A. Bartels
Bekijk Verhaal ➔Archiefdocumenten
Losbladig vel met handgeschreven aantekeningen en handtekeningen.
Het document lijkt een officieuze presentielijst of een gedenkblad van een groep genaamd de "Amstelaars". De koptekst "ter herinnering" wijst op een feestelijke of plechtige bijeenkomst. Er zijn verschillende handschriften te onderscheiden, wat suggereert dat de aanwezigen zelf hun naam hebben genoteerd of hun handtekening hebben gezet. Opvallend zijn de aantekeningen aan de rechterkant. De woorden "in", "tot" en "opgehangen" suggereren dat dit blad gedurende een korte periode (van 23 tot 26 oktober) op een openbare plek of in een clubgebouw heeft gehangen, mogelijk om anderen de gelegenheid te geven te tekenen of als kennisgeving.
Officiële mededeling/circulaire van de Gemeente Amsterdam.
* **Kernboodschap:** De brief informeert Joodse marktkooplieden dat zij vanaf 3 november 1941 verbannen zijn van de reguliere markten in Amsterdam. Zij mogen hun beroep alleen nog uitoefenen op drie specifiek aangewezen "hulpmarkten". * **Segregatie:** De maatregel voert een strikte scheiding door: niet alleen de kooplieden moeten Joods zijn, ook het publiek op deze markten mag uitsluitend uit Joden bestaan. Dit is een direct voorbeeld van de isolatie van de Joodse bevolking tijdens de bezetting. * **Locaties:** De gekozen locaties (Waterlooplein, Joubertstraat, Gaaspstraat) lagen in wijken met een grote Joodse populatie (de Jodenbuurt en de Transvaalbuurt), wat de vorming van een getto-economie faciliteerde. * **Administratieve druk:** De ontvanger krijgt slechts drie dagen (van 28 tot 31 oktober) om de bijgevoegde formulieren in te vullen en in te leveren bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat (de Centrale Markthallen). * **Inbeslagname:** De opdracht om "verlichtingsmateriaal" in te leveren suggereert dat de Joodse kooplieden hun eigen bedrijfsmiddelen moesten afstaan of dat hun werktijden (mogelijk door de avondklok of andere beperkingen) zodanig werden ingeperkt dat verlichting niet meer nodig of toegestaan was.
Ambtelijk memorandum/adviesformulier betreffende marktplaatsvergunningen.
Dit document is een intern administratief stuk van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen) uit de zomer van 1941. Het betreft de beoordeling van een verzoek van een marktkoopman genaamd A. Bartels voor twee specifieke standplaatsen: plaats 118 op de Nieuwmarkt en plaats 163 in de Westerstraat. Er is sprake van een gelaagd besluitvormingsproces: 1. **Nieuwmarkt:** Inspecteur J. Renz adviseert op 8 augustus negatief over de plek op de Nieuwmarkt. Zijn argument is dat de kooplieden daar de hele dag bij elkaar zijn en "onderling hun handel verkoopen", wat suggereert dat een extra vaste plek voor deze specifieke aanvrager niet wenselijk of noodzakelijk wordt geacht binnen de bestaande marktdynamiek. 2. **Westerstraat:** In een latere notitie van 11 augustus wordt, na overleg tussen de heren De Wolff en een derde ambtenaar (geparafeerd AW), geadviseerd om het verzoek voor de Westerstraat wél in te willigen. De vele stempels, parafen en referentienummers getuigen van een strikte bureaucratische afhandeling van marktvergunningen in deze periode.
Getypte brief op doorslagpapier (copie).
De brief is een officiële beschikking waarin de ontvanger, de heer A. Bartels, tijdelijk wordt vrijgesteld van de plicht om zijn marktkraam op de Westerstraatmarkt in Amsterdam persoonlijk te bezetten. Dit uitstel wordt verleend voor een periode van drie maanden, naar aanleiding van een verzoek dat hij op 29 juli 1941 had ingediend. Hoewel hij niet fysiek aanwezig hoeft te zijn, blijft de financiële verplichting bestaan: het wekelijkse marktgeld moet doorbetaald worden aan de dienstdoende ambtenaar. De toon van de brief is strikt zakelijk en bureaucratisch.
Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.
* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging waarin aan de heer A. Bartels een ontheffing wordt verleend voor de verplichting om zijn marktplaats op de Westerstraat persoonlijk te bezetten. Dit uitstel geldt voor een periode van drie maanden. * **Voorwaarde:** Ondanks de afwezigheid van de koopman moet het verschuldigde marktgeld (de pacht) wekelijks worden doorbetaald aan de dienstdoende ambtenaar. * **Toon:** De toon is ambtelijk en zakelijk, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die tijd. * **Identificatie:** De ontvanger, A. Bartels, woonde op de Jodenbreestraat 53 'huis' (begane grond). Dit adres bevond zich in het hart van de toenmalige Joodse buurt van Amsterdam.
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag), met handgeschreven aantekeningen. * **Datering:** 5 september 1941. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer J. Bartels, Sint Antoniesbreestraat 59 I, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerken:** Grijs archiefpapier, blauwe inkt voor handgeschreven annotati...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** Juni 1940. * **Afzender:** Jacob Bartels, St. Antonies Breestraat 59 II, Amsterdam. * **Ontvanger:** Weledelgeboren Heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Kenmerk:** № 28/50 / M. 1940. * **Taal:** Nederlands.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief (getypt). * **Datum:** 5 september 1941. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer J. Bartels, Sint Antoniesbreestraat 59 I, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerken:** Grijs papier, één pagina, voorzien van handgeschreven kanttekeningen in blauw potlood/inkt.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief / verzoekschrift. * **Datum:** 29 juli 1941. * **Afzender:** S. Bartels, Jodenbreestraat 53 huis, Amsterdam. * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerk (stempel/archiefnotitie):** N° 29/7/1 M. 1941 31/7. * **Fysieke kenmerken:** Handgeschreven op gelinieerd papier; bevat een paars archiefstempel met...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 24 juli 1941. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** Bartels, Sint Antoniesbreestraat 59 I, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels/kenmerken bovenaan: "№ 29/6/1 M.1341 31/7". Het document is geschreven op gelinie...