D. Schallies

Oproepkaart voor een marktkoopman betreffende marktzaken.

Dit document is een officiële administratieve kaart die wordt gebruikt voor het beheer van marktplaatsen. De kaart is gericht aan D. Schallies, die een standplaats (varkenskarst no. 335) heeft op de Albert Cuypmarkt. De kern van de zaak is "niet geregeld bezetten plaats". Uit de aantekeningen blijkt dat Schallies de plek alleen op zaterdagen gebruikt, terwijl hij blijkbaar een dagelijkse of frequentere verplichting heeft. De inspecteur merkt op dat de inschrijving volledig geannuleerd zou moeten worden, mede omdat eerdere schriftelijke waarschuwingen van de Directeur Marktwezen (Dir. M.W.) geen effect hadden. Er is echter ook genoteerd dat de betrokkene om vier weken uitstel heeft gevraagd, wat uiteindelijk is toegestaan tot eind maart 1939.

Handgeschreven brief (slotpagina, genummerd "II").

* **Inhoud:** De tekst is het slot van een relaas over een incident of een situatie op straat. De schrijver beschrijft de overlast of het opmerkelijke gedrag van straathandelaren: een sinaasappelverkoper die op zijn kisten staat en een verkoper van schorten die op zijn stal "demonstreert". De schrijver biedt aan om de kwestie mondeling nader toe te lichten, wat duidt op een officiële klacht of een getuigenverklaring. * **Handschrift:** Een verzorgd, hellend handschrift met duidelijke lussen, kenmerkend voor het onderwijs uit de vroege 20e eeuw. * **Stijl:** Zeer formeel. De afkorting "UwEd. dw. dnr." staat voor "Uw Edelachtbare dienstwillige dienaar", een standaardformule in die tijd voor correspondentie aan autoriteiten (zoals een burgemeester, politiecommissaris of rechter). * **Opmaak:** De pagina is gemarkeerd met een Romeinse "II", wat aangeeft dat dit het vervolg is van een eerder blad. De naam en het adres van de afzender zijn onderaan extra duidelijk vermeld en omcirkeld voor de administratie.

Getypt afschrift van een verzoekschrift.

In deze brief verzoekt Arnoldt van Emden, eigenaar van 'Van Emden's Patenten', het Amsterdamse stadsbestuur om een vergunning voor handelsactiviteiten op de openbare markten. Het specifieke verzoek betreft het gebruik van flessen lichtgas om demonstraties te kunnen geven van zijn "spaarbrandersapparaten". De brief bevat een sterke sociaaleconomische argumentatie: Van Emden benadrukt dat het verlenen van de vergunning noodzakelijk is om zijn personeel in dienst te kunnen houden en zijn gehuurde werkplaatsen te kunnen behouden. Dit wijst op een precaire financiële situatie van het bedrijf in de vroege fase van de Duitse bezetting. De demonstraties zouden worden uitgevoerd door D. Schallies, die tevens de alleenverkooprechten bezat. Opvallend is de handmatige doorstreping van de naam "EMDEN'S" in de briefkop op dit afschrift. Gezien de joodse achtergrond van de ondernemer kan dit wijzen op een vroege poging om de joodse identiteit van het bedrijf te verhullen of kan het een administratieve correctie zijn na een naamswijziging.

Getypte zakelijke brief op briefpapier van de firma "Van Emden's Patenten".

* **Inhoud:** De brief dient om een eerdere vergunningsaanvraag te corrigeren. Arnoldt van Emden wilde zijn uitvinding (een "spaarbrander" werkend op lichtgas) demonstreren op Amsterdamse markten. Oorspronkelijk was D. Schallies aangewezen als demonstrateur/verkoper, maar Van Emden meldt dat de arbeidsrelatie is beëindigd. * **Conflict:** Er is sprake van een zakelijk geschil. Van Emden dient expliciet een klacht in tegen Schallies, waarbij hij benadrukt dat hij de patenthouder is en dat Schallies de producten enkel onder zijn naam en met zijn reclame mocht verkopen. Dit suggereert dat Schallies mogelijk voor eigen rekening of onder eigen naam is gaan opereren. * **Terminologie:** "Lichtgas" verwijst naar het destijds gebruikelijke stadsgas. "Spaarbranders" waren apparaten bedoeld om het gasverbruik te verminderen, wat in oorlogstijd (september 1940) een relevant verkoopargument was vanwege naderende schaarste. * **Administratieve sporen:** Het stempel met de datum "11/9" geeft aan dat de brief vier dagen na verzending door het Marktwezen is verwerkt.

Administratieve lijst/register van handelaren.

* **Doel van de lijst:** Dit document lijkt een register van (markt)kooplieden of kleine zelfstandigen. Gezien de aard van de adressen (Jodenbuurt, Transvaalbuurt) en de rode onderstreping van namen, betreft dit zeer waarschijnlijk een lijst van Joodse straathandelaren die door de Duitse bezetter of een daaraan gelieerde instantie (zoals de Marktwezen-administratie of de Liro-bank) werd bijgehouden. * **Handgeschreven wijzigingen:** Er zijn diverse adreswijzigingen genoteerd. Sommige handelaren zijn verhuisd naar adressen buiten Amsterdam (Tilburg, Edam, Haarlem, Aalsmeer, Utrecht). * **Markeringen:** De 'X' achter de artikelen kan duiden op het intrekken van een vergunning, een vordering van voorraad, of een controle op de "Joodse status" van de onderneming. * **Handel:** De artikelen variëren van levensmiddelen (vis, groenten, fruit) tot galanterieën, manufacturen en consumpie-ijs.

- 3 -

# TRANSCRIPTIE [1] J. v. d. Bijl K30251 - Schalkburgerstr. 79^II Adam [2] fam de Groot K31074 - Waterlooplein 32^III Adam [Marge linksboven]: 2/6

Eendrachtstr. 9 hs V 4.5.13 J 010723 J.Elsas Blasiusstr.122 IIIV 1.7.23 J 190822 S.v.Emrik Zwanenb.wal 34 hs V 19.8.22 J 010321 H.v.Engel Pythagorasstr.49 hsV 1.3.21 J 120123 S. Erwteman Duivelandstr.27 hs 12.1.23 J 67724 SW S.Frankenhuis Maritzstr.19 III V 9.12.00 * = geb.datum

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

| " D | | 9/183 | S. Hakker | 18/11 '06 | Z | Reitsstraat 31 III | " D | | 10/200 | C. Heilbron | 2/4 '01 | O | Commelinstraat 28 I | punt D | ### PAGINA 3