Gedrukte tekst, waarschijnlijk pagina’s uit een officieel rapport of landbouwkundig handboek over de citrusteelt. (Pagina 28)

28

voorbeeld dienen. Ook Zuid-Afrika begint op dezen weg meer en meer te bereiken, terwijl een deel der slechte uitkomsten in Brazilië, vooral op het gebied van transport, zeker mag geweten worden aan gebrek aan voldoende organisatie. Juist nu de cultuur nog zeer jong is en allen den weg zoeken naar een juiste exploitatie, is het nog eenvoudig genoeg alle belangen in deze te vereenigen. In een dergelijke organisatie moet de juiste plaats zoowel voor den kleinen als voor den grooten landbouw te vinden zijn. Zeker mag het niet gebeuren, dat op zeker moment de belangen van den kleinen en grooten landbouw dusdanig uiteen zouden loopen, dat zich dit storend op de markt zou uitwerken. Misschien is het juist, om den kleinen landbouw, met de eigen specifieke problemen, apart te organiseeren, evenals de groote landbouw, die eveneens de voor dezen bedrijfsvorm specifieke problemen heeft, terwijl een dakorganisatie uit afgevaardigden van beide organisaties bestaande, de gemeene belangen van beide groepen gemeenzaam behartigt. In Trinidad werd een Coöperatieve Citrus Growers Association opgericht, die zich onlangs tot het Gouvernement wendde voor een rentelooze leening van $ 100.000 voor het uitvoeren van een uitbreidingsprogramma; de leening zal terugbetaald worden door een heffing van 1 penny per geëxporteerde kist.

Het voorafgaande samenvattend, mag geconcludeerd worden dat :
bij goede organisatie van transport en afzet, waarbij veel zorg aan het uiterlijk van het fruit, evenals aan de vergrooting van den oogst moet besteed worden, de productiekosten van ons citrusfruit zoo laag zijn, dat redelijkerwijze verwacht mag worden, dat een loonende afzet mogelijk zal zijn, terwijl ondanks verbeteringen der cultuurmethoden naar een daling der totale kosten gestreefd moet worden, die dan allereerst een verlaging der kosten na het oogsten beoogen moet.

In het voorafgaande is in hoofdzaak sprake geweest van sinaasappels, ook andere citrussoorten mogen echter niet onbesproken blijven. De algemeene principes verschillen niet veel van die van sinaasappels. De cultuurkosten zijn ongeveer dezelfde, al zullen lemmetjes, citroenen en grapefruit dan ook ongeveer een jaar eerder dan de sinaasappels dragen. Vergelijkend kan voor Suriname echter zeer weinig gezegd worden, omdat van al de genoemde citrussoorten niet voldoende boomen hier zijn aangeplant, om commercieele gegevens te kunnen verzamelen. Meer dan indrukken kunnen nauwelijks besproken worden.
Zoowel citroenen als lemmetjes groeien hier zeer goed. De boomen, die men hier en daar kan zien, maken den indruk, dat een cultuur hiervan mogelijk en loonend zou zijn. Ook het feit, dat het lemmetje elders in West-Indië een goede groeier is, die een goeden

(Pagina 29)

29

oogst geeft, mag dus hoopvol stemmen voor een cultuur van deze soort. Vooral ook het feit, dat Amerika zeer weinig lemmetjes zelf teelt, het sap ervan echter zeer gevraagd is, doet verwachten, dat de sapfabricatie en het conserveeren van lemmetjes een loonend afzetgebied in Amerika kunnen vinden. Anderzijds begint ook Engeland een ruimer afzetgebied voor lemmetjessap en lemmetjesolie te worden, hetgeen eveneens de aspecten van dit fruit verruimt.

Amerika voorziet volledig in de eigen behoeften aan citroenen, Europa koopt deze in hoofdzaak in Italië, Spanje en Amerika. In Italië loopt de citroencultuur zeer achteruit door een ziekte, bekend onder den naam: „mal secco”, reeds vroeger genoemd, waartegen nog geen bestrijding bekend is. Deze ziekte heeft eertijds streken met een belangrijke citroencultuur, geheel doen overgaan tot andere cultures, omdat de citroencultuur niet meer loonend mogelijk was. Vooral op Sicilië is dit het geval. Een andere oorzaak voor dezen achteruitgang is de synthetische bereiding van het citroenzuur, dat vroeger, als kalkcitraat, alleen uit citroensap werd verkregen. De toenemende vraag bij een afnemend aanbod heeft in de laatste jaren een stijging der citroenprijzen in Europa veroorzaakt. Palestina begon ook reeds de citroencultuur uit te breiden, maar heeft door het uitbreken der mal secco deze plannen laten varen. Egypte plant vrij veel lemmetjes aan en vergrootte ook de oppervlakte met citroenen.

De vooruitzichten voor de citroencultuur zijn hier dan ook gunstig, als het lukt een goede soort te kweeken met een hoog zuurgehalte, gemakkelijk transportabel, goed van kleur en van een vorm, zooals de Europeesche huisvrouw deze verlangt.
Mandarijnen en verschillende andere fancy-soorten hebben een beperkte, doch goede markt, kunnen evenwel zonder koeling niet verscheept worden.
Succade heeft een beperkte, doch goede markt als geconfijt fruit.

Grapefruit, welke gedurende den laatsten tijd meer en meer werd aangebouwd, schijnt de grens van vraag en aanbod overschreden te hebben. De prijs daalde reeds eenige jaren en zet deze dalende reeks ook nu nog voort. Palestina, dat gedurende de wintermaanden vrijwel het monopolie op de Engelsche markt heeft, kon desondanks niet loonend meer leveren en reeds werden 20% der grapefruitboomen omgeënt tot Valencia, terwijl ik nu vernam, dat een verdere omenting van nog 30% wordt aanbevolen, zoodat Palestina haar oppervlakte aan grapefruit alsdan met 50% zal verminderd hebben. Men meent dan hiervoor behoorlijke prijzen te kunnen krijgen. In de zomermaanden wordt de Europeesche markt rijkelijk voorzien van grapefruit door Florida, echter ook met een afnemend succes voor den planter. Ook Florida gaat dientengevol- De tekst biedt een gedetailleerd overzicht van de mondiale citrusmarkt vanuit een koloniaal-economisch perspectief. Enkele kernpunten zijn:

1. Organisatiegraad: Het belang van samenwerking tussen kleine en grote landbouwers wordt benadrukt. Het voorbeeld van Trinidad (de Citrus Growers Association) dient als model voor kredietvoorziening en exportheffingen.
2. Surinaamse Potentie: De auteur merkt op dat er in Suriname nog te weinig data zijn voor commerciële conclusies, maar dat de groei van lemmetjes en citroenen veelbelovend lijkt.
3. Ziekte en Technologie: De ziekte "mal secco" in Italië en Palestina heeft grote impact op de wereldwijde voorraad. Daarnaast zorgt de opkomst van synthetisch citroenzuur voor een verschuiving in de vraag naar natuurlijk fruit (niet langer voor kalkcitraat, maar voor directe consumptie).
4. Marktverzadiging: Er wordt gewaarschuwd voor de overproductie van grapefruit. Landen als Palestina schakelen daarom massaal over op andere variëteiten zoals de 'Valencia' sinaasappel. Dit document stamt uit een periode waarin de Nederlandse koloniale overheid (met name in Suriname) zocht naar alternatieven voor de kwakkelende suiker- en rubberindustrie. De citrusteelt werd gezien als een veelbelovende nieuwe pijler voor de exporteconomie. De tekst weerspiegelt de overgang van kleinschalige, lokale productie naar een op wetenschap en mondiale marktanalyse gebaseerde agribusiness. De gedetailleerde kennis over concurrentie in landen als Brazilië, Zuid-Afrika en Palestina toont aan hoe sterk de internationale verwevenheid van de landbouweconomie destijds al was. De vermelding van "mal secco" (veroorzaakt door de schimmel Deuterophoma tracheiphila) plaatst het geschrift in de vroege 20e eeuw, toen deze ziekte de Middellandse Zee-regio verwoestte.