S. Engelsman

Handgeschreven namenlijst op gelinieerd papier.

* **Handschrift:** Er is een grote variëteit aan handschriften zichtbaar, wat duidt op een originele presentielijst of een petitie waarbij individuen zelf hun naam hebben genoteerd. Sommige namen zijn met een fijne kroontjespen geschreven, terwijl de naam "R. de Winter" met een dikkere, vette inkt (mogelijk een vroege viltstift of dikke vulpen) is genoteerd. * **Nomenclatuur:** De lijst bevat een significante concentratie van namen die historisch verbonden zijn met de Joodse gemeenschap in Amsterdam. We zien zowel Sefardische namen (Lopes Dias, da Silva Rosa, Tartas) als Asjkenazische namen (Engelsman, Goudketting, Groenteman, Polak). * **Structuur:** De indeling suggereert een informele maar gestructureerde bijeenkomst. De horizontale strepen lijken groepen of bestuursleden te scheiden van de algemene lijst.

Document

Deze brief is een formele aanmaning van de Amsterdamse dienst Marktwezen aan een marktkoopman, de heer S. Engelsman. De kern van het schrijven is een betalingsachterstand: de heer Engelsman heeft al meer dan drie weken zijn 'marktgeld' niet voldaan voor zijn staanplaats op de markt in de Amsterdamse wijk Uilenburg. De toon is zakelijk en dwingend. Er wordt een strikte deadline gesteld (vóór 20 augustus) en gedreigd met de zwaarst mogelijke sanctie voor een marktkoopman: het onherroepelijk intrekken van de vaste staanplaats per 27 augustus, gebaseerd op de geldende marktreglementen. Tegelijkertijd biedt de brief een ontsnappingsclausule voor gevallen van overmacht, zoals ziekte of financiële nood (het 'genieten van steun'). Dit wijst op de bureaucratische maar gestructureerde sociale controle van die tijd. ---

Getypte officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming aan de heer S. Engelsman om zich op zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door een zekere D. Meyer (geboren op 26 november 1896). * **Voorwaarden:** De toestemming is "tot wederopzegging" (voorlopig) en expliciet bedoeld voor *bijstand*, niet voor *vervanging*. Dit betekent dat de vergunninghouder (Engelsman) in principe zelf aanwezig moest blijven op de kraam. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele ambtelijke spelling en stijl. Opvallend is het gebruik van de 'y' in woorden als "hierby" en "bystaan", wat vaker voorkwam in administratieve teksten uit die periode.

Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).

Dienstmemo / Rapportage betreffende markttoezicht.

* **Inhoud:** Het document is een rapportage van een ambtenaar (de Boer) aan de Inspecteur van het Marktwezen over zes kooplieden die de regels hebben overtreden door na sluitingstijd (17:10 uur, terwijl 17:00 uur vermoedelijk de limiet was) nog goederen te verkopen. * **Sancties:** Er wordt een onderscheid gemaakt in de voorgestelde strafmaat. Voor vijf kooplieden wordt volstaan met een waarschuwing. Voor G. Slikker wordt echter een schorsing van twee dagen geëist (30 september en 1 oktober 1940). * **Recidive:** Uit de blauwe aantekening blijkt dat G. Slikker een 'bekende' is van de marktopzichters; hij had op 16 juli blijkbaar al een voorwaardelijke schorsing gekregen voor een soortgelijk vergrijp ("niet tijdig inpakken"). Dit verklaart de zwaardere straf. * **Locaties:** De vermelding "A. Cuypers" bovenaan duidt op de Albert Cuypmarkt. De adressen van de kooplieden bevinden zich in de nabijheid (Gouverneur Flinckstraat) of in de Joodse buurt (Jodenbreestraat).

Getypte doorslag van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een administratieve berisping gericht aan vijf marktkooplieden. De kern van de klacht is dat zij op zaterdag 21 september 1940 hun staanplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam niet op tijd hadden ontruimd. De toon is formeel en gebiedend ("Ik maan U hierbij aan"). Onderaan staan de namen en adressen van de vijf kooplieden die dezelfde brief hebben ontvangen, voorzien van dossiernummers. Opvallend is dat de brief is opgesteld in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland.

Document

Het document betreft een ambtelijke rechtzetting betreffende het gebruik van marktplaatsen. Er was blijkbaar een gerucht of melding dat de kooplui S. Engelsman en W. Viool samen één standplaats gebruikten. De opsteller van de notitie ontkent dit ("tenenenmale onwaar"), maar merkt op dat hij daar in principe geen bezwaar tegen zou hebben. De kern van de zaak is echter dat S. Engelsman zijn toegewezen plek onvoldoende benutte, wat resulteerde in een officiële waarschuwing. De afkorting "Pth." voor de namen staat zeer waarschijnlijk voor "Pachter" (van een marktplaats).

Verzoekschrift / Brief

* **Inhoud:** De heer A. v. West, een plantenkoopman en standwerker op de Albert Cuypmarkt, verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming voor het inzetten van twee helpers. * **Argumentatie:** De aanvrager voert een medische reden aan: hij is slechthorend ("een weinig doof en slecht van gehoor"), wat het direct communiceren met klanten en het afhandelen van betalingen bemoeilijkt. * **Personalia:** * **A. v. West:** De aanvrager, woonachtig in de Pijp (Quellijnstraat). * **A. v. Marion:** Eerste helper, afkomstig uit Rockanje en wonend in Aalsmeer (een centrum voor plantenteelt, wat logisch is voor een plantenhandelaar). * **S. Engelsman:** Tweede helper, woonachtig in Amsterdam. * **Stijl:** Het taalgebruik is formeel en beleefd, passend bij een officieel verzoek aan een gemeentelijke instantie in die tijd (gebruik van "WelEdelen Heer" en "W.Ed.").

# TRANSCRIPTIE (Bovenaan links) J. v. Druijne S. Engelsman J. Goudketting G. Hanou W.F. Hoekstra

# TRANSCRIPTIE Th. Haasnoot V. C. <u>onderzoek Zeeland</u> <u>Rooseman</u>

Eendrachtstr. 9 hs V 4.5.13 J 010723 J.Elsas Blasiusstr.122 IIIV 1.7.23 J 190822 S.v.Emrik Zwanenb.wal 34 hs V 19.8.22 J 010321 H.v.Engel Pythagorasstr.49 hsV 1.3.21 J 120123 S. Erwteman Duivelandstr.27 hs 12.1.23 J 67724 SW S.Frankenhuis Maritzstr.19 III V 9.12.00 * = geb.datum

M. de Haan.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa