18 Augustus 1939. Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. Den Heer S. Engelsman, Govert Flinckstraat 207 I, Amsterdam-Zuid (Wijk 17). MARKTWEZEN AMSTERDAM HG.

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 31/50/2 M.
BIJLAGE
ONDERWERP:

AMSTERDAM (W.) 18 Augustus 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer S. Engelsman,
Govert Flinckstraat 207 I,
Amsterdam-Zuid.
Wijk 17.

[Handgeschreven rechtsboven: Verzonden 18/8]

Aangezien U gedurende langer dan drie weken in gebreke is gebleven, om het marktgeld, verschuldigd voor Uw plaats op de markt Uilenburg te betalen, waarschuw ik U hierby, dat U alsnog op vóór 20 Augustus a.s. aan Uw verplichting moet voldoen.

Ik wys U er met nadruk op, dat, indien U langer in gebreke blyft, de U verleende vaste plaats, ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten, met ingang van 27 Augustus a.s. onherroepelyk wordt ingetrokken.

Indien een geldige reden U verhindert, om aan Uw verplichtingen te voldoen (byvoorbeeld omdat U steun geniet; in een ziekenhuis wordt verpleegd, enz.) dient U onmiddellyk myn dienst hiervan in kennis te stellen, omdat dan kan worden voorkomen, dat de intrekking plaatsvindt.

De Directeur,

[Voetnoot:] A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633.

--- Deze brief is een formele aanmaning van de Amsterdamse dienst Marktwezen aan een marktkoopman, de heer S. Engelsman. De kern van het schrijven is een betalingsachterstand: de heer Engelsman heeft al meer dan drie weken zijn 'marktgeld' niet voldaan voor zijn staanplaats op de markt in de Amsterdamse wijk Uilenburg.

De toon is zakelijk en dwingend. Er wordt een strikte deadline gesteld (vóór 20 augustus) en gedreigd met de zwaarst mogelijke sanctie voor een marktkoopman: het onherroepelijk intrekken van de vaste staanplaats per 27 augustus, gebaseerd op de geldende marktreglementen. Tegelijkertijd biedt de brief een ontsnappingsclausule voor gevallen van overmacht, zoals ziekte of financiële nood (het 'genieten van steun'). Dit wijst op de bureaucratische maar gestructureerde sociale controle van die tijd.

--- De datum van de brief, 18 augustus 1939, is historisch zeer beladen. Het is minder dan twee weken voordat de Tweede Wereldoorlog uitbreekt met de Duitse inval in Polen. In Nederland heerste op dat moment een sfeer van grote spanning en naderende mobilisatie.

De locatie van de markt, Uilenburg, bevond zich in het hart van de oude Amsterdamse Jodenbuurt. Veel marktkooplui in deze wijk waren van Joodse afkomst, wat ook geldt voor de geadresseerde, de heer Engelsman (een veelvoorkomende Joods-Amsterdamse achternaam).

De markt op Uilenburg was een vitale economische ader voor de buurt, maar de armoede was er groot. De vermelding in de brief over het eventueel 'genieten van steun' (sociale bijstand) suggereert dat de dienst Marktwezen gewend was aan kooplieden die in financiële zwaar weer verkeerden. Voor veel van deze kooplieden zou de situatie na de Duitse bezetting in mei 1940 drastisch verslechteren door de anti-Joodse maatregelen, die hen uiteindelijk volledig van de markten zouden weren. Dit document vormt daarmee een getuigenis van het alledaagse bureaucratische leven aan de vooravond van een catastrofale periode. S. Engelsman Marktwezen