Verordening/Reglement (distributievoorschriften).
Origineel
Verordening/Reglement (distributievoorschriften). VOORSCHRIFTEN
voor den verkoop van gemeente-stokvisch (klipvisch.)
- Door bemiddeling van het Gemeentebestuur van Amsterdam wordt stokvisch (klipvisch) ter beschikking gesteld voor door den Burgemeester tot deze distributie toegelaten kleinhandelaren om te worden verkocht aan houders van bons.
- Ingeschreven kunnen worden, die kleinhandelaren, welke:
- a. een of ander winkelbedrijf uitoefenen en naar het oordeel van het Gemeentebestuur voor den verkoop van stokvisch (klipvisch) in aanmerking kunnen komen.
- b. nimmer ernstige vergrijpen tegen distributievoorschriften hebben gepleegd.
- De verkoop der stokvisch (klipvisch) geschiedt uitsluitend in winkels.
- De winkelier is gehouden een lijst, waarop de prijs der stokvisch vermeld staat, op een voor het publiek zichtbare plaats aan het winkelraam op te hangen.
- Ten aanzien van den verkoop zijn de winkeliers gehouden de aanwijzingen te volgen hun door of namens de Directie van het Marktwezen gegeven.
- De verkoop der stokvisch (klipvisch) geschiedt uitsluitend tegen inname der daarvoor aangewezen rantsoenbons.
- De winkeliers zijn verplicht de door hen ingenomen rantsoenbons in te leveren ten kantore van het Marktwezen binnen drie dagen na afloop harer geldigheid.
Elke ingeleverde partij bons behoort vergezeld te zijn van een staatje, waarop vermeld: de nummers der ingeleverde bons en het aantal bons van ieder nummer.
Een afwijking in het af te leveren gewicht is toegestaan, mits met goedkeuring van den kooper, van 1/2 ons per bon van 2 1/2 ons, zoodat op een dergelijke bon minstens 2 doch hoogstens 3 ons mag geleverd worden. - De kleinhandelaren kunnen de stokvisch (klipvisch) ontvangen tegen inlevering van bons, die zij vooraf moeten koopen aan het betaalkantoor in de Vischhal, De Ruijterkade.
- De afgifte der stokvisch (klipvisch) geschiedt bij hoeveelheden van 50 K.G. tegelijk.
- De stokvisch (klipvisch) moet door de kleinhandelaren worden afgehaald van het pakhuis der Firma A. Smit & Zoon, Brouwersgracht 162.
De uren, waarop de aflevering der stokvisch (klipvisch) plaats vindt, worden aan de Vischhal, De Ruijterkade, bekend gemaakt. - De prijs voor de stokvisch (klipvisch) door de kleinhandelaren te betalen bedraagt per 50 K.G. f 58.—
- De maximumprijs, waarvoor de stokvisch (klipvisch) aan het publiek moet worden verkocht, bedraagt per pond f 0.65.
- De stokvisch (klipvisch) moet in drogen toestand worden verkocht. Zij mag in geen geval worden geweekt of vochtig gemaakt.
- Het is den winkelier verboden aan den verkoop van stokvisch (klipvisch) eenige bijzondere voorwaarde te verbinden.
- Het is verboden de bons te verkoopen of te koopen of bons af te geven zonder daarvoor stokvisch in ontvangst te nemen; bons in ontvangst te nemen zonder de daarop vermelde stokvisch tegen den gestelden prijs af te geven.
- De winkelier, die deze bepalingen overtreedt of anderszins de distributiemaatregelen belet, belemmert of verijdelt, kan door den Burgemeester worden geschorst voor de verkrijging van stokvisch, terwijl hiervan publicatie in de dagbladen zal geschieden.
--- Dit document bevat de strikte regels waaraan winkeliers in Amsterdam zich moesten houden bij de verkoop van stokvis (gedroogde kabeljauw) tijdens de schaarsteperiode rond het einde van de Eerste Wereldoorlog.
De belangrijkste punten uit de analyse:
* Gereguleerde Distributie: De gemeente trad op als groothandelaar. Alleen door de burgemeester goedgekeurde winkeliers mochten het product verkopen.
* Bonnen-systeem: De verkoop was strikt gekoppeld aan rantsoenbonnen om hamsteren en zwarte handel te voorkomen. De administratieve last voor de winkelier was hoog (staatjes maken per nummer).
* Prijscontrole: De marges waren vastgelegd. De winkelier betaalde f 58,- voor 50 kilo (ca. f 0,58 per pond bij 100 pond) en mocht het voor maximaal f 0,65 per pond verkopen. De brutomarge was dus klein (ongeveer 7 cent per pond).
* Kwaliteitsbewaking: Punt 13 is saillant: stokvis mocht niet geweekt verkocht worden. Dit voorkwam dat winkeliers het gewicht kunstmatig verhoogden met water om meer winst te maken.
* Handhaving: De strafmaat bij overtreding was niet mals: uitsluiting van verdere leveringen en publieke "naming and shaming" in de kranten.
--- Hoewel Nederland neutraal bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), leed het land zwaar onder de Britse zee-blokkade en de onbeperkte duikbotenoorlog van de Duitsers. Dit leidde tot enorme voedseltekorten. Vanaf 1916 werd bijna alles 'op de bon' gezet.
Stokvis en klipvis (gezouten en gedroogde kabeljauw) waren in die tijd cruciaal volksvoedsel omdat het lang houdbaar was en veel eiwitten bevatte, op een moment dat vers vlees en verse vis schaars waren. De gemeente Amsterdam nam de regie over de voedselvoorziening via de "Directie van het Marktwezen" om de prijzen betaalbaar te houden voor de arbeidersklasse.
De genoemde locaties zijn historisch accuraat voor Amsterdam: de Brouwersgracht 162 diende als pakhuis (destijds een gebied vol pakhuizen), en de Vischhal aan de De Ruijterkade (achter het Centraal Station) was het centrale punt voor de vishandel die via het IJ binnenkwam. De code rechtsboven suggereert dat dit specifieke formulier uit de staart van de crisisperiode stamt (mei 1919), toen de distributie nog niet direct na de wapenstilstand kon worden afgebouwd. A. Smit Gemeente Amsterdam Marktwezen