J. v.d. Heijdenstr

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Register/Lijst van marktvergunningen.

Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden in Amsterdam, gedateerd in het voorjaar van 1942. Het bevat de namen van de kooplieden, hun geboortedatums, woonadressen, de markten waar zij een standplaats toegewezen kregen, de datum van toekenning en het type product dat zij verkochten. Opvallend is de concentratie van vishandelaren en verkopers van "ongeregelde" goederen. Veel van de vermelde adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de Jodenbuurt (Uilenburg, Rapenburg), wijken met een grote Joodse populatie in die tijd.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve aard:** Het document is een 'mutatielijst', wat betekent dat het wijzigingen in een bestand bijhoudt. In dit geval gaat het om personen die zijn 'afgevoerd' van de marktregisters. * **Betekenis van 'Afgevoerd':** In de context van Amsterdam 1942-1943 heeft dit een sinistere bijklank. Het betekent dat de betreffende persoon zijn of haar nering op de markt niet langer mocht uitoefenen. Voor Joodse kooplieden was dit vaak het gevolg van de anti-Joodse verordeningen (zoals de uitsluiting van markten of deportatie). * **Geografie:** De genoemde markten (Mosplein, Nieuwmarkt, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein, Ten Katestraat) zijn iconische Amsterdamse marktlocaties. Het Waterlooplein en de Nieuwmarkt lagen in of nabij de Joodse buurt. * **Marginale notities:** De handgeschreven vinkjes en afkortingen in de rechterkantlijn ("acc.", "bekend", "voorlopig") duiden op een proces van verificatie door ambtenaren. * **Producten:** De lijst toont een breed scala aan handel: van etenswaren (vis, mosselen, fruit) tot textiel (kanten, kousen, damesmode) en huishoudelijke artikelen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt J. Rotenberg de betreffende instantie (vermoedelijk de Dienst van het Marktwezen of de havendienst) om de beëindiging van een ligplaatscontract. De reden hiervoor is dat zijn woonschip, dat aan de Ruysdaelkade lag, in zo'n slechte staat verkeerde dat hij het voor de sloop heeft verkocht aan een heer H. van Leeuwen. De schrijver verzoekt expliciet om restitutie van het "teveel betaalde marktgeld". De administratieve aantekeningen bovenin en de onderstreepte datum onderaan ("per 19 Mei 1944") duiden op de administratieve afhandeling van de opzegging en de verrekening van de verschuldigde bedragen.

Dienstverslag / Dagrapportage van marktcontroleurs.

Dit document is een dagelijks verslag van twee Amsterdamse marktcontroleurs tijdens de bezettingsjaren, specifiek tijdens de beginfase van de Hongerwinter (november 1944). Enkele opvallende observaties: * **Marktactiviteit:** De melding "Markt slecht bezet" op de Albert Cuypmarkt is kenmerkend voor deze periode. Door de enorme schaarste aan goederen en de ontwrichting door de oorlog was er nauwelijks legale handel mogelijk. * **Handel in schaarstegoederen:** De specifieke vermelding van "Chineezen" en "cigarettenpapier" wijst op de controle op informele of zwarte handel. Vloeitjes waren in 1944 een gewild ruilmiddel. * **Controles aan huis/winkel:** De middagdienst op 29 november bestond uit het controleren van specifieke adressen in Amsterdam-Zuid (onder andere in de Jan van der Heijdenstraat en de Sint Willibrordusstraat). De notitie "accoord" suggereert dat de voorraad of de vergunningen van deze handelaren in orde waren bevonden. * **Meteorologische aantekeningen:** De rode kanttekeningen over temperatuur en neerslag op 28 november zijn opmerkelijk. Dit kan erop wijzen dat de afwezigheid van handelaren of het staken van de dienst officieel gerechtvaardigd moest worden door de extreme weersomstandigheden.

Handgeschreven registratielijst (mogelijk een transportlijst of gijzelaarslijst).

* **Doel van de lijst:** Het document lijkt een administratieve lijst van Joodse mannen in Amsterdam die als "gijzelaar" (Gijselte) waren aangemerkt. Dit kan duiden op mannen die werden opgepakt bij razzia's of als vergelding voor verzetsdaden. * **Demografische spreiding:** De meerderheid komt uit Amsterdam, maar er zijn ook personen uit Rotterdam, Zutphen en het buitenland (Wenen, Boedapest, Speyer). De familienamen (zoals Franco, Casseres, Barzilaij) duiden op zowel Sefardische als Asjkenazische achtergronden. * **Administratieve tekens:** De vinkjes in de linkermarge en de romeinse cijfers bij de adressen (die de verdieping aanduiden) wijzen op een actieve controlelijst, mogelijk gebruikt tijdens het ophalen van personen uit hun woningen. * **Status:** De kolom 'Burgerlijke staat' bevat afkortingen zoals 'geh.' (gehuwd), 'ongeh.' (ongehuwd), 'wedr.' (weduwnaar) en 'gesch.' (gescheiden). Bij Cerf staat 'conc.', wat waarschijnlijk 'concubinaat' (ongehuwd samenwonend) betekent.

# TRANSCRIPTIE J. Jordens. p/a Joh v. d. Heydenstraat 138 III A’dam. Verzoeke zoo spoedig mogelijk met officiële stukken te komen bij Bedrijfschef v/h Marktwezen betreffende ander toezicht stellen van Uw zoon. [in rood potlood:] 17/107/3 [onderstreept symbool, lijkt op een 'M'] [in inkt:] 8/1/’42 HG

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *Zev. M. de Boer.* (of *Zev. M. de Raer.*) [Handgeschreven middenboven:] *extra* VP/DV. 90/15/2 M. 18 Maart 1940. den Heer P.J. Terpstra, Waddendijk 48 hs., <u>Amsterdam-Noord.</u> Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 6 Maart jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Mosplein in plaats van door J. van ...

# TRANSCRIPTIE Advies op brief No: 90/15/1 M. Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen. Het verzoek van P.J. Terpstra pl: No 109. Morsplein, om P. A. J. Wolke, geb: 13 Sept: 1890 als assistent, inplaats van J. v. d. Heide kan m.i. worden ingewilligd. Amsterdam 12/3 '40 [v. d. Burg]

# TRANSCRIPTIE *(Rechtsboven handgeschreven:)* 2ex. M. de Boer *(Linksboven:)* VP/DV. 90/15/2 M. *(Midden handgeschreven:)* Verzonden 20/3-’40. *(Rechts:)* 18 Maart 1940. *(Adresstrip:)* den Heer P.J. Terpstra, Waddendijk 48 hs., <u>Amsterdam-Noord.</u> *(Inhoud:)* Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 6 Maart jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op ...

# TRANSCRIPTIE Nº 104/4/1 M. 1942 12/2 Amsterdam 9 Febr 1941 Den Heer Dir: van Marktwezen te Amsterdam Geachte Heer Ondergetekende H Heijden van Amstel. Magersfonteinstr 3 I te Amsterdam In het bezit van een Standplaats aan de ringdijk Doch door de aan uw bekenden omstandigheden er geen gebruik van mag maken verzoekt uw beleefd in aanmerking te komen van een plaats op de markt aan de Joubertstr...