J. Houttuinen

Administratieve lijst/Enquête-overzicht.

* **Organisatie van de handel:** Het document toont een strak gereguleerd systeem van standplaatsen in Amsterdam. Er is een duidelijke indeling op basis van wijkcodes (C, W, Z, N, O) en type stalage (handkar, bakfiets of vaste stalage). * **Vervangingsregelingen:** De 'Vervanging-vergunning' was cruciaal. Het stelde de hoofdhouders (vaak mannen) in staat om zelf naar de veiling te gaan voor inkoop, terwijl echtgenotes, vaders of broers de verkoop voortzetten. De aantekeningen laten zien dat deze vervanging vaak strikt gekoppeld was aan specifieke tijden en redenen (maaltijden, huishoudelijk werk of veilingbezoek). * **Economische Status:** De kolom 'Welstand' toont aan dat het merendeel van de plaatshouders in die tijd als 'beter' of 'normaal' werd ingeschat, wat duidt op een relatief stabiele middenstand. * **Persoonlijke omstandigheden:** De kanttekeningen bieden een uniek inkijkje in de individuele levens, zoals de impact van de militaire dienstplicht, financiële problemen (kopen bij commissionair wegens geldgebrek) of familieomstandigheden die vervanging onmogelijk maakten.

Administratief overzicht van achterstallige betalingen (schuldenlijst).

* **Inhoud:** Het document betreft een sommatie of intern memo over marktkooplieden ("vergunninghouders") van de Amsterdamse Centrale Markt die hun staangeld (kraamgeld) niet hebben betaald. De lijst bevat namen, adressen en de exacte schuldbedragen in guldens. * **Opvallende posten:** De hoogste schulden staan op naam van J. Brand (f 26,64) en L.M. Geerling (f 26,24). Dit verklaart de specifieke vermelding van deze twee namen in de kanttekening rechtsboven. * **Bureaucratische afhandeling:** De verschillende kleuren inkt en stempels tonen de weg die het document door de administratie heeft afgelegd. De groene tekst van 20 juni is een ambtelijk advies (waarschijnlijk van een controleur of administrateur 'JHD'), waarop de notitie van 24 juni reageert met een concreet besluit: betalen of de vergunning wordt ingetrokken. * **Status van betaling:** De rode lijn door de naam van J. Gleysman suggereert dat deze persoon in de tussentijd heeft betaald of dat de schuld is verrekend.

Handgeschreven brief (verzoekschrift/kennisgeving).

De brief is een aangrijpend voorbeeld van de confrontatie tussen de kille bureaucratie en de menselijke tragiek tijdens de vroege bezettingsjaren in Nederland. * **Kernboodschap:** De vader, B. Hofman, reageert op een aanmaning van de gemeente voor onbetaald marktgeld van zijn zoon, L. Hofman. Hij legt uit dat zijn zoon de schuld niet kan voldoen omdat hij drie weken eerder is weggevoerd naar een "Consenbratie kamp" (concentratiekamp) in Duitsland. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is eerbiedig ("Wel Edle Heer"), maar bevat spelfouten ("Consenbratie", "sints", "zoodoend") die duiden op een schrijver uit de arbeidersklasse. * **Locatie:** De afzender woont aan de J. Houttuinen (Joden Houttuinen) 60. De latere aantekening "Uilenburg" bevestigt dat dit zich afspeelt in het hart van de toenmalige Amsterdamse Jodenbuurt. De verwijzing naar de "Alb. Cuypstr." suggereert dat de zoon daar een marktplaats had.

Getypte lijst met persoonsgegevens, handelswaar en locaties.

Dit document is een administratieve lijst van Joodse marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De lijst is opgesteld door het stadsbestuur (Stadhuis) in februari 1942. De kolom "Artikel" toont dat de handel zich voornamelijk richtte op levensmiddelen (vis, fruit, ijs) en bloemen. Enkele observaties: * **Afkortingen:** "t/o" betekent *tegenover*; "hs" betekent *huis* (begane grond); "perc." staat voor *perceel*; "id." (*idem*) verwijst naar het artikel in de rij erboven. * **Doorhaling:** De naam van I. Blog is met een horizontale lijn geschrapt, wat kan duiden op het intrekken van de vergunning of een wijziging in de status van de betreffende persoon. * **Locaties:** De standplaatsen bevinden zich door de hele stad, van de Nieuwmarkt tot de Weesperzijde en Amsterdam-Noord (Mosplein). * **Demografie:** De lijst bevat zowel mannen als vrouwen (zoals Sara Bacharach en Sara Biet-Schelvis).

Zakelijke brief op officieel briefpapier.

De brief is een formeel verzoek van Isaac Zwaaf, een Amsterdamse ondernemer in de zuurinleggerij (augurken, uitjes, etc.). Hij klaagt dat hem de toegang tot de markthallen is ontzegd door de controleur, waardoor hij geen komkommers kan inkopen voor zijn bedrijf. Om zijn rechtmatigheid als ondernemer te onderstrepen, somt hij zijn officiële registraties op bij de Kamer van Koophandel en relevante brancheorganisaties. Hij verzoekt dringend om een persoonlijk gesprek (onderhoud) om de situatie op te lossen. De toon is beleefd doch dwingend, typerend voor een ondernemer die in zijn bedrijfsvoering wordt belemmerd.

Briefhoofd/Envelopdeel van een zakelijke correspondentie.

Dit document toont het briefhoofd van de "Hollandsche Zuur-Inleggerij „DE HOOP”", eigendom van I. Zwaaf. De term "zuur-inleggerij" duidt op een bedrijf dat gespecialiseerd is in het inleggen (conserveren) van groenten in azijn of pekel, zoals augurken en uitjes. Opvallende kenmerken: * **Handelsactiviteiten:** Het bedrijf hield zich bezig met zowel import als export. * **Locatie:** Het adres "J. Houttuinen 72" verwijst naar de Joden Houttuinen in Amsterdam, een straat die destijds in het hart van de Joodse buurt lag. * **Geadresseerde:** De brief is gericht aan de directeur van het "Centrale Marktwezen". Dit was de gemeentelijke instantie die toezag op de handel op de Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934). Dit wijst op een zakelijke aanvraag, correspondentie over marktplaatsen of regelgeving omtrent voedseldistributie.

Administratieve lijst (verzendlijst)

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen. De eerste kolom 'S' duidt waarschijnlijk op een serie- of lijstnummer. De kolom 'Nr' bevat registratienummers van de betreffende personen of brieven. De kolom 'Naam' en 'adres' spreken voor zich. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de (toenmalige) Joodse buurt en de Transvaalbuurt (bijv. Rapenburg, Tugulaweg, Vrolikstraat, Blasiusstraat). * **Afkortingen:** De adressen bevatten de destijds gebruikelijke aanduidingen voor verdiepingen: 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', 'III'. Straatnamen zijn vaak afgekort (str., nw. voor nieuwe, pres. voor president). * **Opvallend:** De naam 'M. de Vries' (Nr. 270) komt tweemaal voor op de lijst onder kolom S:2.

Administratief register/ledenlijst.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een geoefend, administratief cursief handschrift. * **Kolom S. en №:** Deze lijken te verwijzen naar een archiefstructuur of dossiernummers. De nummers in de S.-kolom (11 t/m 14) groeperen de records. * **Adressering:** De adressen bevatten aanduidingen voor verdiepingen: "hs" staat voor 'huis' (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III, IV) duiden de etage aan. * **Nomenclatuur:** De namen zijn veelal typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam van die tijd (bijv. Italiaander, Lakmaker, de Hond, Meents, Isaac). * **Correcties:** Enkele regels zijn met een dikke streep doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de administratie (bijv. overlijden, verhuizing of uitschrijving).

Document

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk bedoeld voor het lokaliseren van personen. De afkortingen 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I, II, III) duiden de verdieping aan. De term 'inw.' bij Jodenbreestraat 16 betekent 'inwonend'. * **Geografie:** De adressen zijn nagenoeg allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Transvaalbuurt (bijv. Retiefstraat, Krugerplein, Tugelaweg), de Indische Buurt en de oude Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Joden Houttuinen). * **Genealogie:** Er vallen verschillende familiegroepen op, zoals de familie Rocher, Waterman, Wurms en de Leeuw. In veel gevallen gaat het om gezinsleden die op verschillende adressen stonden ingeschreven of apart werden geregistreerd.

Pagina uit een administratief register of grootboek.

* **Geografische focus:** De adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de voormalige Joodse buurt (Nieuwe Uilenburgerstraat, Nieuwe Prinsengracht, Nieuwe Achtergracht, Nieuwe Kerkstraat). * **Persoonsnamen:** De namen (zoals Jacobs, Buitenkant, Groenteman, de Levie, Walvis) zijn kenmerkend voor de Joods-Nederlandse gemeenschap in die periode. * **Notaties:** De Romeinse cijfers in de adreskolom (I, II, III, hs) duiden op de verdieping of 'huis' (begane grond). * **Structuur:** Het document lijkt een register te zijn waarbij individuen gekoppeld zijn aan specifieke administratieve codes ('S.' zou kunnen staan voor Sectie of Serie). De rechterpagina bevat waarschijnlijk kruisverwijzingen naar andere registers of dossiers.

Twee pagina’s uit een handgeschreven alfabetisch of numeriek geordend adresregister of ledenlijst.

* **Ordening:** Het register lijkt te zijn opgezet om personen per adres of lidmaatschap te registreren. Op de tweede pagina is te zien dat er ruimte is gereserveerd (nummers zonder namen), wat duidt op een administratief groeisysteem. * **Handschrift:** Een geoefend administratief handschrift uit de vroege 20e eeuw. Gebruik van afkortingen zoals 'nw' (nieuwe), 'h' (huis/begane grond), 'b' (boven/bel-etage), en Romeinse cijfers voor verdiepingen (I, II, III). * **Correcties:** Er is één regel op pagina 15 die volledig is doorgehaald met een blauw potlood of inkt, wat wijst op een mutatie in de administratie (verhuizing of overlijden). * **Topografie:** De genoemde locaties bestrijken zowel de oude Jodenbuurt (Uilenburg, Rapenburg, Waterlooplein, Jodenbreestraat) als de toenmalige nieuwbouwwijken zoals de Transvaalbuurt (Krugerstraat, Afrikanerplein) en de Oosterparkbuurt.

Administratieve lijst/register (waarschijnlijk bevolkingsregister of een specifiek hulpregister voor sociale zorg of belasting).

- **Inhoud:** De lijst toont een overzicht van Amsterdamse inwoners, gerangschikt op naam met bijbehorende geboortedatum, een code (waarschijnlijk geloofsovertuiging of burgerlijke staat) en hun woonadres. - **Geografie:** De adressen bevinden zich grotendeels in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt) en de oude Joodse buurt in het centrum. - **Demografie:** Veel familienamen op de lijst duiden op een Joodse achtergrond (o.a. Mechanicus, Meents, Mok, Mouwes, Pach, Pinto, Polak, Van Praag). - **Coderingen:** - De Romeinse cijfers (I, II, III) en de superscript 4 achter huisnummers geven de verdieping aan ("hoog"). De letter 'b' staat voor benedenwoning. - De letter 'D' in de rechterkantlijn (bij J. Peper en J. Pronto) staat zeer waarschijnlijk voor 'Dood' of 'Deces', een standaard archiefmarkering om aan te geven dat de persoon is overleden. - De terugkerende opmerking "A. gr. fund" (of 'funt') verwijst mogelijk naar een administratief fonds of een specifieke registratielijst (bijv. 'Algemeen Grondfonds' of een pensioenlijst).

Registerpagina / Handgeschreven lijst.

* **Afkortingen:** "a.gr. funt" staat waarschijnlijk voor "als gezin fundeerd" (ondersteund door een fonds of sociale instelling). De letter "D" in de laatste kolom staat in administraties uit deze periode vaak voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", hoewel in Amsterdamse bevolkingsregisters uit die tijd ook "D" voor "Dienstbode" of een andere specifieke status werd gebruikt. Gezien de context van de namen is een oorlogsgerelateerde annotatie (overlijden) zeer aannemelijk. * **Geografie:** De lijst bevat veel adressen in de Amsterdamse Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Kerkstraat) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Dan. Theronstraat, Maritzstraat), wat wijst op een document dat betrekking heeft op de Joodse bevolking van Amsterdam. * **Structuur:** De letters in de vierde kolom (Z, O, C, W, N) duiden vermoedelijk op de gezinssituatie (bijv. Zelfstandig, Ongehuwd, etc.).

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE (Bovenaan links) J. v. Druijne S. Engelsman J. Goudketting G. Hanou W.F. Hoekstra

# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk

Werkman bij de Commissie