Brief (handgeschreven klachtbrief op briefpapier van een onderneming). 20 januari 1939. M. Blom, Ruyschstraat 55-I, Amsterdam (Inkoop van 2e hands kleding en militaire uniformen). [Briefhoofd]
M. BLOM, Amsterdam
RUYSCHSTRAAT 55 I
Inkoop van 2e hands Colb.-
costuums, Militaire Unifor-
men. Overal te ontbieden.

AMSTERDAM, 20 januari 1939
Aan den Heer Directeur
marktwezen te
A’dam

WelEdel Heer.

Eenigen weken geleden gaf ik aan de marktkoopman „De Wind” standplaats Waterlooplein, een kindergraamofoon te repareren. De veer heeft mijn kleinzoon laten springen. Ik bracht hem op maandagmorgen naar „Uilenburg”. Eenige dagen later bracht hij hem thuis en wij betaalden de bedongen prijs van 70 cent.
Na-dat hij de veer gemaakt had was de muziek zo slecht geworden en mijn dochter bracht hem, de gramofoon naar het Waterlooplein. Hij beloofde dat hij hem zal verbeteren en dan naar huis brengen. Van dat brengen kwam niets, „de reden” hij had de gramofoon zo verbeterd „dat hij niet heen of weer meer kon”.
Mijn dochter ging hem halen en toen mijn kleinzoon hem wilde proberen „zie boven”.
Toen ik „hem” woensdagmiddag op het Waterlooplein vroeg „waarom heb je dat gramofoontje zo gemaakt, dat het niet heen of weer kan”, was zijn antwoord „dan heeft U dochter het stuk gemaakt”. * Handschrift en Taal: Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar cursief handschrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. De spelling is conform de toenmalige normen (bijv. "Eenigen", "gramofoon"). De toon is formeel maar verontwaardigd.
* Inhoud: De afzender, de heer Blom, beklaagt zich over een mislukte reparatie. Een defecte veer van een speelgoedgrammofoon werd ter reparatie aangeboden aan een marktkoopman genaamd De Wind. Na betaling van 70 cent bleek het apparaat niet naar behoren te werken. Na een tweede poging tot reparatie was het apparaat volledig geblokkeerd ("kon niet heen of weer"). De marktkoopman weigerde verantwoordelijkheid te nemen en schoof de schuld op de dochter van de afzender.
* Opvallende details:
* De afzender gebruikt zijn zakelijke briefpapier voor een privéaangelegenheid (een kindergrammofoon).
* Er wordt gerefereerd aan specifieke locaties in de Joodse buurt van Amsterdam: het Waterlooplein en Uilenburg.
* Het bedrag van 70 cent was in 1939 een reëel bedrag voor een kleine reparatie (vergelijkbaar met de waarde van enkele broden). Dit document biedt een inkijkje in het dagelijks leven en de consumentengeschillen in Amsterdam vlak voor de Tweede Wereldoorlog (januari 1939). Het Waterlooplein was destijds een bruisende marktplaats, centraal gelegen in de Joodse wijk. De klacht is gericht aan de "Directeur Marktwezen", de gemeentelijke instantie die toezicht hield op de handel en de gedragingen van marktkooplieden.

Dergelijke brieven in stadsarchieven tonen aan hoe burgers de overheid inschakelden als bemiddelaar bij kleine civiele geschillen. Gezien de datum en de locaties (Uilenburg/Waterlooplein) is het zeer waarschijnlijk dat zowel de klager als de beklaagde deel uitmaakten van de sociaal-economische structuur van de vooroorlogse Joodse buurt, die kort na het schrijven van deze brief door de bezetting ingrijpend zou veranderen.