Officiële brief/aanmaning van een gemeentelijke instantie. 13 september 1939. De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam (W.). [Briefhoofd met logo Gemeente Amsterdam]
MARKTWEZEN AMSTERDAM HG.
[Handgeschreven:] Verzonden 13/9-'39

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 29/27/1 M.
BIJLAGE
ONDERWERP:

AMSTERDAM (W.) 13 September 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer M. Dresden,
Nw. Keizersgracht 64 I,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 10.

Aangezien U gedurende langer dan drie weken in gebreke is gebleven, om het marktgeld, verschuldigd voor Uw plaats op de ~~markt~~ Nieuwmarkt te betalen, waarschuw ik U hierby, dat U alsnog vóór 17 September a.s. aan Uw verplichting moet voldoen.

Ik wys U er met nadruk op, dat, indien U langer in gebreke blyft, de U verleende vaste plaats, ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten, met ingang van 18 September a.s. onherroepelyk wordt ingetrokken.

Indien een geldige reden U verhindert, om aan Uw verplichtingen te voldoen (byvoorbeeld omdat U steun geniet; in een ziekenhuis wordt verpleegd, enz.) dient U onmiddellyk myn dienst hiervan in kennis te stellen, omdat dan kan worden voorkomen, dat de intrekking plaatsvindt.

De Directeur,
[Handtekening]

[Linksonder:] A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633.

--- * Inhoud: De brief is een formele sommatie aan een marktkoopman, de heer M. Dresden. Hij heeft al meer dan drie weken zijn staangeld (marktgeld) voor zijn plek op de Nieuwmarkt niet betaald. Hij krijgt een uiterste termijn (17 september) om te betalen, anders wordt zijn vaste plaats per 18 september ingetrokken op basis van het Marktreglement.
* Stijl en Spelling: De brief hanteert een zakelijke, dwingende toon. Opvallend is het gebruik van de 'y' in plaats van de 'ij' (hierby, wys, blyft, onherroepelyk, myn, onmiddellyk), wat destijds gebruikelijk was in bepaalde administratieve en getypte correspondentie. Er is een correctie aangebracht in de tekst waarbij het woord "markt" is doorgehaald en vervangen door "Nieuwmarkt".
* Sociale clausule: De brief bevat een opmerkelijke passage waarin rekening wordt gehouden met verzachtende omstandigheden, zoals het ontvangen van steun (sociale bijstand) of ziekenhuisopname. Dit biedt de geadresseerde een opening om de sanctie te voorkomen door bewijslast aan te leveren.

--- * Historisch kader: De brief is gedateerd op 13 september 1939, minder dan twee weken na de Duitse inval in Polen en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Nederland was op dat moment nog neutraal, maar de mobilisatie was in volle gang en de economische onzekerheid nam toe.
* Locatie: De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de in 1934 geopende Centrale Markthallen. De Nieuwmarkt was (en is) een van de belangrijkste marktpleinen in het centrum van Amsterdam, gelegen in de voormalige Joodse buurt.
* De persoon M. Dresden: Gezien de achternaam Dresden en het adres aan de Nieuwe Keizersgracht (het hart van de Joodse wijk), is het zeer waarschijnlijk dat de geadresseerde een Joodse marktkoopman was. Marktkooplieden vormden een substantieel deel van de beroepsbevolking in deze buurt. Documenten als deze zijn vaak terug te vinden in archieven die de economische druk op de Joodse bevolking vlak voor en tijdens de bezetting illustreren.