M. Brown

Doorslag van een officiële brief (typewerk).

De brief is een formele kennisgeving van een ordemaatregel. De ontvanger, de heer J.W. van Smeerdijk uit Huizen, wordt beschuldigd van diefstal op de Centrale Markt op 11 december 1939. Als directe sanctie wordt hem de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van veertien dagen (15 t/m 28 december). De directeur van de markt beroept zich hierbij op het geldende reglement (artikel 35, lid 1). Opvallend is de dreiging met een zwaardere sanctie: de directeur heeft de zaak geëscaleerd naar het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te laten toetsen of een langdurige of permanente uitsluiting gerechtvaardigd is. De toon is streng en ambtelijk, passend bij de handhaving van de orde op een cruciaal handelspunt.

Doorslag van een ambtelijke brief/correspondentie.

* **Inhoud:** De brief dient als geleidebrief voor een aanvraag van een zekere F. Elmers om erkend te worden als kleinhandelaar in groenten en fruit. De afzender voegt een negatief advies toe, gebaseerd op een rapport van een controleur (Felthuis). * **Kernboodschap:** De aanvraag voor erkenning (licentie) moet worden afgewezen, zelfs een tijdelijke erkenning wordt ontraden. * **Toon:** Formeel-ambtelijk ("heb ik de eer U", "mijns inziens"). * **Betrokken personen:** F. Elmers (aanvrager), Contrôleur Felthuis (rapporteur).

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief illustreert de pragmatische uitdagingen tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het verzoek is als volgt: 1. **Probleem:** Door de verduisteringsvoorschriften (om geallieerde bombardementen te bemoeilijken) mag er 's ochtends en 's avonds niet met kunstlicht gewerkt worden. De werkdag is dus beperkt tot de uren met daglicht. 2. **Logistieke druk:** Er moet wekelijks een enorme hoeveelheid aardappelen (40.000 tot 50.000 hectoliter) verwerkt worden. 3. **De menselijke factor:** De 150 lossers hebben te weinig broodbonnen om een lunchpakket mee te nemen. Ze moeten daarom naar huis om warm te eten, wat 1 tot 1,5 uur duurt. 4. **Oplossing:** Als de arbeiders ter plaatse een "bonloze" (buiten het distributiesysteem om) warme maaltijd krijgen in het nabijgelegen café Marcanti, kan de pauze worden ingekort tot 30 minuten. Dit levert een uur extra werktijd per man per dag op, wat cruciaal is voor de voedseldistributie in de stad. Uit de handgeschreven notitie rechtsonder blijkt dat het verzoek op 7 november 1941 is goedgekeurd.

Administratief dossierstuk (mogelijk een dossieromslag of bijblad).

* **Inhoud:** Het document betreft een huurovereenkomst of -wijziging voor een persoon genaamd M. Brown. De huur bedraagt $ 25 per maand en gaat in op 1 februari 1941. Er is overleg geweest met een commissaris op 7 januari 1941. * **Dossiernummers:** Er worden verschillende archiefnummers gehanteerd (64/3/1 en 64/3/2 M), wat duidt op een gestructureerde administratie waarbij dit blad een bijlage is bij een hoofdarchief. * **Tijdlijn:** De administratieve verwerking vindt plaats tussen 7 januari (bespreking en verzending) en 14 januari 1941 (definitieve opberging in het archief). * **Valuta:** Opvallend is het gebruik van het dollarteken ($). Hoewel de tekst Nederlandstalig is, suggereert dit bedrag in dollars dat het document afkomstig zou kunnen zijn uit de toenmalige Nederlandse gebiedsdelen in de Caraïben (Suriname of de Nederlandse Antillen), waar de dollar vaker als rekeneenheid voorkwam naast de gulden, zeker in contacten met buitenlanders of Amerikaanse bedrijven.

Factuur / Leveringslijst (Nota).

Dit document is een gedetailleerde kwantitatieve lijst van groentenleveranties aan de Joodse gemeenschap in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Terminologie:** De afkorting "afw." staat voor "afwijkend", wat duidt op groenten van mindere kwaliteit of buiten de standaardmaten, die vaak tegen een lagere prijs werden verkocht. * **Volumes:** De hoeveelheden zijn aanzienlijk, met name voor basisproducten zoals doppers (erwten), tomaten en tuinbonen. De totale waarde van de levering op één dag bedraagt f 8.258,21, wat in 1942 een zeer groot bedrag was. * **Correcties:** Er zijn handmatige correcties zichtbaar (bijv. bij "stek. komk."), wat wijst op een nauwkeurige administratieve controle achteraf. De prijs per eenheid lijkt soms per 100 kg of per kist berekend, gezien de totalen.

Dienstbrief / Circulaire.

* **Inhoud:** De Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale verzoekt alle veilingen om een spoedige inventarisatie van tuinders die over verwarmde kassen ("stookgelegenheid") beschikken. Er wordt gevraagd naar namen, adressen en L.C.O.-nummers (Landbouw-Crisis-Organisatie). * **Doel:** De inventarisatie heeft een directe link met de schaarste aan brandstoffen tijdens de bezettingsjaren. Door in kaart te brengen wie er stookte voor het opkweken of vervroegen van gewassen, kon de overheid (onder toezicht van de bezetter) de toewijzing van brandstofkolen rantsoeneren en controleren. * **Urgentie:** De brief is gedateerd op 4 mei en de deadline is 11 mei 1942. Deze korte termijn van één week duidt op een hoge administratieve urgentie.

- 3 -

M. de Haan.

[In een cirkel linksonder:] M. i. kan Directeur dezen brief niet richten aan S. G. doch moet Burg. dit doen. p juist

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.