Duitse oorlogsindustrie). De Vakgroep roomde deze winsten af om ze naar rato te verdelen onder de reguliere visdetailhandelaren. Dit wijst op een poging om de economische gevolgen van de oorlog binnen de sector te nivelleren.
* Terminologie: Het gebruik van de term "Rüstungsbedrijven" bevestigt de nauwe vervlechting van de Nederlandse voedselvoorziening met de Duitse oorlogseconomie in 1944.
* Procesindicatoren: De handgeschreven notities (o.a. van een zekere heer Van Duinhoven en overleg met de "Directeur") tonen aan dat de brief direct na ontvangst in Amsterdam intern is besproken en behandeld. De rode onderstrepingen en het vraagteken wijzen op een kritische lezing door de ontvanger. In mei 1944, enkele maanden voor Dolle Dinsdag, was de voedselsituatie in bezet Nederland gespannen en sterk gereguleerd. Paling gold als een kostbaar product. Door de schaarste en de grote vraag vanuit Duitsland en de oorlogsindustrie konden rokerijen hoge winsten maken. De centrale organisaties, zoals de hier genoemde Vakgroep, probeerden grip te houden op deze geldstromen.

De brief illustreert hoe de Gemeentelijke Visafslag Amsterdam fungeerde als uitvoerend orgaan voor het centrale beleid uit Den Haag. De "afnemersstaten" dienden hierbij als bewijslast voor wie recht had op een deel van de buitengewone winsten. Het document is een treffend voorbeeld van de 'papierwinkel' die gepaard ging met de geleide economie tijdens de bezettingsjaren.