J. Hartgers
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 32
J. Hartgers was een marktkoopman die actief was op de Ten Katestraat en later op de Uilenburgmarkt. In 1940 kreeg hij te maken met waarschuwingen voor onregelmatige aanwezigheid op zijn standplaats, waarbij hij overmacht als reden noemde voor bezoeken aan markten in het zuiden. In 1941 verkocht hij dassen en textiel op de Uilenburgmarkt. In 1943 zocht hij formeel een vaste standplaats op de Nieuwmarkt aan, gemotiveerd door nieuwe regelingen. De specifieke reden voor zijn verdwijning uit de archieven is niet bekend.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Administratieve lijst/register, vermoedelijk van de Joodse Raad voor Amsterdam.
Dit document is een administratieve registratie van Joodse markthandelaren of bewoners in de Amsterdamse wijk **Uilenburg**. De nadruk ligt op de toewijzing van specifieke marktvergunningen (dagmarkten en weekendmarkten) in een periode waarin de bewegingsvrijheid en economische mogelijkheden van de Joodse bevolking door de bezetter extreem werden ingeperkt. De kleurcodes en symbolen wijzen op een strikt beheerde organisatie van de handel. De letters 'N' en 'A' in de rechterkolommen kunnen verwijzen naar statuscodes (bijvoorbeeld 'Nederlander' of een specifieke afdeling van de Joodse Raad). De getallen uiterst rechts lijken volgnummers of dossiernummers te zijn die corresponderen met een kaartsysteem. Opvallend zijn de rode cirkels met nummers (36 t/m 39), wat kan duiden op een specifieke selectie of mutatie voor die personen.
Document
De brief is een reactie van een marktkoopman op een officiële waarschuwing ("kaartschrijven") over zijn onregelmatige aanwezigheid op zijn vaste standplaats. Hartgers Jr. voert overmacht aan als reden: hij bezoekt ook markten in het zuiden van het land (zoals Heerlen), wat door de oorlogsomstandigheden veel meer tijd in beslag neemt dan voorheen. Daarnaast wijst hij op de groeiende schaarste; hij moet veel tijd investeren in het "zoeken naar handel" (inkoop van goederen). Het taalgebruik is beleefd doch enigszins informeel ("u" in plaats van "uw", "zonden" voor 'zonde'), wat typerend is voor de correspondentie van kleine neringdoenden uit die tijd.
Ambtelijke notitie/bijblad op een voorgedrukt formulier.
Dit document is een interne ambtelijke notitie betreffende de handhaving van marktreglementen voor de Ten Katemarkt in Amsterdam. De kern van de zaak is de onregelmatige aanwezigheid van standplaatshouder J. Hartgers (plek 252). Uit de aantekeningen blijkt dat Hartgers op 1 oktober 1940 al een waarschuwing had gekregen om vaker aanwezig te zijn. Er ligt een verzoek van Hartgers (de aard van het verzoek is niet gespecificeerd, maar waarschijnlijk een verzoek om ontheffing van de aanwezigheidsplicht), dat door de ambtenaar wordt afgeraden ("dient m.i. te worden afgewezen"). De conclusie is streng: hij moet minimaal twee keer per week verschijnen, anders wordt zijn standplaatsvergunning ingetrokken.
Document
* **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun, grijsachtig papier. De tekst is getypt, met uitzondering van enkele ambtelijke aantekeningen in potlood of inkt. De staat van het document is redelijk, hoewel de randen lichte slijtage vertonen. * **Inhoud:** De brief is een dwingende mededeling aan een groep marktkooplieden. De vaste stallenzetter (iemand die tegen betaling kramen opbouwt en afbreekt) voor de markt op het Mosplein stopt ermee. Omdat er geen vervanger is gevonden, moeten de kooplieden per direct (binnen twee dagen) zelf voor hun kramen en transport zorgen. * **Administratieve details:** De lijst met geadresseerden is zeer gedetailleerd en bevat namen en woonadressen. Opvallend is dat de kooplieden uit de hele stad (en zelfs daarbuiten) komen om op de markt in Amsterdam-Noord te staan. De toevoegingen 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', en 'III' verwijzen naar de verdiepingen.
Handgeschreven brief/verzoekschrift.
* **Doel:** De schrijver, C.J. Hartgers, vraagt formeel om de toewijzing van een vaste standplaats op de Nieuwmarkt in Amsterdam. Hij motiveert dit door aan te geven dat vanaf oktober een nieuwe regeling ingaat waarbij elke koopman een vaste plek moet hebben. * **Beroep:** De afzender is een marktkoopman die handelt in "gramaphoonplaten" (grammofoonplaten). * **Toon:** De brief is uiterst beleefd en zakelijk ("Ondergeteekende verzoekt beleefd", "Hoogachtend"). * **Administratieve gegevens:** De afzender identificeert zichzelf nauwkeurig met zijn adres in de Jordaan (Egelantiersgracht), zijn geboortedatum en het nummer van zijn persoonsbewijs. Dit wijst op de strikte administratieve controle in die periode.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Waterlooplein
| J.Hartgers | 1-9-03 | Krt.Dijkstraat 4 II | U. 710 | dassen |
Koopliedenlijsten
Uilenburg
Onbekend — standplaats 1225
Uilenburg — standplaats U
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**
17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-
# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.