I. Jacobs

Doorslag van een officiële brief (archiefkopie).

In deze brief geeft de directeur van een Amsterdamse gemeentedienst (zeer waarschijnlijk de Marktdienst) toestemming aan de heer I. Jacobs om de staanplaats van zijn zoon op de Ten Katemarkt over te nemen. De reden hiervoor is dat de zoon "in Duitschland is te werk gesteld". Het document is een typisch voorbeeld van oorlogsadministratie. Het laat zien hoe de gedwongen tewerkstelling van Nederlandse mannen direct invloed had op de bedrijfsvoering van kleine zelfstandigen en marktkooplieden. De bureaucratische toon is formeel; de overheid faciliteert hier de voortzetting van een nering terwijl een gezinslid afwezig is door toedoen van de bezetter.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een officiële vergunning aan de heer I. Jacobs om de marktplaats van zijn zoon op de Ten Katemarkt in Amsterdam over te nemen. * **Aanleiding:** De zoon van de heer Jacobs kan zijn werk op de markt niet voortzetten omdat hij "te werk gesteld" is in Duitsland. De vader heeft hierover op 28 februari 1941 een verzoekschrift ingediend, dat hierbij wordt ingewilligd. * **Arbeitseinsatz:** De term "te werk gesteld" verwijst naar de *Arbeitseinsatz*. Hoewel de grootschalige gedwongen tewerkstelling van alle Nederlandse mannen pas later in de oorlog (1943) op gang kwam, werden al vanaf 1940 werknemers (vaak werklozen of mensen met specifieke beroepen) onder druk gezet of verplicht om in de Duitse oorlogsindustrie te gaan werken. * **Administratieve context:** De codes "Wijk 1" en de referentienummers duiden op een strakke gemeentelijke administratie van marktplaatsen en vergunningen tijdens de bezetting.

Officiële kennisgeving/brief (doorslag of kopie).

Het betreft een formele sommatie aan de heer I. Jacobs om gehuurd of in bruikleen ontvangen materiaal (een elektriciteitssnoer voor marktkraamverlichting) direct in te leveren. De toon is zakelijk en dwingend ("ten spoedigste"). De locatie waar het materiaal moet worden ingeleverd is de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De brief is gedateerd op 19 september 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

Document

Het document is een standaard voorgedrukt formulier van de gemeente Amsterdam (Marktwezen) uit de jaren '30 (zie de code M.W. 67 1000-1-'37 linksonder), waarbij het jaartal handmatig is aangepast van 193.. naar 1941. De ondertekenaar, I. Jacobs, zegt officieel zijn of haar recht op vaste standplaats nummer 110 op de Dapperstraatmarkt op. De opzegging wordt gedaan op 5 februari en gaat in op 10 februari 1941. De administratieve verwerking onderaan toont een paars stempel met het jaar 1941 en een specifieke datumstempel voor de week van afvoer.

Document

Dit document vormt een ambtelijke registratie van wijzigingen in het bestand van marktkooplieden in Amsterdam. De gegevens zijn gestructureerd in vijf kolommen: naam, geboortedatum, woonadres, standplaats (markt) en branche. Opvallend is dat de informatie afkomstig is van de afdeling "Sociale Zaken & Pensioenen". Dit suggereert dat de registratie diende voor het controleren van vergunningen in relatie tot sociale uitkeringen of pensioenrechten van kleine zelfstandigen. De branches zijn divers, variërend van de handel in mosselen en groenten tot consumptie-ijs en "surrogaten". De term "surrogaten" wijst vaak op de periode van schaarste tijdens of direct na de Tweede Wereldoorlog. Ook de term "verdeelvisch" duidt op een periode van gereguleerde distributie. De genoemde locaties (Nieuwmarkt, Lindengracht, Noordermarkt, Ten Katestraat) zijn nog steeds actieve marktlocaties in Amsterdam.

Doorslag van een officiële brief (typschrift).

* **Inhoud:** De brief is een officiële bevestiging van een vergunning. De heer G. Capone krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats aan de Gaaspstraat te laten bijstaan door de heer I. Jacobs. * **Juridische termen:** De term "tot wederopzegging" geeft aan dat de toestemming tijdelijk is en op elk moment door de autoriteiten kan worden ingetrokken. De toevoeging "niet vervangen" benadrukt dat Jacobs een assistent is en niet de officiële houder van de marktplaats overneemt. * **Identificatie:** De brief bevat specifieke persoonsgegevens: namen, adressen en de geboortedatum van de heer Jacobs. De Gaaspstraat wordt specifiek genoemd als marktlocatie.

Getypte lijst met namen, adressen, geboortedata en handelsartikelen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden ("standhouders") die werkzaam waren op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. De term "Losse plaatsen" duidt erop dat het hier gaat om kooplieden zonder vaste jaarplaats, of die op tijdelijke basis een plek kregen toegewezen. De lijst bevat gedetailleerde sociaaleconomische informatie: 1. **Demografie:** De kooplieden zijn geboren tussen 1877 en 1923. 2. **Geografie:** De woonadressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Weesperstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat, Tilanusstraat). 3. **Handelswaar:** De artikelen variëren van etenswaren (kaas, consumptie-ijs, koek) tot textiel (kousen, manufacturen) en luxe goederen (bijouteriën, grammofoons). 4. **Mutaties:** De rode doorhalingen wijzen op een administratieve sanering. Namen die zijn doorgehaald, mochten hun beroep waarschijnlijk niet langer uitoefenen of waren niet langer aanwezig.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] *Verzonden 4/8* [Handgeschreven rechtsboven:] *Inspecteur* HB. den Heer J. Jacobs, Joden Breestraat 52 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. 103/71/2 M. 4 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 23 Juli 1942 verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Gaaspstraat te laten bijstaan - niet vervangen - door Uw zo...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE № 103/71/1 M. 1942 25/7 A'dam. 23 - 7 - '42. Wel. Ed. Heer m. i. Lap. Hiermede vraag ik U beleefd een schriftelijke verklaring voor mijn zoon, David Jacobs, geb. 14 - 5 - 1920. adres J. Breestr. 52 II, te willen geven, voor assistentie op de markt Gaaspstraat, voor mij ondergetekende. Daar ik en mijn vrouw beiden ziekelijk en U ook indien noodig doktersattesten kunt krijgen. Ik ...

# DOCUMENT INFO * **Afzender:** M. A. Jacobs (geboren 31-12-1913, woonachtig aan de Ruijschstraat 20-I te Amsterdam). * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Datum:** 17 juli 1942. * **Kenmerken:** Getypte brief op papier met diverse handgeschreven aantekeningen, een stempel en een handtekening. * **Onderwerp:** Verzoek tot intrekking van de ontneming van een vas...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, bovenaan midden:] *extra* [Rechtsboven:] HG. den Heer I. Jacobs, Gelderschekade 100, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 1. 27/18/2 M. [links] 22 Maart 1941. [rechts] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 28 Februari jl. verleen ik U hierbij, gedurende den tijd, dat Uw zoon in Duitschland is te werk gesteld, toestemming diens plaats op de markt Ten Kate-straat te bezett...